Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Polemiki > Lek roślinny czy suplement diety? Racjonalna fitoterapia

Panacea Nr 3 (16), lipiec - wrzesień 2006 strony: 6-7

Lek roślinny czy suplement diety?
Racjonalna fitoterapia

Jeżeli zasadą w działaniach medycznych ma pozostać klasyczne primum non nocere, suplement diety nie może być stosowany w zastępstwie leku roślinnego, i nie może się na nim opierać nowoczesna fitoterapia.

Termin fitoterapia wprowadził do nomenklatury medycznej w 2 poł. XIX w. francuski lekarz Henri Lecrec. W ten sposób oddzielił on pojęcie terapii lekiem syntetycznym od leczenia przy zastosowaniu surowców roślinnych.
Za lek roślinny phytopharmacon uznano - obok izolowanych z materiału roślinnego pojedynczych związków chemicznych, np. alkaloidów - surowce roślinne, stanowiące części roślin: liście, nasiona, kwiaty, korzenie, ziele, owoce - oraz otrzymywane z nich preparaty (napary, odwary, wyciągi - ekstrakty, nalewki). Od tamtego czasu nastąpił ogromny rozwój badań fitochemicznych, oparty na osiągnięciach nauk chemicznych - preparatyki organicznej, chromatografii, metod i technik badań strukturalnych - który umożliwił bardzo szerokie poznanie składu chemicznego roślin. To z kolei zaowocowało badaniami farmakologicznymi oraz rozpoznaniem mechanizmów działania biologicznego ekstraktów roślinnych i otrzymywanych z nich połączeń chemicznych na poziomie biochemicznym i molekularnym. Znacznym osiągnięciem w dziedzinie badań nad lekiem roślinnym było w ostatnich latach zwrócenie uwagi na działania uboczne surowców roślinnych oraz na interakcje lek roślinny - lek syntetyczny.

Współczesna definicja leku roślinnego wyklucza z niego pojedyncze związki chemiczne, dla których w większości opracowano metody całkowitej lub częściowej syntezy chemicznej.

Są jednak wyjątki, np. dimeryczne alkaloidy indolowe barwinka różowego - winkrystyna i winblastyna - stanowiące cenne leki przeciwnowotworowe (Oncovin, Vincaleucoblastin). Są one nadal otrzymywane z surowca roślinnego.

Obecnie lek roślinny, niezależnie od postaci (mieszanki ziołowe lub ekstrakty), to wieloskładnikowe kompozycje związków chemicznych, obecnych w surowcach roślinnych.

Jedne decydują o rodzaju efektu leczniczego (np. hyperycyna z ziela dziurawca o działaniu przeciwdepresyjnym), a inne - poprzez wpływ na rozpuszczalność, procesy metabolizmu i wchłaniania - stanowią o sile działania farmakologicznego (np. proantocyjanidyna B2 zwiększa biodostępność hyperycyny). Jednocześnie wykryto składniki, których podwyższona zawartość decyduje o działaniach niepożądanych surowca leczniczego, np. działanie kancerogenne i mutagenne liści miłorzębu o zawartości powyżej 5 ppm kwasów ginkgolowych i kwasu anakardowego.
Wraz z rozwojem wiedzy o leku roślinnym - łączącej elementy farmakognozji, farmakologii, toksykologii, technologii postaci leku - rozwijała się również fitoterapia, oparta na wywiadzie lekarskim i obserwacji przebiegu leczenia z użyciem leku pochodzenia roślinnego; w rezultacie opisująca kliniczne zastosowania surowców roślinnych. Wykorzystując zdobycze nauki oraz opierając się na aktualnej wiedzy o surowcach roślinnych, fitoterapia zawsze miała charakter racjonalny. Jako metoda leczenia, kierująca się racjonalnymi zasadami, fitoterapia była i jest częścią medycyny konwencjonalnej.
Obecnie określenie „racjonalna” zyskuje inny wymiar, szczególnie w kontekście relacji lek roślinny - suplement diety, ponieważ

zaistniała dziś sytuacja wiąże się z ryzykiem, że wysokiej jakości fitofarmaceutyk może zostać zastąpiony suplementem diety, który nie spełnia podstawowych wymagań w zakresie jakości, skuteczności i bezpieczeństwa.

Suplementy diety, jako produkty zawierające lecznicze surowce roślinne, pojawiły się po raz pierwszy w USA, kiedy to na podstawie Dietary Suplement Health and Education Act (1994) do grupy tej dołączono też leki roślinne. Znane są również inne nazwy preparatów pochodzenia naturalnego - żywność funkcjonalna lub nutraceutyki - wykorzystujących korzystny wpływ na zdrowie żywnościowych produktów pochodzenia roślinnego (profilaktyka chorób układu krążenia i chorób nowotoworowych). Obejmują one szereg ziół, stosowanych jako przyprawy (czosnek, imbir), surowców roślinnych zawierających polifenole - antocyjany (borówka czarna jagoda) lub katechiny (czekolada, czerwone wino) i szereg innych.

Suplementy diety w sposób zasadniczy, szczególnie na poziomie kontroli jakości surowca roślinnego, nie spełniają norm przewidzianych dla leku roślinnego, stanowiąc dla producentów prostszą i niekosztowną drogę do wprowadzania na rynek farmaceutyczny leczniczych surowców roślinnych.

Amerykańscy naukowcy, specjalizujący się w farmakognozji - dyscypliny dostarczającej naukowych podstaw do stosowania surowców roślinnych w farmacji - domagają się wprowadzenia w USA takich regulacji prawnych w zakresie leku roślinnego, jakie obowiązują w Niemczech, kraju o długiej tradycji ziołolecznictwa i najnowocześniejszej jego formie, w sensie prawnym i farmaceutycznym, w Europie i na świecie.

Nowoczesny lek roślinny to preparaty standaryzowane na zawartość związków czynnych, decydujących o działaniu leczniczym, otrzymywane i produkowane zgodnie z zasadami dobrej praktyki wytwórczej GMP (Good Manufactoring Practice), posiadające potwierdzoną badaniami klinicznymi skuteczność i bezpieczeństwo stosowania.

Suplement diety - nutraceutyk stanowi zagrożenie dla wypracowanej przez ostatnie lata pozycji leku roślinnego, który dzisiaj jest traktowany jako równorzędny z lekiem syntetycznym. Jest to związane nie tylko z możliwością nieprzestrzegania norm jakości dla znanych i powszechnie stosowanych leczniczych surowców roślinnych, ale również z możliwością wprowadzenia na rynek jako suplementu diety surowców „tradycyjnej medycyny wschodniej”, które mogą stanowić realne zagrożenie dla zdrowia pacjenta! Przykładem mogą być liczne przypadki uszkodzenia nerek, prowadzące nawet do zmian nowotworowych, odnotowane w Belgii u osób zwalczających nadwagę nutraceutykami zawierającymi rośliny z rodzaju Aristolochia. Jednocześnie stwierdzono, że surowce pochodzące z Azji, w wyniku często niewłaściwych warunków suszenia i przechowywania, są w dużym stopniu zanieczyszczone mikrobiologicznie, m. in. bakteriami Staphylococcus aureus, Escherichia coli, Proteus vulgaris.
Lek roślinny, ze względu na swoją specyfikę, jest wytwarzany z atestowanych surowców i półproduktów, musi też odpowiadać określonym wymogom w zakresie chemicznym, farmakologicznym i klinicznym. Producent leku roślinnego jest zobligowany do przekazania - obok opisu działania terapeutycznego - informacji o działaniach niepożądanych, wskazań do zastosowania, sposobu użycia i dawkowania. Wymogów tych nie musi spełniać producent suplementu diety. Tu wystarczy tylko podanie sposobu użycia i dawkowania...
Jeżeli zasadą w działaniach medycznych ma pozostać klasyczne primum non nocere, suplement diety nie może być stosowany w zastępstwie leku roślinnego, i nie może się na nim opierać nowoczesna fitoterapia.
Terapia jest domeną lekarzy, ale właśnie od farmaceuty - z racji zdobytych w trakcie studiów umiejętności i wiedzy w zakresie farmakognozji i leku naturalnego - w dużym stopniu zależy kształtowanie poziomu współczesnej, racjonalnej fitomedycyny. Farmaceuta, mając możliwość bezpośredniego kontaktu z pacjentem w aptece, decyduje często o bezpieczeństwie leczenia surowcami roślinnymi oraz stosowania ich w celach profilaktycznych.

dr hab. farm. Mirosława Krauze-Baranowska
- adiunkt w Katedrze i Zakładzie Farmakognozji z Ogrodem Roślin Leczniczych Akademii Medycznej w Gdańsku



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.