panacea.pl

:: Owoce maliny - właściwości dietetyczne i lecznicze
Panacea Nr 4 (21), październik - grudzień 2007, strony: 22-23


Owoce maliny
- właściwości dietetyczne i lecznicze

Malina jest jednym z najstarszych owoców, wykorzystywanych przez tysiąclecia w celach odżywczych i leczniczych. Podobnie jak owoce truskawki, zawiera bogaty zespół polifenoli, witaminy (C, E - naturalne antyoksydanty) i związki mineralne. Liczne, szczególnie prowadzone w ostatnich latach, badania naukowe nad biologicznymi właściwościami malin, potwierdziły ich znaczenie jako składników diety i leków o działaniu przeciwzapalnym. Wyniki eksperymentów wskazały na właściwości przeciwnowotworowe kwasu elagowego - prostego fenolu, występującego w malinach, który hamuje procesy nowotworowe w wątrobie i płucach. Kwas elagowy posiada również właściwości przeciwwirusowe, o czym warto pamiętać, stosując w leczeniu przeziębienia przetwory z malin (np. sok). Kolejne prace koncentrowały się na wyjaśnieniu specyficznego smaku i zapachu malin; w rezultacie doprowadziły do wyodrębnienia szeregu aromatycznych związków chemicznych. Głównym składnikiem tego zespołu jest keton malinowy a 4-(4-hydroksyfenylo)- butan-2-on (RK). Wiadomo, że poszczególne odmiany malin różnią się poziomem zawartości związku w owocach. Ujawniono wyższe stężenia ketonu w owocach pochodzących z roślin rosnących w warunkach naturalnych, w stosunku do roślin uprawianych.


Vaccinium corymbosum - borówka amerykanska

Aktywność hamująca cyklooksygenazy i antyutleniająca glikozydów cyjanidyny w wiśniach i jagodach różnych gatunków.
Seeram N. P., Momin R. A., Nair M. G., Bourquin L. D. Cyclooxygenase inhibitory and antioxidant cyanidin glycosides in cherries and berries. Phytomedicine 8:362-369, 2001.
Analizowano w warunkach in vitro aktywność hamującą enzymy stanu zapalnego - cyklooksygenazy oraz oceniano działanie antyutleniające homogenatów świeżych owoców z gatunków i odmian uprawowych, m.in. wiśni Prunus cerasus L. cv. BalatonTM i Montmorency, Prunus avium L. (słodka wiśnia) (Rosaceae) oraz malin Rubus idaeus L. (Rosaceae) i truskawek odmiany Honeoye Fragaria x ananassa Duch. (Rosaceae), także borówek Vaccinium myrtillus L. (czarna jagoda), Vaccinium corymbosum L. (borówka amerykańska) i Vaccinium macrocarpon Ait. (żurawina wielkoowocowa) (Ericaceae). Jako związki odniesienia o działaniu przeciwzapalnym, uwarunkowanym inhibicją cyklooksygenazy I i II, użyto ibuprofen i naproksen. W badaniach aktywności antyutleniającej zastosowano model oksydacji liposomów z użyciem spektroskopii fluorescencyjnej. Wyniki testów aktywności biologicznej skorelowano z występowaniem i zawartością antocyjanów w badanym materiale roślinnym, szczególnie pochodnych cyjanidyny, które charakteryzują się silnym działaniem przeciwoksydacyjnym. Metodą chromatograficzną (HPLC) oznaczono zawartość w owocach 3-glukozylorutynozydu i 3-rutynozydu cyjanidyny oraz wolnej cyjanidyny. Obok aktywności zespołów antocyjanów w owocach, badano również aktywność pojedynczych związków pochodnych cyjanidyny. Stwierdzono, że inhibicja obu enzymów przez cyjanidynę (stężenie 5 uM) była zbliżona do wykazywanej przez związki odniesienia. Pochodne glikozydowe cyjanidyny były mało aktywne. Najsilniejszą aktywność hamującą cyklooksygenazę I posiadały owoce maliny (45,8%), natomiast owoce słodkiej wiśni najsilniej hamowały cyklooksygenazę II (47,4%), przy obserwowanym 40,1% zahamowania dla malin. Wartości te były osiągane dla stężenia homogenatów 125 ug/ml. Aktywność zespołów antocyjanów z owoców była porównywalna z aktywnością hamującą ibuprofenu i naproksenu, użytych w stężeniach 10 uM. Autorzy wiążą wyniki badań in vitro aktywności przeciwzapalnej owoców wiśni i maliny z obecnością w zespole antocyjanów pochodnych cyjanidyny. Działanie antyutleniające było dla wszystkich badanych owoców zbliżone i niezależne od zawartości pochodnych cyjanidyny. Należy podkreślić, że w mechanizmie działania przeciwzapalnego ekstraktów roślinnych wymienia się również ich właściwości przeciwutleniające. Uwzględniając wyniki badań, autorzy podkreślają, że konsumpcja owoców, w tym szczególnie malin i wiśni, może mieć korzystny efekt dla zdrowia, szczególnie w przypadku chorób reumatycznych - zarówno ich profilaktyki, jak i terapii.

Zwalczające otyłość działanie ketonu izolowanego z malin.
Morimoto C., Satoh Y., Hara M., Inoue S., Tsujita T., Okuda H. Anti-obese action of raspberry ketone. Life Sci. 77:194-204, 2005.
Podstawą badań było strukturalne podobieństwo ketonu izolowanego z owoców malin do kapsaicyny i synefryny. Kapsaicyna - charakterystyczny alkaloid owoców pieprzowca rocznego, papryki - decyduje o ich ostrym, drażniącym smaku. Jednocześnie w testach laboratoryjnych kapsaicyna obniża wagę komórek tłuszczowych - adypocytów i poziom triacylogliceroli w surowicy, poprzez stymulację wzrostu energii metabolizmu. Synefryna - składnik owoców z rodzaju Citrus - posiada aktywność lipolityczną, obserwowaną w komórkach tłuszczowych. Podobieństwa w budowie związków pozwoliły na przypuszczenie, że RK, podobnie jak synefryna i kapsaicyna, może wykazywać działanie przeciwdziałające otyłości. Autorzy pracy przeprowadzili doświadczenia w warunkach in vivo na myszach, w 2 grupach doświadczalnych. Zwierzęta otrzymywały przez okres 10 tygodni dietę wysokotłuszczową, wzbogaconą o dodatek ketonu malinowego w stężeniach 0,5%, 1% lub 2%. Druga grupa zwierząt otrzymywała dietę wysokotłuszczową przez okres 6 tygodni, natomiast przez dalsze 5 tygodni wysokotłuszczowa dieta była wzbogacona o dodatek 1% RK. Wyniki doświadczeń wykazały, że RK zabezpiecza przed wzrostem wagi, wywołanym dietą bogatą w tłuszcze, we wszystkich analizowanych stężeniach - jakkolwiek w tygodniach od 6 do 9 supresja masy ciała była obserwowana zależnie od dawki dla stężeń 1% i 2%. Stwierdzono, że wystarczające dla hamowania wzrostu masy ciała oraz wątroby i tkanki tłuszczowej zwierząt doświadczalnych jest stężenie 1% RK. Ponadto ujawniono, że RK obniża poziom triacylogliceroli wątrobowych, spowodowany dietą wysokotłuszczową. Cukrowe składniki żywności, glukoza i fruktoza, powodują wzrost lipogenezy w wątrobie i stymulują akumulację tłuszczy. Keton malinowy (1%) hamuje wzrost masy, m.in. podskórnej tkanki tłuszczowej, powodowany nadmiarem fruktozy. Autorzy pracy uważają, że RK redukuje powodowaną nadmiarem tłuszczy i cukrów akumulację tkanki tłuszczowej, a jego działanie ujawnia się na różnych etapach dekompozycji tłuszczy. Wyjaśniając mechanizm działania "odchudzającego" ketonu, przeprowadzono w warunkach in vitro badania wpływu RK na lipolizę w białych adypocytach. Są to jednopęcherzykowe komórki tłuszczowe, syntetyzujące, magazynujące i metabolizujące tłuszcze właściwe. Katecholaminy - norepinefryna są znane z właściwości stymulowania lipolizy via ß-adrenergiczne receptory. Taki mechanizm wykazuje również synefryna. Jednak działanie lipolityczne RK odbywa się na innej drodze, m.in. otyło- doświadczena poprzez wpływ na enzymy biorące udział w hydrolizie triacylogliceroli, w tym hormonozależną lipazę. W przeprowadzonych doświadczeniach RK znacząco stymulował indukowaną norepinefryną lipolizę, w wyniku aktywacji translokacji hormonozależnej lipazy z cytozolu do tłuszczowych kropli w szczurzych, białych komórkach tłuszczowych. Odnosząc się do wcześniejszych wyników badań RK, a także uwzględniając wyniki jeszcze nie publikowanych badań własnych, autorzy pracy uważają, że keton działa również na procesy zachodzące w tkance tłuszczowej brunatnej, jakkolwiek nie jest dotychczas znany szczegółowy mechanizm takiej aktywności. Brunatną tkankę tłuszczową stanowią wielopęcherzykowe komórki z licznymi kroplami tłuszczu, bogate w mitochondria, uczestniczące w wytwarzaniu ciepła. Obserwowano w mysich brunatnych adypocytach (BAT) wzrost aktywności oksydazy cytochromu c, co wskazuje na wzrost zużycia tlenu i procesów utleniania w obecności RK. Według autorów pracy, keton stymuluje procesy termogenezy i wzmaga metabolizm komórkowy. W konkluzji autorzy stwierdzają, że RK posiada wielokierunkowe działanie redukujące tkankę tłuszczową i zapobiegające jej odkładaniu, m.in. poprzez wpływ na metabolizm białych i brunatnych adypocytów. Związek ten może przeciwdziałać otyłości poprzez wzrost norepinefryną indukowanej lipolizy w białych adypocytach i wzrost termogenezy w brunatnych komórkach tłuszczowych.


Rubus idaeus - malina własciwa

dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
- kierownik Katedry i Zakładu Farmakognozji
z Ogrodem Roślin Leczniczych AM w Gdańsku
 

 




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=2108