panacea.pl

:: Nowe surowce roślinne o wielokierunkowej aktywności leczniczej
Panacea Nr 3 (16), lipiec - wrzesień 2006, strona: 17


Nowe surowce roślinne o wielokierunkowej aktywności leczniczej

Różeniec Rhodiola

Różeniec górski Rhodiola rosea jest jednym z najczęściej wykorzystywanych w medycynie wschodniej (Chiny, Rosja) gatunków z rodzaju Rhodiola. Korzenie różeńców R. rosea, R. sachalinensis, R. crenulata posiadają właściwości adaptogenne, redukujące objawy stresu oraz zwiększające umysłową i fizyczną wydolność organizmu.
W ostatnich latach obserwuje się intensywny rozwój badań nad różeńcami, zarówno fitochemicznych, farmakologicznych, jak i klinicznych. Ich wyniki, potwierdzając tradycyjne zastosowanie różeńców jako surowców psychostymulujących, ujawniają właściwości ochronne na wątrobę oraz właściwości przeciwnowotworowe i antymutagenne. Aktywność farmakologiczna różeńców jest wiązana m. in. z obecnością związków fenolowych - salidrozydu (glukozydu tyrozolu) oraz charakterystycznych przede wszystkim dla gatunku R. rosea rozawin - związków z grupy fenylopropanoidów.

Związki fenolowe z Rhodiola sachalinensis o właściwościach hepatoprotektywnych w modelu cytotoksyczności indukowanym takryną w kulturze Hep G2.
Song E. K., Kim J. H., Kim J. S., Cho H., Nan J. X., Soku D. H., Ko G. J., Oh H., Ki Y. C. Hepatoprotective phenolic constituents of Rhodiola sachalinensis on tacrine – induced cytotoxicity in Hep G2 cells. Phytotherapy Research 17: 563-565, 2003.
W oparciu o kontrolowaną biologicznie izolację związków chemicznych z ekstraktu z korzeni R. sachalinensis, wyodrębniono obok dwóch nieaktywnych połączeń, daukosterolu i alkoholu cynamonowego, dwa związki salidrozyd i kemferol, wykazujące właściwości ochronne w teście uszkodzenia takryną komórek linii Hep G2 - „unieśmiertelnionych” komórek ludzkiego raka wątroby Hep G2. Takryna coraz częściej jest wykorzystywana jako modelowy czynnik uszkadzający wątrobę w warunkach in vitro. Jest ona silnym inhibitorem acetylocholinoesterazy i mogłaby być powszechnie wykorzystywana w leczeniu choroby Alzheimera, jednak u 35% do 50% pacjentów powoduje w dawkach terapeutycznych uszkodzenia miąższu wątroby, co ogranicza jej zastosowanie kliniczne. Z tego powodu poszukuje się związków mogących w terapii kombinatorycznej ograniczać jej toksyczność. Jako związek referencyjny w badaniach związków izolowanych z R. sachalinenesis zastosowano sylibinę – flawonolignan wyodrębniony z owoców ostropestu plamistego o potwierdzonych w licznych badaniach in vitro i in vivo właściwościach hepatoprotekcyjnych. Uzyskane wartości EC50 dla kemferolu i salidrozydu wynosiły odpowiednio 33,5 µM i 51,3 µM. Były one niższe lub porównywalne z wartością EC50 68,4 µM otrzymaną w eksperymencie dla sylibiny, co wskazuje na aktywność hepatoprotekcyjną wyciągów z różeńca.

Efekty ochronne Rhodiola sachalinenesis A Bor wobec naindukowanego CCl4 zwłóknienia wątroby u szczurów.
Zeng W. Z., Wu X. L., Jiang M. D., Deng G. Y., Chen X. B., Zhang Y., Qing J. P., Xu H. Protective effects of Rhodiola sachalinensis A Bor on CCl4 – induced liver fibrosis in rats. World Chinese Journal of Digestology 11: 975 – 978, 2003.
Badania przeprowadzono wobec kontroli (grupa zwierząt N) na grupach szczurów, którym podawano CCl4 (3 ml/kg, stężenie 300 ml/l) przez okres 15 tygodni (2 razy na tydzień) (grupa M i R) oraz surowiec roślinny - korzenie Rhodiola sachalinensis A Bor (0,5 g/kg, p. o., 1 raz dziennie w ciągu 15 dni) (grupa R). Ocenę efektu ochronnego R. sachalinensis przeprowadzono w oparciu o analizę poziomu wątrobowej hydroksyproliny, badania ekspresji a1(I) mRNA a także badania histopatologiczne. W rezultacie w grupie zwierząt doświadczalnych (R) obserwowano spadek poziomu hydroksyproliny, hamowanie ekspresji a1(I) mRNA oraz spadek poziomu szeregu profibrogennych czynników m. in. TGF β1. Pozytywne wyniki badań biochemicznych potwierdzono wynikami badań histopatologicznych. Stwierdzono, że R. sachalinensis A Bor efektywnie chroni wątrobę przed zwłóknieniem, hamując produkcję kolagenu.

Aktywne biologicznie związki z Rhodiola rosea (Crassulaceae).
Ming D. S., Hillhouse B. J., Guns E. S., Ebering A., Xie S., Vimalanatha S., Towers G. N. W. Bioactive compounds from Rhodiola rosea (Crassulaceae). Phytotherapy Research 19: 740-743, 2005.
Ekstrakt metanolowy z części nadziemnych R. rosea wykazywał właściwości hamujące rozwój Staphylococcus aureus. W wyniku izolacji kontrolowanej testami aktywności przeciwdrobnoustrojowej z ekstraktu wyodrębniono szereg związków z grupy polifenoli oraz prostych fenoli, mianowicie – 7-O-ramnozyd gossypetyny, rodioflawonozyd, kwas galusowy, kwas p-hydroksycynamonowy i tyrozol. Dla dwóch pierwszych związków, zaliczanych do grupy flawonoidów, przeprowadzono badania aktywności przeciwbakteryjnej i przeciwnowotworowej wobec linii komórek nowotworu prostaty. Najsilniejszą aktywnością przeciwdrobnoustrojową i cytostatyczną charakteryzował się 7-O-ramnozyd gossypetyny, odpowiednio MIC i IC50 50 µg/ml.

dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
- Katedra i Zakład Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych AM w Gdańsku




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=212