panacea.pl

:: Trądzik
Panacea Nr 4 (21), październik - grudzień 2007, strony: 20-21


Trądzik

Trądzik pospolityacne vulgaris
jest powszechną, przewlekłą dermatozą, dotyczącą wszystkich grup wiekowych. Stałym objawem u osób z trądzikiem jest łojotok o różnym stopniu nasilenia oraz nadmierne rogowacenie naskórka przy ujściu mieszka włosowego. Zaczopowane gruczoły łojowe są kolonizowane przez bakterie beztlenowe Propionibacterium acnes. Uwalniają one szereg enzymów (lipazy, protezy, hialuronidazy), które przyczyniają się do rozwoju stanu zapalnego. Utrudnione wydalanie łoju prowadzi do poszerzenia przewodów gruczołów łojowych i do powstawania mikrozaskórników (microcomedones), następnie zaskórników zamkniętych, później otwartych. Kaskada reakcji zapalnej, zapoczątkowana przez Propionibacterium acnes, prowadzi do pojawienia się wykwitów grudkowo-krostkowych. W cięższych postaciach trądziku tworzą się głębokie nacieki ropne i przetoki, które pozostawiają po sobie szpecące blizny.
W zależności od tego, który rodzaj wykwitów dominuje, wyróżnić można trzy zasadnicze odmiany kliniczne trądziku: trądzik zaskórnikowy acne comedonica, z licznymi zaskórnikami otwartymi i zamkniętymi; trądzik grudkowo-krostkowy acne papulopustulosa, w którym obok zaskórników występują również grudki i krosty; trądzik ropowiczy acne phlegmonosa, z licznymi, głębokimi zapalnymi guzami i guzkami, wypełnionymi treścią ropną, z różną tendencją do bliznowacenia. Każda z tych postaci charakteryzuje się różnym stopniem nasilenia zmian i wymaga innej terapii.

Saccharomyces cerevisiae - drozdze piekarnicze


Achillea millefolium - krwawnik pospolity

O sposobie leczenia
decyduje lekarz, biorąc pod uwagę stan skóry i stopień nasilenia dolegliwości. Celem leczenia trądziku jest zapobieganie nadmiernemu rogowaceniu, zahamowanie rozwoju Propionibacterium acnes oraz zmniejszenie łojotoku. Proponuje się kurację retinoidami, antybiotykową lub hormonalną. Lekarz może także zastosować miejscowo leki zewnętrzne, naświetlania lampami biostymulującymi, laser lub środki złuszczające naskórek. Kuracja zwykle trwa wiele miesięcy, czasem nawet lat. Wymaga systematyczności, cierpliwości i pozytywnego nastawienia pacjenta.

Pielęgnacja domowa
jest równie ważna. Przede wszystkim należy znormalizować pracę gruczołów łojowych, złagodzić stany zapalne oraz zmniejszyć nadwrażliwość skóry. Nie należy myć twarzy mydłem! Nie należy używać toników z dużą ilością alkoholu! Środki te skrajnie wysuszają naskórek, co w następstwie pobudza gruczoły łojowe do jeszcze bardziej wytężonej pracy.
W kuracji przeciwtrądzikowej istotne jest poprawianie przemiany materii nie tylko w skórze, ale i w całym organizmie. Pomocne mogą się okazać zioła, np. zioła metaboliczne wg FP VI . Do pielęgnacji cery trądzikowej należy stosować preparaty zawierające ekstrakty roślinne o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbakteryjnym: olejek herbaciany, babkę lancetową, fiołek trójbarwny, krwawnik, łopian, nagietek, szałwię lekarską. Także ekstrakty o działaniu sebostatycznym, normalizującym wydzielanie łoju (sebum): z szałwii, z brzozy, wyciąg z liści i kory oczaru wirginijskiego, rumianek, kwas pirogronowy (obecny np. w jabłkach); ekstrakty o działaniu zamykającym pory: cytryna, skrzyp, poziomka pospolita, rozmaryn lekarski. Wydzielanie łoju reguluje biosiarka, znajdująca się w wyciągu z rzepy lub z pokrzywy.
Na skórę trądzikową poleca się stosować maść chlorofilową. Można ją przygotować samodzielnie, ucierając świeże, zmielone ziele pokrzywy lub szpinaku z oliwą na jednolitą masę. Stosować na noc, a rano zmywać sokiem z cytryny, z ogórka lub z winogron.
Drożdże piekarnicze Saccharomyces cerevisiae mają na skórę działanie nawilżające, kojące. Można stosować je w przypadku nawet najbardziej wrażliwych cer. Cynk znajdujący się w drożdżach wspomaga leczenie chorób skóry, w tym trądziku. Drożdże stabilizują funkcje skóry i normalizują działanie gruczołów łojowych, wspomagają skórę w jej naturalnej czynności regenerującej, zaopatrują w składniki mineralne i odżywcze, co prowadzi do jej wzmocnienia i odbudowania. Przy trądziku poleca się stosowanie drożdży w formie maseczek. Można również przyjmować tabletki z drożdży lekarskich Faex medicinalis.
Krwawnik pospolity Achillea millefolium zawiera różne substancje aktywne, jak azulen, decydujący o wartościach leczniczych, cholinę, wchodzącą w skład witaminy grupy B, związki flawonoidowe, substancje gorzkie, garbniki oraz sole mineralne, zwłaszcza cynk, odgrywający ważną rolę w leczeniu stanów zapalnych skóry. Odwar lub napar stosuje się jako okład w leczeniu schorzeń skórnych, ma on działanie przeciwzapalne i gojące. Maseczka krwawnikowa działa oczyszczająco, przeciwłojotokowo, przeciwzapalnie i wybielająco.
Ekstrakt z rumianku pospolitego Chamomilla recutita, zawierający a-bisabolol, olejki eteryczne, chamazulen i substancje gorzkie, stosowany jest przy delikatnej, wrażliwej, zanieczyszczonej, trądzikowej skórze.
Ekstrakt z pestek grejpfruta Citrus paradisi działa na skórę ściągająco, przeciwbakteryjnie, przeciwłojotokowo, przeciwzaskórnikowo oraz rozjaśnia blizny potrądzikowe. Dłużej stosowany, usuwa plamy po trądziku. Hamuje nacieki ropne oraz zapalne w skórze.
Sok z owoców poziomki zwyczajnej Fragaria vesca, stosowany w celu regeneracji skóry twarzy, leczy trądzik, wypryski, oczyszcza skórę, zwęża pory.
Kwas gamma-linolenowy, znajdujący się w oleju wiesiołkowym i w oleju z ogórecznika, działa przeciwzapalnie, przeciwropnie, przeciwzaskórnikowo. Zapobiega trądzikowi poprzez wpływ na skład jakościowy i ilościowy wytwarzanego łoju skórnego.
Wiesiołek dwuletni Oenothera biennis wspomaga naturalne fizjologiczne funkcje skóry, wzmacnia bariery lipidowe naskórka, likwiduje stany zapalne, schorzenia skóry o podłożu alergicznym (egzema atopowa) oraz inne choroby skóry. Ogórecznik lekarski Borago officinalis znajduje zastosowanie w kosmetykach przeznaczonych do pielęgnacji skóry trądzikowej, mającej tendencje do pękania naczyń włosowatych. Łagodzi podrażnienia, stany zapalne, odświeża, nawilża, uelastycznia i poprawia jędrność skóry.
Świeży sok z brzozy brodawkowatej Betula pendula ma działanie antyseptyczne, bakteriobójcze, przeciwzapalne. Stosowny jest także w zapaleniu łojotokowym skóry, w owrzodzeniach, do usuwania plam pigmentowych i do wybielania piegów. W kosmetyce wykorzystywany jest wyciąg, sok i olej (macerat) z korzeni łopianu Radix Bardanae. Olej łopianowy hamuje rozwój szkodliwych bakterii i grzybów, działa bakteriobójczo i bakteriostatycznie, ma również działanie przeciwzapalne. Pomocniczo stosowany jest również w innych przewlekłych chorobach skóry, takich jak wyprysk, łojotokowe zapalenie skóry. Ekstrakt lub sok znajdują zastosowanie przy tłustej, zanieczyszczonej skórze, wspomagająco przy leczeniu trądziku, działają oczyszczająco, antybakteryjnie, antyseptycznie.
Pięciornik kurze ziele Potentilla erecta działa ściągająco, przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie, ma działanie wysuszające, złuszczające, korekcyjne (tuszuje zmiany skórne). W surowcu występują garbniki katechinowe i pirogarolowe (agrimonina), w niewielkich ilościach również galotaniny, wolny kwas elagowy oraz związki triterpenowe (tormentol). Poleca się stosowanie nalewki z kłącza pięciornika lub maści tormentiolowej.

Potentilla erecta - pieciornik kurze ziele


Betula pendula - brzoza brodawkowata

Fiołek trójbarwny Viola tricolor działa przeciwzapalnie, przeciwalergicznie, przeciwwysiękowo. Jego ziele zawiera saponiny, flawonoidy (rutozyd, violutozyd, kwercetyna), antocyjany (violanina, 3-glikozyd delfinidyny, 3-glukozyd peonidyny), karotenoidy (beta-karoten, wiolaxantyna, zeaxantyna), dużo śluzu, cukrowców, liczne sole mineralne, kwas askorbinowy, salicylan metylowy, olejek eteryczny, garbniki i alkaloidy. W celach kosmetycznych i leczniczych należy skórę przemywać naparem fiołka.
Aloes zwyczajny Aloe vera zawiera dużą ilość salicylanu choliny, substancji zbliżonej do kwasu acetylosalicylowego o działaniu miejscowo przeciwzapalnym. Jest skuteczny zwłaszcza przy wypryskach i wągrach. Sok z aloesu wysusza krostki, nie zostawiając brzydkich blizn.
Liście miłorzębu japońskiego Ginkgo biloba zawierają unikatowe polifenole (gingkolidy i bilobalidy), flawonoidy i glikozydy flawonowe o działaniu przeciwzapalnym.
Herbata zielona Camelia sinensis zawiera polifenole epigalokatechinę i 3-galusan epigalokatechiny, mające działanie przeciwzapalne.
Oczar wirginijski Hamamelis virginiana zawiera garbniki, hamemelataniny, kwas galusowy, flawonidy, leukoantycyjanidy, saponiny i olejek eteryczny. Zastosowanie znalazł destylat wodny z liści i gałązek Aqua Hamamelidis oraz wyciąg z liści i kory. Ma działanie ściągające i przeciwzapalne. Stosowany jest w celu usunięcia nadmiaru łoju.
Argania żelazna Argania spinosa działa przeciwzapalnie, łagodzi objawy trądziku młodzieńczego. Regeneruje naskórek (także przy egzemie, bliznach i trądziku).

Citrus paradisi - grejpfrut

Wierzba biała Salix alba jest źródłem salicylanów, takich jak kwas acetylosalicylowy, ponadto zawiera taniny i flawonoidy, mające działanie przeciwzapalne.

dr n. farm. Bożena Kowalczyk
Sląski Uniwersytet Medyczny, Katedra i Zakład Botaniki
Farmaceutycznej i Zielarstwa w Sosnowcu




adres tego artykułu: https://panacea.pl/articles.php?id=2107