panacea.pl

:: Co Się Tyczy Zapachów ... cz11
Panacea Nr 1 (18), styczeń - marzec 2007, strona: 25


Co się tyczy zapachów ...

część 11


Macierzanka i tymianek

Macierzanka piaskowa (Thymus serpyllum)
Jest krzewinką z rodziny Lamiaceae, o podnoszących, względnie płożących się pędach. Częściowo owłosiona, wyrasta od 5 do 30 cm. Liście owalne i całobrzegie. Kwiaty drobne, rurkowate i dwuwargowe, fiołkowo-różowe i główkowato zebrane u szczytu pędów. Jest rośliną krajową. Spotykamy ją pospolicie na piaszczystych i słonecznych stanowiskach, na miedzach, polanach, a także w lasach sosnowych.
Olejek macierzankowy zawiera cymen, karwakrol, tymol i terpinol. Ma działanie przeciwzapalne, bakteriobójcze, wykrztuśne, spasmolityczne. Stosowany jest w oparzeniach I i II stopnia, w uszkodzeniach skóry, owrzodzeniach, liszajach, egzemach. Łagodzi odczyn po ukąszeniach owadów. Regeneruje naskórek i poprawia ukrwienie skóry.

Tymianek pospolity (Thymus vulgaris)
Także z rodziny Lamiaceae, krzewinka do 30 cm wysokości. Ma drobne, dołem drewniejące pędy. Jej drobne liście są szarozielone, czasem spodem sinawe, pokryte gruczołkami olejkowymi. Mają kształt owalny, wydłużony, brzegi podwinięte ku dołowi. Tymianek kwitnie w czerwcu i w lipcu – różowo, fioletowo, rzadziej biało. Roślina o dużej zawartości olejków eterycznych, dzięki którym jest stosowana jako rośliny przyprawowa i lecznicza Występuje w Eurazji, Afryce Płn. i na Wyspach Kanaryjskich.
Olejek tymiankowy Oleum Thymi pozyskiwany jest z ziela tymianku, które zawiera go w ilości 0,5-2%. Barwa aromatycznej cieczy jest różna: żółto- lub brunatnoczerwona (olejek francuski), ale też ciemnozielona (olejek hiszpański). Oba olejki mają silny, charakterystyczny zapach tymianku (tymolu) i ostry, piekący smak, nieco korzenny. Olejek francuski zawiera 20-30% tymolu (związek fenolowy), ponadto pinen, cymol, cynalol, linalol, borneol. Olejek hiszpański ma 42-59% karwakrolu.
Olejek tymiankowy służy do pozyskiwania tymolu – środka silnie antyseptycznego i przeciwgnilnego, w formie krystalicznej.
Olejek w lecznictwie stosowany jest w przeziębieniach, stanach zapalnych górnych dróg oddechowych i jamy ustnej. Po podaniu doustnym część składników olejku wydala się przez płuca. Upłynnia wydzielinę śluzową, rozkurcza oskrzela i tchawicę, działa wykrztuśnie. Używany jest również do inhalacji. Należy jednak pamiętać, iż wysokie dawki olejku działają toksycznie: wywołują nudności, wymioty, uszkodzenie miąższu nerek (tymol). Olejek tymiankowy wchodzi też w skład maści rozgrzewających, łagodzących dolegliwości reumatyczne. Bywa wykorzystywany do kąpieli w bólach towarzyszących chorobom narządów ruchu. Można go używać do przyrządzania płukanek do włosów. Tymol stosowany w dużych rozcieńczeniach przyspiesza gojenie ran, zapobiega zmianom ropnym w skórze. W starożytnym Egipcie tymianek był używany do balsamowania zwłok.

Dr n. farm. Bożena Kowalczyk
Śląska Akademia Medyczna, Katedra i Zakład Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa w Sosnowcu.




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=244