Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 4
Artykuły > Tradycja > Rośliny w Piśmie Świętym

Panacea Nr 2 (19), kwiecień - czerwiec 2007 strony: 32-34

Rośliny w Piśmie Świętym

Dokończenie. W poprzednim numerze Panacei opublikowaliśmy pierwszą część poświęconą roślinom występującym w Piśmie Świętym – w Starym Testamencie. Zanim przedstawimy część drugą, dotyczącą Nowego Testamentu, przypominamy najważniejsze uwagi Autorów, dotyczące roślin biblijnych w ogóle.

Wjazd Chrystusa do Jerozolimy - Pietro Lorenzetti, ok. 1330 r.
Biblia nie jest dziełem, które w jakimkolwiek zakresie odnosi się do problemów związanych z botaniką lub ziołolecznictwem. Wspomniane w Starym i Nowym Testamencie rośliny mają bogatą symbolikę. Nie można określeń odnoszących się tam do roślin przyjmować dosłownie, gdyż najczęściej pełnią one symboliczną rolę, pomagając w objaśnieniu teologicznej lub moralnej treści. Każde słowo zawarte w Piśmie Świętym niesie bogactwo znaczeń.
W okresie powstawania tekstów biblijnych nazewnictwo dotyczące roślin nie było ściśle ustalone. Dopiero w końcu XVIII w. Karol Linneusz opracował podstawy nomenklatury i systematyki. Mimo tych trudności, podejmowane są liczne próby uporządkowania biblijnych roślin według współczesnej nomenklatury botanicznej. Jest to fascynujące zagadnienie zarówno dla osób mających codzienny kontakt z Biblią, jak i profesjonalnie związanych z botaniką, fitoterapią, rolnictwem czy ogrodnictwem.
Z tekstów biblijnych wyłoniono ponad 100 nazw roślin. Występują one w różnych kontekstach. Zwykle są to tylko pojedyncze gatunki roślin, na przykład oliwka, kminek, lub określenia zbiorowe – osty, ciernie, kwiaty. Przedstawiamy gatunki, które można zidentyfikować. Podajemy konteksty, w jakich zostały one użyte w tekście.

W Nowym Testamencie
W czterech Ewangeliach i w Apokalipsie św. Jana znajdujemy stosunkowo niewiele odniesień do roślin. W Ewangelii św. Marka występują cztery gatunki, u św. Jana i u św. Łukasza po jedenaście, a u św. Mateusza dwanaście. Niektóre rośliny powtarzają się w tekstach ewangelicznych. W sumie można zidentyfikować około 20 gatunków. Wiele roślin spotyka się ponownie, gdyż wymienione były w Starym Testamencie. Tu mają jednak przeważnie zupełnie inne znaczenie i niosą odmienne przesłanie. Poniżej przedstawiamy gatunki, które bez większych trudności można zidentyfikować w tekstach ewangelicznych. Omawiamy je w porządku alfabetycznym, zgodnie z polskimi nazwami. Stosunkowo niewielka liczba tych gatunków pozwala nie tylko na wyjaśnienie kontekstu i sensu, w jakim zostały użyte w tekście biblijnym, ale także – co powinno szczególnie zainteresować czytelnika – na informacje dotyczące obecnego ich znaczenia i zastosowania. Liczby w nawiasach przy nazwach roślin informują, ile razy roślina została wymieniona.
Aloes (1) Aloe vera L.
Namaszczenie ciała Jezusa przez Nikodema wonną mieszaniną, w skład której wchodził wyciąg z aloesu. Obecnie w lecznictwie stosowane są sok, żel i miazga z liści, które wykazują działanie immunostymulujące. Wykorzystywany jest również stężały sok z liści aloesu, zwany aloną, o działaniu przeczyszczającym.
Figi (18) Ficus carica L.
Przykład dobrych owoców, które daje tylko dobre drzewo, tak jak dobre uczynki może spełniać tylko dobry człowiek. Drzewa figowe uprawiane są na terenach o klimacie ciepłym, w celu otrzymania wartościowych owoców spożywanych w stanie świeżym lub suszonym. Zalecane przez dietetyków jako środek lekko przeczyszczający.
Crataegus sp. - Głóg
Głogi (2) Crataegus sp.
Być może cierniste gałązki tego gatunku znajdowały się w koronie cierniowej. Obecnie głogi (kwiaty z liściem i owoce) znajdują zastosowanie w lecznictwie jako środki skutecznie łagodzące i usuwające dolegliwości układu krążenia, np. w zaburzeniach akcji serca i tak zwanym sercu starczym. Leki oparte na tych surowcach można stosować przez dłuższy okres, osiągając pozytywne wyniki.
Gorczyca (1) Brassica nigra L.
Metafora rozwijającego się małego ziarenka w okazałą roślinę – tak jak przepowiadana przyszłość Kościoła, który początkowo stanowiła tylko mała grupka ludzi. Ziarenko gorczycy w tym znaczeniu jest jednak ciągle przedmiotem dyskusji. Obecnie nasiona gorczycy stanowią zarówno przyprawę, jak i surowiec dla przemysłu spożywczego i farmaceutycznego. Powodują pobudzenie wydzielania soku żołądkowego oraz usprawniają trawienie. Stosowane zewnętrznie w postaci okładów z papki rozdrobnionych nasion, działają rozgrzewająco w bólach reumatycznych.
Hyzop (1) Origanum maru L., O. syriacum L. i inne gatunki.
Symbol oczyszczenia. Pachnące olejkami zioła, zbierane z tych gatunków, stosowane były w obrzędach rytualnych. Nazwa nie ma większego związku z oficjalną nazwą, jaka obecnie odnosi się do hyzopu lekarskiego Hysopus officinalis L., półkrzewu uprawianego na surowiec zielarski.
Kąkol (1) Agrostemma githago L.
Chwast - symbol ludzi grzesznych. Jest to także obraz działania przeciw zamiarom Boga. Chwast rośnie razem ze zbożem i musi być z niego usunięty, ponieważ jest trucizną. Nasze grzechy też zatruwają nasze działania i musimy je zwalczać. Obecnie kąkol trudno spotkać, gdyż stosowanie herbicydów i dokładne oczyszczanie ziarna wyeliminowały go z upraw polowych. W lecznictwie nie odgrywa żadnej roli.
Kminek (1) Carum carvi L.
Rośliny wymienione jako przykład mało ważnych plonów, z których faryzeusze płacą dziesięcinę, nie dopełniając innych, ważniejszych nakazów. Obecnie owoce kminku stosowne są w przemyśle spożywczym i farmaceutycznym. Olejek eteryczny otrzymywany z owoców znajduje zastosowanie w lecznictwie. Stosowany jest też jako środek gwarantujący dobre przechowywanie ziemniaków w zimie.
Koper ogrodowy (1) Anethum graveolens L.
Anethum graveolens - koper ogrodowy
Odniesienia podobne jak w przypadku kminku. Obecnie koper ogrodowy uprawiany jest powszechnie jako roczna roślina przyprawowa.
Len (1) Linum usitatissimum L.
Z lnu sporządzane były płótna na całun Chrystusa. Len jest obecnie cenną włóknodajną rośliną uprawną, z której otrzymuje się także nasiona. Służą one do produkcji oleju oraz stanowią surowiec zielarski - siemię lniane o działaniu lekko przeczyszczającym i osłaniającym, dzięki zawartemu w nim śluzowi.
Lilie (2) Lilium candidum L.
Symbol szczodrobliwości Boga dla stworzenia, także symbol czystości. Obecnie lilie i zawilce należą do popularnych kwiatów ozdobnych.
Mięta (2) Huds., M. aquatica L.
Przykład małej wiary i zakłamanej sprawiedliwości faryzeuszów płacących dziesięciny. Obecnie większe znaczenie mają inne gatunki z rodzaju Mentha, przede wszystkim Mentha piperita L. o wyższej zawartości olejków eterycznych.
Mirra (3) Commipora abyssinica Engl.
Bardzo cenna mieszanina wonnych żywic, otoczona kultem. Używana do obrzędu namaszczeń i balsamowania zwłok oraz jako środek uśmierzający ból. Obecnie produkowana na Półwyspie Arabskim, stosowana w przemyśle farmaceutycznym i perfumeryjnym.
Morus nigra L. - Morwa
Morwa (1) Morus nigra L.
Przypadkowy przykład drzewa, które wiara może przenieść nawet z korzeniami (Ewangelia wg św. Łukasza). Drzewo morwowe nie ma większego znaczenia jako roślina dostarczająca pożywienia - owoców. Ciągle jest jednak niezastąpiona przy prowadzeniu hodowli jedwabników, jako źródło pożywienia (liście) dla gąsiennic jedwabnika.
Nardy (2) Nordostachys Jatamansi DC.
Olejek do namaszczenia, będący wyrazem uwielbienia, a także służący do namaszczania po śmierci. Przechowywany w alabastrowych naczyniach, był bardzo drogi. Otwarte naczynie napełniało zapachem całe pomieszczenie. Często stanowił mieszaninę różnych olejków. Obecnie olejek nardowy używany jest prawie wyłącznie w perfumerii.
Oliwka (2) Olea europaea L.
Olea europaea - oliwka
Góra Oliwna w Jerozolimie i ogród oliwny Getsemani to miejsca związane z pobytem tam Jezusa i apostołów. Dojrzewanie owoców na drzewach oliwnych symbolizuje dojrzewanie do doskonałości, oliwa z oliwek stanowiła środek do rytualnego namaszczania. Drzewo oliwki było od wieków obiektem kultu na całym obszarze basenu Morza Śródziemnego (Izrael, Grecja, Rzym, Arabowie). Oliwka jest jednym z najdłużej żyjących drzew (nawet 2 tysiące lat). Obecnie uprawiana jest w wielu rejonach o klimacie ciepłym. Produkowana z jej owoców oliwa, stosowana jest jako najlepszy olej roślinny w kosmetyce, lecznictwie, w przemyśle spożywczym, a także ciągle jeszcze do oświetlania. Pamiętamy wspominane w Ewangelii lampki oliwne panien mądrych.
Palma (2) Phoenix dactylifera L. Symbol chwały i uznania. Rosnące na pustyni drzewa zapewniają cień, dostarczają pożywienia (owoce, sok, cukier palmowy i nawet wino), materiałów budowlanych (liście i drewno). Dojrzałe, wysuszone owoce stanowią środek leczniczy zalecany w dietetyce. Są bogate w witaminy i sole mineralne, działają lekko przeczyszczająco.
Pszenica (12) Triticum diccocoides Korn. lub T. durum Desf.
Symbol wartościowego ziarna oczyszczonego z plew, a także symbol poświęcania dla nowego życia. Wymieniana przez trzech ewangelistów (oprócz św. Marka). Pszenica jest obecnie jednym z podstawowych zbóż uprawnych.
Ruta (1) Ruta chalepensis L.
Przykład niesprawiedliwości i zakłamania. Faryzeusze dają dziesięcinę z małych upraw ruty, ale nie dochowują wiary i nie okazują miłości. Różne gatunki ruty ciągle dostarczają surowców do sporządzania przypraw. Są także roślinami kultowymi i leczniczymi. W Polsce przyjęła się Ruta graveolens L. Zawiera kompleks związków czynnych, m.in. olejek eteryczny, alkaloidy, flawonoidy. Ziele i przetwory z ruty stosuje się w schorzeniach wątroby i w chorobach kobiecych.
Sykomora (1) Sycomorus antiquorum L.
Symbol dążenia do celów wyższych, mimo wad. Przykład Zacheusza, który – choć był niskiego wzrostu – zdołał zobaczyć Jezusa, wspinając się na figowiec. Sykomora, zwana ośla figą, uprawiana była w Egipcie i na Bliskim Wschodzie dla owoców. Są one niezbyt smaczne, ale ich nacinanie sprzyja dojrzewaniu i polepsza jakość. Drewno cenione jest w meblarstwie i rzeźbiarstwie.
Phragmites australis
- trzcina
Trzcina (1) Phragmites australis L.
Wyobrażenie człowieka chwiejnego, bez zasad. Narzędzie poniżenia i złośliwości. Wymieniana jest przez wszystkich ewangelistów, także jako narzędzie do zadawania razów. Można mieć wątpliwości, czy rzeczywiście chodzi tu o trzcinę jako gatunek rośliny, czy raczej o jakiś zdrewniały pręt lub patyk. Gatunki z rodzaju trzcina Phragmites stanowią ważny składnik naturalnych siedlisk, związanych ze zbiornikami wodnymi. Pędy trzcin były dawnej, ale i obecnie, wykorzystywane jako materiał do krycia dachów i na opał.
Winny krzew (1) Vitis vinifera L. z rodziny Vitaceae.
Symbol Chrystusa jako szczepu winnego. Przemiana wody w wino w Kanie Galilejskiej oraz wina w krew podczas Ostatniej Wieczerzy (powtarzana w każdej Mszy św.). Uprawa winorośli znana jest od wieków (około 6 tysięcy lat) na terenach o klimacie ciepłym, dla wartościowych owoców, przeznaczanych do spożywania w stanie świeżym lub suszonych, także do produkcji win.

Niektóre rośliny podano w tekstach ewangelicznych zbiorowo. Nie można ich zidentyfikować z całą pewnością. Można jedynie podać przypuszczalne nazwy roślin, które rosną na obszarze Ziemi Świętej i mogły stanowić obiekt odniesienia jako symbol wyjaśniający omawiane zagadnienia.
Chwasty (9) Lolium temulentum L., Cephalaria syriaca Roem. et Schult., Urtica sp. Symbole zła.
Osty (1) - prawdopodobnie Silybum marianum Gaertn., Notobasis syriaca Cass., Echinops viscosus DC. Symbole trudu i cierpienia.
Ciernie (5) - prawdopodobnie Ziziphus spina Christi L., Eleagnus angustifolium L. i Hippophae rhamnoides L., Prunus spinosa L., Crataegus sp. i Rubus sp., Capparis spinosa L. Symbole cierpienia.
Drzewa owocowe - brak wyszczególnionych gatunków. Przykłady wartościowych owoców, które porównuje się do dobrych uczynków.
Jarzyny - brak wyszczególnionych gatunków.
Strąki - prawdopodobnie chodzi o Ceratonia siliqua L.
Ziarno szeregu gatunków - symbol zmartwychwstania i ludzi dobrych.

prof. dr hab. Jan Kozłowski,
mgr Anna Forycka,
mgr Danuta Szczyglewska,
dr Waldemar Buchwald

Piśmiennictwo:
Biblia Tysiąclecia. Pallotinum, Poznań 1965; Biblia - Nowy Testament i Psalmy. Wyd. św. Pawła, Wwa 2005; Darmon Dawid. Beatiful Plants in Bible. Wyd. Pal. Phot. Israel; Schicher Walter. Deutsch. Apoth. Zeitung 133, nr 51-52/1993, ss. 4879; Szczepanowicz Barbara. Atlas roślin biblijnych. WAM, Kraków 2003.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.