Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Problemy zdrowotne > Cholesterol, glukoza, lipidy

Panacea Nr 3/4 (60/61), lipiec - grudzień 2017 strony: 18-19

Cholesterol, glukoza, lipidy
- jak utrzymać prawidłowe wartości?

Choroby układu krążenia to, obok nowotworów, najczęściej rozpoznawane schorzenia przewlekłe. Wśród nich największe żniwo zbiera nadciśnienie tętnicze i choroba niedokrwienna serca, często kończące się zawałem serca czy udarem mózgu. Coraz częściej, zarówno u dorosłych, jak i u młodzieży, rozpoznawana jest cukrzyca typu 2.

Czy można się uchronić przed chorobami układu krążenia?
Odpowiedź na zadane powyżej pytanie jest twierdząca - można, bo są to tzw. choroby dietozależne, do powstawania których prowadzi niewłaściwy styl życia, a więc my sami mamy na to wpływ.

Najważniejsze, to nie czekać, aż pojawią się objawy i lekarz postawi diagnozę. O profilaktyce należy pomyśleć najwcześniej, jak to możliwe, bo im wcześniej zadziałamy, tym większe szanse na cofnięcie się zmian. Choroby te zaczynają się od pojawienia się tzw. czynników ryzyka - otyłości, zaburzeń gospodarki lipidowej (podwyższony poziom cholesterolu i lipidów) i węglowodanowej (wahania i podwyższony poziom cukru we krwi). Polskie Towarzystwo Kardiologiczne, zgodnie ze światowymi i europejskimi wytycznymi, zaleca wszystkim osobom po ukończeniu 20 roku życia pierwszą analizę czynników ryzyka - ocenę masy ciała, pomiar ciśnienia tętniczego, oznaczenie lipidogramu (poziom cholesterolu całkowitego, LDL, HDL, trójglicerydy) i poziomu glukozy na czczo.

Gospodarka lipidowa
Lipidami nazywamy tłuszcze i substancje im towarzyszące, które występują w pokarmach, ale także są składnikami naszego organizmu. Spożyty przez nas tłuszcz jest metabolizowany w wątrobie, po czym wykorzystany jako materiał energetyczny bądź wbudowany w struktury ciała. Jeśli więc spożywamy tłuszcz w ilości odpowiadającej naszemu zapotrzebowaniu, zostaje on zużyty na bieżąco. Problemem jest jego nadmiar w diecie, bo ta niewykorzystana ilość może odkładać się w tkance tłuszczowej lub w naczyniach krwionośnych, będąc przyczyną miażdżycy. Tłuszcz jest mieszaniną kwasów tłuszczowych, z których najkorzystniejsze dla naszego zdrowia są kwasy nienasycone, występujące w rybach, olejach (oliwa, olej rzepakowy), orzechach, migdałach, pestkach, awokado, siemieniu lnianym. Kwasy te zmniejszają ryzyko powstawania złogów w naczyniach krwionośnych, obniżają ciśnienie, redukują stany zapalne. Przeciwnie do nich działają nasycone kwasy tłuszczowe, zawarte w tłuszczach zwierzęcych (tłuszcz mięsa, wędlin, serów, smalec, słonina, masło), dlatego należy unikać ich nadmiernego spożycia. Najgorsze jednak są izomery trans, występujące w utwardzonych przemysłowo tłuszczach (twarde margaryny, zupy i sosy w proszku, gotowe dipy, sosy i dressingi, smażone przekąski typu chipsy, ciastka i ciasta przemysłowe), dlatego trzeba je wręcz eliminować z diety.

Co to jest cholesterol?
Cholesterol to związek o charakterze lipidowym produkowany w naszym organizmie przez wątrobę. Znajduje się też w żywności pochodzenia zwierzęcego (wątróbka i inne podroby, żółtka jaj, masło, mięso). Czy cholesterol jest "niezdrowy"? Wręcz przeciwnie - jest niezbędny dla zdrowia, potrzebny do budowy błon komórkowych, do syntezy witaminy D, hormonów płciowych i sterydowych oraz kwasów żółciowych. Na ogół wątroba produkuje ilości cholesterolu odpowiadające potrzebom naszego organizmu - tzw. cholesterol endogenny stanowi 80%, a ten pochodzący z diety (egzogenny) 20% zapotrzebowania.
Jedząc dużo produktów bogatych w cholesterol łatwo więc o nadmierną jego podaż. Aczkolwiek to jeszcze nie od razu oznacza większe ryzyko miażdżycy. Dawniej uważano, że istnieje prosta zależność między spożyciem cholesterolu a jego stężeniem we krwi - okazuje się to bardziej skomplikowane, a główną rolę odgrywają tu kwasy tłuszczowe zawarte w diecie, a zwłaszcza nadmiar nasyconych kwasów tłuszczowych i izomerów trans. To właśnie te kwasy tłuszczowe, a nie sam cholesterol, stymulują wątrobę do produkcji dużych ilości cząsteczek LDL, które mogą przyczyniać się do powstawania zmian miażdżycowych w naczyniach krwionośnych.

"Dobry" i "zły" cholesterol
Cholesterol jest nierozpuszczalny w osoczu, dlatego może być transportowany przez krew tylko w połączeniu z białkami w postaci tzw. lipoprotein - cząsteczki LDL przenoszą cholesterol do tkanek ciała (tzw. "zły cholesterol"), a HDL usuwają nadmiar cholesterolu z krwiobiegu (tzw. "dobry cholesterol"). W lipoproteinach oprócz cholesterolu obecne są też tłuszcze pokarmowe w postaci tzw. trójglicerydów. Za wysoki poziom LDL jest szkodliwy, bo związki tłuszczowe w nich zawarte, zwłaszcza przy nadciśnieniu tętniczym, mogą być wtłaczane do ścian naczyń krwionośnych i być przyczyną powstawania blaszek miażdżycowych, zwężających światło naczynia i utrudniających przepływ krwi do serca, mózgu, kończyn dolnych, narządów wewnętrznych. Wysoki poziom HDL jest natomiast czynnikiem ochronnym. Dlatego w aspekcie miażdżycy istotne jest nie tyle stężenie cholesterolu całkowitego, co nieprawidłowe proporcje między LDL a HDL.

Gospodarka węglowodanowa
Węglowodany są podstawą naszej diety, to one dostarczają nam każdego dnia najwięcej energii. Najkorzystniejsze są dla nas pokarmy o niskim indeksie glikemicznym, zawierające węglowodany złożone i błonnik tzw. rozpuszczalny,które wolno są trawione i wchłaniane, dają sytość na dłużej i nie powodują skoków poziomu cukru we krwi. Znajdziemy je w przetworach zbożowych z pełnego ziarna (pieczywo razowe, kasze grube, ryż brązowy, naturalne płatki zbożowe i otręby, zwłaszcza owsiane), warzywach, roślinach strączkowych. Zdecydowanie należy unikać pokarmów o wysokim indeksie glikemicznym, bogatych w cukry łatwo przyswajalne, które silnie pobudzają trzustkę do wydzielania insuliny. Skutkiem są gwatłowne skoki i spadki poziomu cukru, objawiające się złym samopoczuciem, rozwojem insulinooporności tkanek obwodowych, prowadzącym prostą drogą do cukrzycy. Należy pamiętać, że to nie tylko cukier stołowy i wszystko, co nim słodzimy, ale także miód, cukier zawarty w owocach i sokach owocowych, a szczególnie szeroko stosowane w przemyśle syropy glukozowe i glukozowo-fruktozowe, dodawane do napojów, jogurtów, serków homogenizowanych, batoników zbożowych, produktów dla dzieci.

Co ma cukier do cholesterolu?
Do złych proporcji między LDL i HDL przyczyniają się nie tylko tłuszcze pokarmowe, ale i nadmiar tzw cukrów dodanych, łatwo przyswajalnych. Podnoszą one poziom trójglicerydów i LDL, a obniżają poziom HDL we krwi, a więc także sprzyjają miażdżycy.

Jak kontrolować poziom cukru i lipidów?
- dbaj o zachowanie właściwej masy ciała - nie dopuść do nadwagi i otyłości, a jeśli masz nadmiar masy ciała - priorytetem powinna być jej redukcja (ale nie gwałtowna)
- pamiętaj o regularnej, codziennej aktywności ruchowej (spaceruj szybkim marszem minimum 1 godzinę dziennie)
- odżywiaj się racjonalnie - jedz regularnie 4-5 posiłków w ciągu dnia, w odstępach 3-4 godzinnych, zaczynając dzień od śniadania, a kolację jedząc nie później niż 2-3 godziny przed snem
- unikaj nadmiaru nasyconych kwasów tłuszczowych pochodzenia zwierzęcego i izomerów trans (z utwardzonych tłuszczów przemysłowych), ale dbaj o odpowiednią podaż dobrych, nienasyconych tłuszczów, bo obniżają poziom złego cholesterolu LDL, a podwyższają dobry HDL (tłuste ryby, orzechy, migdały, pestki dyni, słonecznika, awokado, oliwa, olej rzepakowy).
- jedz dużo błonnika pokarmowego, zwłaszcza tzw. rozpuszczalnego, bowiem poprawia proporcje LDL/HDL i reguluje poziom cukru we krwi (warzywa, rośliny strączkowe, produkty owsiane - zawierają beta glukany o udowodnionym działaniu obniżającym poziom cholesterolu)
- ogranicz do minimum zawartość cukrów dodanych w diecie (zrezygnuj ze słodzenia kawy/herbaty, wyklucz całkowicie słodzone napoje kolorowe i smakowe wody mineralne, unikaj jogurtów owocowych i serków homogenizowanych i wszelkich produktów dosładzanych syropem glukozowo-fruktozowym, słodycze jedz wyłącznie okazjonalnie, owoce spożywaj w ilości nie większej niż 150-200g dziennie - 1 średni owoc lub 1 szklanka drobnych owoców)

dr n. med. Elżbieta Trafalska

Dr n. med. Elżbieta Trafalska, lekarz, specjalista ds. żywienia. Ukończyła Wydział Lekarski Akademii Medycznej w Łodzi oraz studia podyplomowe z zakresu Poradnictwa Żywieniowego i Dietetycznego na SGGW w Warszawie. Na co dzień łączy wiedzę medyczną z wiedzą na temat żywienia człowieka zdrowego i chorego. Jest wykładowcą w Uniwersytecie Medycznym w Łodzi, prowadzi kursy doszkalające z zakresu dietetyki, wykłada na studiach podyplomowych, prowadzi gabinet dietetyczny. Jest popagatorką zdrowego stylu życia i prawidłowego odżywiania, interesuje się ziołolecznictwem i innymi naturalnymi formami terapii.


Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.