Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Rośliny niebezpieczne > Dopalacze - podstępni zabójcy

Panacea Nr 4 (33), październik - grudzień 2010 strony: 10-13

Dopalacze – podstępni zabójcy

Określenie dopalacz nie wywodzi się oczywiście z terminologii naukowej. Jest to ekspresyjna nazwa, pochodząca z młodzieżowego slangu, pierwotnie zapewne z więziennej grypsery. Służy do nazywania różnych mieszanek lub pojedynczych substancji o działaniu psychoaktywnym. Dziś słowo dopalacz stało się ogólnopolską nazwą potoczną – między innymi za sprawą spektakularnej akcji rządowej i towarzyszącej jej kampanii medialnej – więc i my będziemy używać tego określenia w naszym artykule. Dopalacze są substancjami nie do końca zbadanymi i w wielu przypadkach nie znajdziemy ich na liście związków chemicznych oraz surowców kontrolowanych przepisami ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii.

Przedstawiamy informacje o najczęściej stosowanych w dopalaczach substancjach syntetycznych. Są to BZP, TFMPP, JWH018 i MEFEDRON.

BZP
N-benzylopiperazyna
Stymulant ośrodkowego układu nerwowego o działaniu podobnym do amfetaminy. Jest to biały proszek w postaci tabletek lub kapsułek. Działa stymulująco na obwodowy układ nerwowy (OUN) jak amfetamina lub metamfetamina, choć 10-krotnie słabiej. Badania kliniczne wykazały jednak, że efekty działania BZP przypominaja objawy po użyciu amfetaminy. Zaobserwowano szereg działań niepożądanych, takich jak bóle brzucha, nudności, wymioty, bóle głowy, kołatanie serca, brak apetytu, stany lękowe, bezsenność, rozdrażnienie oraz drgawki. Istnieją przesłanki, które świadczą o tym, że BZP może również uzależniać. Używanie tej substancji może spowodować odwodnienie organizmu i przyspieszenie tętna, co także niebezpiecznie obciąża układ krwionośny.

TFMPP
3-trifluorometylofenylopiperazyna
Biały proszek, który często występuje w połączeniu z BZP, w postaci kapsułek lub tabletek. Mechanizm działania tej substancji przypomina efekty oddziaływania farmakologicznego LSD w połączeniu z metamfetaminą – jednak o dużo słabszym działaniu. TFMPP nie powoduje „atrakcyjnych” efektów psychoaktywnych. Efekt stymulacji OUN następuje po użyciu TFMPP łącznie z innymi substancjami. Działania niepożądane to bóle głowy, utrata apetytu, bezsenność, migreny, wymioty. TFMPP może uzależniać. Używanie tej substancji może spowodować odwodnienie organizmu i znaczące przyspieszenie tętna.

JWH018
naftalen-1-yl-(1-pentylindol-3-yl) metanon
Syntetyczny agonista receptorów kanabinoidowych. Substancja grudkowata, twarda, lepka, przypominająca haszysz. Barwa od ciemnej do jasnobrązowej. Często dodawana do mieszanek ziołowych. Sposób przygotowania nie jest znany. Efekty działania JWH018 nie zostały zbadane klinicznie. Przyjmujący ten specyfik twierdzą, iż substancja wywołuje podobne efekty jak marihuana i haszysz. Do działań niepożądanych można zaliczyć przyspieszone tętno, zawroty głowy, apatię, dekoncentrację, lęki i urojenia. Ponadto wywołuje przekrwienie gałek ocznych, zaburzenia koordynacji ruchowej, zaburzenia uwagi i wysuszenie śluzówek.

MEFEDRON
4-metylometkatynon
Wykazuje działanie stymulujące na OUN. W Polsce jest reklamowany jako sole do kąpieli lub białe proszki. Bywa sprzedawany jako legalna alternatywa tabletek ekstazy. Najczęściej ma postać białego proszku. Użytkownicy opisują efekty zbliżone do amfetaminy, szczególnie do ekstazy. Ze względu na krótszy czas działania, często porównywany do działania kokainy. W niewielkich dawkach MEFEDRON podnosi nastrój, wywołuje euforię, podniecenie, pobudzenie i zwiększa chęć rozmowy. Mogą pojawić się halucynacje.

Groźne mieszaniny ziołowe
Dopalacze mogą występować w formie mieszanek ziołowych i wtedy mogą mieć postać gatunkowo jednorodną (np. liście szałwii meksykańskiej) lub mogą być mieszaninami różnych ziół, należących do różnych gatunków roślin. Najczęściej są sprzedawane w postaci suszu, także w formie skrętów. Podobnie jak w przypadku konopi indyjskich Cannabis sativa subsp. indica (marihuana), mają działanie lekko psychodeliczne. W zależności od typu mieszanki, mogą działać euforyzująco i stymulująco bądź uspokajająco i relaksująco. Do działań niepożądanych należą bóle głowy, bóle w okolicy klatki piersiowej, bezpośrednio po paleniu problemy z oddychaniem, zmęczenie psychiczne i fizyczne, problemy z koncentracją, stany lękowe.
Opisy mieszanek ziołowych w sprzedawanych produktach zawierają informacje, że są to składniki pochodzenia naturalnego, stosowane od wieków w celach rytualnych lub leczniczych. Należy sobie zdawać sprawę, iż efekt narkotyczny znacznej części mieszanek pochodzi od zawartych w nich syntetycznych kanabinoidów, a nie składników „naturalnych”! Poza tym w niektórych mieszankach spotykamy nawet do dziesięciu różnych gatunków roślin, zawierających alkaloidy, czyli składniki psychoaktywne lub wręcz narkotyczne. Jak podają źródła zagraniczne i krajowe, trudno jest do końca przewidzieć wpływ tak bogatych i jakościowo zróżnicowanych mieszanin na organizm człowieka. Paląc mieszankę, wprowadza się do organizmu wiele substancji i niemal nieokreśloną liczbę produktów spalania. Z informacji prasowych wynika, że producenci, szukając właściwej proporcji składników, kierują się kryterium maksymalnej siły działania – przy jak najniższych kosztach produkcji.
Poniżej przedstawiamy grzyby i rośliny stosowane w dopalaczach, zawierające surowce psychoaktywne i narkotyczne.

Krasnodrzew pospolity
Erythroxylon coca
Należy do rodziny krasnokrzewowatych Erythroxylaceae. Składnikiem czynnym jest kokaina, pozyskiwana z liści różnych gatunków krasnodrzewu. Kokaina pobudza ośrodki kory mózgowej, dając wyraźne pobudzenie psychoruchowe z pozorną poprawą samopoczucia. Obserwuje się zmniejszenie wrażliwości na przykre bodźce oraz zniesienie zmęczenia. Pojawiają się stany euforii oraz omamy, z towarzyszącym im rozszerzeniem źrenic, wytrzeszczem gałek ocznych. Objawy te przechodzą później w napady szału lub drgawki. Poprawa samopoczucia, a także pobudzenie seksualne, to zachowania, które prowadzą następnie do wyczerpania psychicznego, depresji, zaburzeń snu oraz objawów toksycznego uszkodzenia OUN. Stosowane wziewne kokainy, tzw. crack, prowadzą do bardzo silnego uzależnienia, z szybko pojawiającymi się stanami lękowymi, podejrzliwością, manią prześladowczą, zaburzeniami odbierania rzeczywistości oraz agresją. U osób zażywających crack obserwuje się zaburzenia sercowo-naczyniowe, takie jak arytmia, niedokrwienie mięśnia sercowego, które prowadzą do stopniowego niedotlenienia mózgu i do zawału.

Szałwia meksykańska
Salvia divinorum
Roślina z rodziny jasnotowatych Lamiaceae (dawniej wargowe - Labiatae). Występuje dziko w górach Meksyku (Sierra Mazateca), w stanie Oaxaca. Głównym składnikiem aktywnym jest salvinorin A. Dostępna w postaci suszu roślinnego – liście, skręty, ekstrat. Efekty działania są zróżnicowane i zależne od cech organizmu. Ma silne działania halucynogenne, powoduje brak kontroli nad zachowaniem i poważne trudności w poruszaniu się. Efekt działania utrzymuje się do kilkudziesięciu minut po podaniu doustnym, ale jest słabszy. Szałwia palona wywołuje ataki szału, urojenia i halucynacje. Surowiec może również indukować choroby psychiczne. Stan utraty kontroli trwa na tyle długo, by „konsument” mógł wyrządzić sobie lub osobom znajdującym się w jego otoczeniu znaczącą krzywdę. Bóle głowy spowodowane wdychaniem produktów spalania mogą utrzymywać się przez kilka godzin.
Trwają spory, na jakie receptory oddziałuje salwinorin A – wraz z pozostałymi salwinorinami B, C, D, F – i czy ta substancja może spowodować nieodwracalne zmiany w neurotransmisji.

Pokrzyk wilcza jagoda
Atropa belladonna
Należy do rodziny psiankowatych Solanaceae. Surowcem jest liść i korzeń pokrzyku Belladonnae folium et radix. Zawiera alkoloidy tropanowe, będące mieszaniną L-hioscyjaniny, atropiny, apoatropiny, beladoniny i skopolaminy. Działanie ośrodkowe atropiny skutkuje pobudzeniem psychomotorycznym, wesołością, gonitwą myśli, stanami splątania, łatwym uleganiem sugestii. Przy przedawkowaniu obserwuje się stan silnego pobudzenia i halucynacji euforycznych, objawy psychozymaniakalne, drgawki, zawroty głowy, nudności, zaburzenia mowy, gorączkę i porażenie oddechu. W wyniku porażenia ośrodka oddechowego może dojść do zgonu.

Muchomor czerwony
Fly agaric Amanita muscaria
Grzyb z rodzaju muchomorowatych Amanitaceae. Występuje w postaci suszu kapelusza grzyba, kawałków o różnym rozdrobnieniu. Spożywanie wywarów z owocników lub żucie ich wywołuje stan odurzenia. W początkowym okresie przypomina stan upojenia alkoholowego, następnie występują halucynacje wzrokowe i słuchowe (zjawisko zwane synestezją). Może również występować uspokojenie i przygnębienie. Czasem pojawia się pobudzenie psychomotoryczne, które charakteryzuje się nadmiernym rozdrażnieniem. Wyostrza się wrażliwość wszystkich zmysłów, słabe dźwięki i normalne oświetlenie stają się trudne do zniesienia. Najczęstszym działaniem niepożądanym są zaburzenia równowagi, zmęczenie, pocenie się, zawroty głowy, szum w uszach. Często pojawiają się również nudności, wymioty i biegunka. Stwierdzono przyspieszenie tętna, podwyższenie temperatury ciała nawet do 40 stopni C, zaczerwienienie skóry, suchość w jamie ustnej. To objawy zatrucia składnikami czynnymi muchomora, czyli muskaryną i muskarydyną oraz związkami o działaniu przeciwstawnym – kwasem ibotenowym i muscymolem. Za działania halucynogenne odpowiedzialna jest bufotenina.

Czuwaliczka jadalna
kata, kat Catha edulis
Z rodziny dławiszowatych Celastraceae. Liście tego gatunku stosowane są jako środek pobudzający i dopingujący w krajach arabskich, głównie w Jemenie. Zawiera katynę – D-norpseudoefedrynę (inhibitor MAO o działaniu podobnym do amfetaminy) oraz katynon – podobne, lecz silniejsze działania od katyny. Katynon Cathinonum to tzw. herbata abisyńska, która powoduje ekstremalną gadatliwość i euforię, wywołuje uczucie egzaltacji i wrażenie wyzwolenia spod wpływu czasu i przestrzeni, wyzwala energię, hamuje łaknienie i prowadzi do uzależnienia psychicznego.

Kratom
Mitragyna speciosa
Z rodziny marzanowatych Rubiaceae. Zwyczajowa nazwa drzewa pochodzącego z południowo- -wschodniej Azji – Tajlandii, Malezji, Indonezji i terenów sąsiadujących. Używane są wysuszone i sproszkowane liście lub sproszkowany ekstrat z suszonych liści w formie kapsułek (złoty kratom). Specyfik ma działanie pobudzające, stymuluje działanie depresyjne na OUN. Uważny jest również za łagodniej działającą postać o efektach zbliżonych do opium. Żucie liści lub picie wywarów w niewielkiej ilości, lekko pobudza. W większych dawkach wywołuję euforię, błogostan i senność. Kratom wywołuje również wymioty, wpływa na perystaltykę jelit, osłabia potencję seksualną i powoduje brązowienie skóry. Przy częstym używaniu występują wszystkie konsekwencje, jak w przypadku przyjmowania opium, łącznie z uzależnieniem. Produkt można bardzo łatwo przedawkować.

Powój hawajski
Argyreia nervosa
Z rodziny powojowatych Convolvulaceae. Roślina występuje w Afryce, Ameryce Środkowej, została też introdukowana na Hawaje. Substancjami czynnymi są pochodne kwasu lizergowego. Ergina, zwana LSA, jest od 10 do 50 razy słabsza od LSD – swego syntetycznego odpowiednika. Powój to duże pnącza, z liśćmi o sercowatym kształcie, pokrytymi srebrzystymi włoskami. LSA występuje w twardych brązowych nasionach o średnicy około 5 mm.
Powój wywołuje halucynacje wzrokowe, słuchowe, uspokojenie lub pobudzenie, bezsenność i trudność usiedzenia na miejscu. Efekty odurzające zaczynają się nasilać po 2 godzinach od użycia i trwają nawet do 14 godzin, co może być nieprzyjemne i uciążliwe. Niektóre źródła podają, że organizm potrzebuje na regenerację nawet 24 godziny. LSA wywołuje ostre stany psychotyczne, skłania do działania samobójczego. Działanie jest nieprzewidywalne i różne osoby mogą reagować w odmienny sposób. Nasiona powoju zawierają ponadto glikozydy cyjanogenne, które wywołują nudności, wymioty, biegunki, skurcze i bóle brzucha, a ergometryna silnie obkurcza mięśnie macicy i stanowi zagrożenie dla ciąży.

Kaleja trójkrotnielistna
Calea ternifolia (C. zacatechichi)
Z rodziny astrowatych Asteraceae. Występuje w Meksyku i na Kostaryce. Krzew osiąga półtora metra wysokości. Surowcem psychoaktywnym jest susz lub świeże liście. Roślina jest palona lub przyjmowana w postaci wywaru. Wpływa na nasilenie aktywności mózgu podczas snu. Jest to spowodowane wydłużeniem czasu trwania fazy snu, w której pojawia się wzmożona aktywność mózgu oraz marzenia senne. Oprócz tych efektów wykazuje działania zbliżone do marihuany oraz lekkie działanie euforyzujące. Wywar ma bardzo nieprzyjemny, gorzki smak. Kaleja wywołuje reakcje alergiczne. Powoduje osłabienie fizyczne, zawroty głowy, senność, mdłości oraz wymioty. Nie można wykluczyć interakcji z lekami lub innymi substancjami psychoaktywnymi. Kaleja zaburza świadomość i percepcję, niebezpieczne jest prowadzenie pojazdów mechanicznych oraz obsługiwanie maszyn po jej zażyciu. W Polsce od 5 maja 2009 r. posiadanie surowców z tej rośliny jest nielegalne.

Liona lwie ucho
Lion’s Tail, Dream Herb, Wild dagga, Leonotis leonurus
Z rodziny jasnotowatych Lamiaceae (dawniej wargowe Labiatae). Występuje w Afryce południowej i wschodniej, gdzie traktowana jest jako substytut konopi indyjskich. Głównymi ciałami aktywnymi są laktony seskwiterpenowe z grupy germanokranolidów. Surowiec alkaloidowy zawiera leonurynę. Najczęściej wykorzystywanymi surowcami są susz oraz ekstrakt. Palone liście dają bardzo ostry dym, a efekty są opisywane jako słabe. Ekstrakt z liści daje mocniejsze działanie. Najczęściej odczuwa się euforię oraz efekty empatogenne. Działanie substancji aktywnych, zawartych w tej roślinie i w pochodzących z niej ekstraktach, zaburza świadomość i percepcję, dlatego niebezpieczne jest po jej spożyciu prowadzenie pojazdów oraz obsługiwanie maszyn. Skutkami ubocznymi są wymioty, nudności i napięcie mięśni. Przy częstym używaniu tego specyfiku, ze względu przede wszystkim na obecną w roślinie leonurynę, stwierdzono działanie uzależniające, podobne do uzależnienia nikotynowego.

Nielegalne - niebezpieczne
Przedstawiliśmy jedynie dla przykładu przegląd gatunków roślin i ich charakterystykę farmakologiczną. Stanowią one źródło surowców i pochodzących z nich wyciągów, które są wykorzystywane w dopalaczach. Lista gatunków psychoaktywnych, halucynogennych i narkotycznych, głównie roślin i grzybów, wykorzystywanych do produkcji dopalaczy na świecie, jest znacznie obszerniejsza. Większość z tych substancji już jest lub będzie niebawem objęta kontrolą i znajdzie się na liście substancji nielegalnych, zgodnie z ustaleniami zamieszczonymi w znowelizowanej ustawie o przeciwdziałaniu narkomanii z 10 czerwca 2010 r. Nie zmienia to jednak trudnej sytuacji, polegającej na tym, że producenci dopalaczy często zmieniają ich recepturę oraz skład jakościowy komponentów, są również w stanie w krótkim czasie dokonać syntezy nowej substancji czynnej, tak że z reguły wyprzedzają wykonawcze decyzje administracyjne o charakterze egzekucyjnym.

prof. dr hab. Krzysztof Jędrzejko
mgr farm. Przemysław Orlikowski

Prof. zw. dr hab. Krzysztof Jędrzejko jest kierownikiem Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach. Autor ponad 400 publikacji, w tym podręczników i skryptów dla studentów farmacji i kosmetologii, monografii badawczych, licznych artykułów oryginalnych i popularyzujących wiedzę o ziołach i ich praktycznym wykorzystaniu. Autor wielu opracowań biologicznych i geobotanicznych, które dotyczą m.in. oceny naturalnych zasobów genowych roślin leczniczych w Polsce, także projektów dotyczących ochrony przyrody (rezerwaty przyrody, użytki ekologiczne). Promotor 11 prac doktorskich, ponad 300 prac magisterskich z farmacji, kosmetologii, inżynierskich, głównie z ochrony środowiska.

Mgr farm. Przemysław Orlikowski jest przewodniczącym Częstochowskiego Oddziału PTF, kierownikiem apteki w Wojewódzkim Szpitalu Specjalistycznym w Częstochowie. Doktorant w Katedrze i Zakładzie Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa Wydziału Farmaceutycznego z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Śląskiego Uniwersytetu Medycznego w Katowicach.


Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.