panacea.pl

:: Róża – pięciokąt ugwieżdżony
Panacea Nr 4 (9), październik 2004, strona: 43


 
Róża – pięciokąt ugwieżdżony

Różę dziką, o pięciu białych płatkach, otacza nimb szlachetnej tajemniczości. Stała się symbolem formy doskonałej już w czasach szkoły Pitagorasa, która w liczbie, symetrii, proporcjach i harmonii, widziała absolut. Matematyka i geometria uważane wszak były za królowe nauk.
Namalowany w latach 1475-82 słyny obraz Sandro Botticellego "Narodziny Wenus" (eksponowany w Galleria degli Uffizi we Florencji) przedstawia po lewej stronie alegorię „tchnienia”, wiatru, wyrażonego przez dwa uskrzydlone bóstwa - Zefira i Aurę. Ich objęcie, wspólny lot, bycie razem, jest podkreślone przez rozrzucone kwiaty dzikiej róży. Kwiat pięciolistny dzikiej róży symbolizuje bowiem pragnienie doskonałości i nieskończoności. Nieskończoność liczb, rozwiązań, matematycznych powikłań – prowadzić powinna do wszystkiego co równe, odmierzalne, tym samym sprawdzalne, zatrzymane w ruchu. Obraz Botticellego, mimo swego podmuchu i delikatności, jest jakby nieruchomy, niczym zatrzymany kadr. Postacie przypominają posągi o idealnych kształtach i formie, co zawdzięczają wspaniałemu rysunkowi Botticellego. Świat obrazu jest odrealniony, idealistyczny, nierzeczywisty. Ważna jest idea piękna, wyrażona w postaci bogini Wenus.
Idea piękna jest jednym z trzech fundamentalnych składników Platońskiej kalokogatii, czyli połączeniem wartości Prawdy, Dobra i Piękna, traktowanymi jako jedna całość (trójjedyna). Kwiat dzikiej róży utożsamiany był także z niewinnością i cnotą. Cechy te najpiękniej obrazuje porównanie pięciu płatków dzikiej róży do pięciu ran Chrystusa. Widzimy, jak harmonijnie ze śmiercią Chrystusa łączy się platońska Prawda, Dobro i Piękno. To właśnie w tych wartościach "wyrasta" krzak dzikiej róży. Zerwane kwiaty można rozsypywać w celu uzyskania idealnego rysunku, wykwintnego i wyrafinowanego stylu. Ten styl pasuje do naszej Rosa canina. Nasza róża jest piękna, pachnąca i potrafi uskrzydlić człowieka, unieść, natchnąć go, tak jak na obrazie Botticellego. Wypada wszystkim życzyć choćby jednej takiej chwili… Lecz trzeba pamiętać, że istnieją jeszcze kolce i dzikość krzewu różanego. Cierpienie jest wpisane w życie tak jak szczęście i radość. Wszystko co dobre i piękne posiada też swoje przeciwności. Umiejętność pogodzenia przeciwieństw odznacza się tym, iż dążymy do harmonii, do spokoju, do łagodności. W obrazie Botticellego widzę właśnie te łagodne i spokojne cechy. Obraz jest namalowany w chłodnej gamie kolorystycznej, która rodzi u widza spokojne i zdystansowane odczucia. W swym doskonałym rysunku wyraźnie przedstawia rozrysowane formy, wszystkie płaszczyzny oddzielone są między sobą konturem, którym jest łagodna, płynna linia. Dzięki tym wszystkim zabiegom formalnym, nawiązującym do symboliki dzikiej róży, udało się włoskiemu malarzowi przedstawić czytelnie i dosłownie narodziny pięknej Wenus, czyli piękna w ogóle. A wszystko to mogło się wydarzyć dzięki doskonałości pięciopłatkowego kwiatu dzikiej róży…

Tymoteusz Andrearczyk

Pythagóras (ok. 572 - ok. 497 p.n.Chr.) - filozof, matematyk, wychowawca. Założyciel słynnej szkoły pitagorejczyków w Krotonie. Jest uważany za twórcę początków teorii liczb, autora powszechnie znanego twierdzenia matematycznego (twierdzenie Pitagorasa) i autora koncepcji harmonii kosmosu.

Botticelli Sandro, właściwie Alessandro Filipepi (1444-1510) – malarz włoski, przedstawiciel renesansowej szkoły florenckiej. Malował obrazy o tematyce religijnej, mitologicznej, alegorycznej. Najbardziej znane: Alegoria męstwa, Pokłon Trzech Króli, Wiosna (Primavera), Narodziny Wenus, Wenus i Mars, Madonna del Magnificat, freski w Kaplicy Sykstyńskiej w Rzymie, ilustracje do Boskiej Komedii Dantego Alighieri.

Pláton, Plato, właściwie Aristokles (ok. 427 - 347 p.n.Chr.) – grecki filozof, uczeń Sokratesa, twórca platonizmu, założyciel Akademii Platońskiej. Głosił m. in., że świat jest urządzony celowo i harmonijnie przez swego sprawcę (Demiurga). Rozwinął koncepcję duszy nieśmiertelnej jako źródła życia. Stawiał za wzór artystę, który jest natchnionym pośrednikiem między bogami a ludźmi.




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=65