Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 5
Artykuły > Rośliny lecznicze > Mięta pieprzowa

Panacea Nr 2 (15), kwiecień - czerwiec 2006 strony: 8-10

Mięta pieprzowa

Jest jedną z najstarszych roślin leczniczych, stosowaną zarówno w tradycji Wschodu jak i Zachodu. Starożytni Grecy i Rzymianie używali jej nie tylko w celach leczniczych, ale także w sztuce kulinarnej. Egipcjanie wykorzystywali ją przy balsamowaniu zwłok.

Nazwa pochodzi od greckiego imienia mitycznej nimfy Mintho (Mente, Menthe), która została przemieniona właśnie w miętę. Łacińskie piper znaczy po prostu pieprz. Pierwsze oficjalne zapisy o mięcie jako środku farmaceutycznym pochodzą dopiero z początku XVIII w. (London Pharmacopoeia, Mentha piperitis sapore, 1721). Na gruncie amerykańskim po raz pierwszy opisał miętę Samuel Stearn w 1801 r. (The American Herbal).

Mentha piperita L. Hudson
należy do rodziny wargowych Lamiaceae. Znanych jest kilka odmian tego gatunku, np. officinalis Sole, vulgaris Sole, sylvestris Sole, i form uzyskanych w hodowli: rubescens Camus, pallescens Camus. Mentha x piperita L. to potrójny mieszaniec, powstały ze skrzyżowania Mentha viridis L. i Mentha aquatica L. Pierwsza z nich jest także mieszańcem Mentha longifolia L. i Mentha rotundifolia L. Rozmnażana jest wyłącznie wegetatywnie, czyli przez podział sadzonek rozłogowych lub liściowych.

Uprawiana jest
w Europie, Ameryce Pn. i Ameryce Pd., także w Azji i Afryce. W Japonii i Brazylii popularna jest Mentha arvensis var. piperascens Holmes i jej różne formy, w Chinach Mentha canadensis L. var. glabrata Gray, a w Rosji i Rumunii Mentha sachalinesis o znacznej zawartości mentolu.
Mięta pieprzowa charakteryzuje się silnym, przyjemnym zapachem. Łodyga sięga 90 cm wysokości, jest prosta, rozgałęziona, naga lub słabo owłosiona. Jej liście są podłużnie jajowate lub jajowate, nierówno ostro piłkowane, pod spodem na nerwach krótko owłosione. Różowe lub liliowe kwiaty mają koronę dwuwargową, zebrane są w wierzchołkowate nibyokółki, które tworzą gęste kłosy pozorne, walcowate lub prawie główkowate. Kwitnie w okresie czerwiec - sierpień. Owocem mięty jest rozłupka.

Surowcem leczniczym
jest liść mięty pieprzowej Menthae piperitae folium oraz olejek miętowy Menthae piperitae aetheroleum, otrzymywany z ziela mięty Menthae piperitae herba.

Liść mięty pieprzowej Menthae piperitae folium
Jego głównym składnikiem czynnym jest olejek eteryczny (1-3%), garbniki (6-12%), flawonoidy, m.in. luteolina i jej 7-glikozyd, rutyna, hesperydyna, eriocytryna i wysoce utlenione flawony, także kwasy fenolowe i małe ilości triterpenów.

Zgodnie ze wskazaniami Farmakopei Polskiej VI, surowcem leczniczym są liście i ulistnione szczyty pędów, zebrane z niekwitnących roślin, następnie szybko wysuszone w cieniu.

Ze względu na zawartość olejku eterycznego, surowiec powinien być suszony w temperaturze nie wyższej niż 350C, a przechowywany w temperaturze nie wyższej niż 250C i chroniony przed światłem. Surowiec, odpowiadający wymaganiom FP VI i Farmakopei Europejskiej 5.0, powinien zawierać nie mniej niż 1,2% (v/m) olejku. Ph. Eur. 5.0 określa również wymaganie dla surowca pociętego, który powinien zawierać nie mniej niż 0,9% olejku.

Rozkurczająco
Liść mięty wykazuje głównie działanie rozkurczające na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, także działanie żółciopędne i wiatropędne. Pomimo że nie ma doniesień o badaniach klinicznych potwierdzających działanie i wskazania, to długoletnie stosowanie i szereg badań in vivo oraz in vitro są w zupełności wystarczające. Wykazano na przykład działanie przeciwbakteryjne, przy stężeniu 0,1-0,2% (m/v) - Salmonella typhimurium, Staphylococcus aureus, Vibrio parahaemolyticus - i działanie przeciwwirusowe, przy stężeniu 4-8 mg/ml - wirus choroby Newcastle, opryszczki zwykłej, krowianki, gorączki Semliki Forest i zachodniego Nilu. W badaniach na szczurach zaobserwowano także działanie przeciwwrzodowe, na myszach zaś działanie przeciwbólowe, przeciwzapalne i uspokajające.

W zaburzeniach trawienia
Zgodnie z monografią ESCOP, liść mięty wskazany jest w leczeniu objawowym zaburzeń trawienia, takich jak niestrawność, wzdęcia i nieżyt żołądka. Dorosłym i osobom w wieku podeszłym podaje się 3 razy dziennie napar przygotowany z 1,5-3 g surowca w 150 ml wody lub 2-3 ml nalewki (1:5, 45% etanol). Dzieciom można podawać tylko napar przygotowany z ilości surowca, odpowiadającej dawce dziennej, czyli dzieciom od 4 do 10 roku życia 3-5 g, zaś dzieciom od 10 do 16 roku życia 3-6 g. Komisja E zaleca stosować 3-6 g liści mięty pieprzowej lub 5-15 g nalewki w przypadku dolegliwości kurczowych w obrębie żołądka i jelit, jak również pęcherzyka i dróg żółciowych.

Olejek miętowy Menthae piperitae aetheroleum
Otrzymywany jest przez destylację z parą wodną ziela Mentha piperita L. Hudson. Składa się z mentolu, głównie formy (-)-mentolu (35-55%), z niewielką ilością stereoizomerów, takich jak (+)-neomentol (około 3%) i (+)-isomentol (około 3%) oraz z mentonu (10-35%). Obecne są też liczne inne monoterpeny i małe ilości seskwiterpenów, w tym szczególnie charakterystyczny dla olejku wiridiflorol (około 5%). Należy podkreślić, że zostało zidentyfikowanych ponad 100 składników.
Zgodnie z FP VI olejek miętowy powinien zawierać nie mniej niż 30% i nie więcej niż 55% wolnego mentolu, nie mniej niż 12,5% i nie więcej niż 32% mentonu, nie więcej niż 9% mentofuranu, nie więcej niż 4% pulegonu i nie więcej niż 1% karwonu. Szersze limity zawartości składników olejku określa Ph. Eur. 5.0: limonen 1-5%, cyneol 3,5-14%, menton 14-32%, mentofuran 1-9%, izomenton 1,5-10%, octan metylu 2,8-10%, izopulegol do 0,2%, mentol 30-55%, pulegon do 4% oraz karwon do 1%.
Podobnie jak w przypadku liścia, istotne dla zachowania jakości olejku jest przestrzeganie szczególnych warunków przechowywania: w zamkniętych, wypełnionych pojemnikach, w temperaturze nie wyższej niż 15°C, z dala od światła.

Ułatwia oddychanie
Olejek miętowy zmniejsza dolegliwości związane z zespołem jelita drażliwego, co zostało dowiedzione badaniami klinicznymi, w których podczas leczenia dziennie podawano od 3 do 6 kapsułek dojelitowych, zawierających 0,2 ml olejku miętowego. Badania kliniczne wykazały także działanie spazmolityczne olejku na mięśnie gładkie przewodu pokarmowego, natomiast podczas zastosowania 10% roztworu olejku w etanolu zaobserwowano zmniejszenie napięciowego bólu głowy. Wiele właściwości olejku wynika z obecności mentolu, który działa na receptory zimna w skórze i błonach śluzowych, wywierając uczucie chłodu. Rozpylony w powietrzu, ułatwia oddychanie. Mentol zwiększa wydzielanie żółci oraz hamuje aktywność wątrobowej reduktazy HMGCoA. Wykazano także działanie przeciwbakteryjne olejku. W badaniach in vitro hamował wzrost Staphylococcus aureus, Pseudomonas aeruginosa, Bacillus subtilis, Enterococcus faecalis i Escherichia coli, również Trichophyton equinum, T. rubrum (przy stężeniu 0,4 µg/ml) oraz Aspergillus flavus, A. fumigatus i A. niger, choć nie wpływał na Bacillus cereus, Penicillium cyclopium lub Aspergillus aegyptiacus.

Na wzdęcia, kaszel i przeziębienie
Zgodnie z monografią ESCOP, olejek miętowy wewnętrznie stosowany jest w objawowym leczeniu zaburzeń trawienia, jak wzdęcia (dorośli 1-4 krople olejku do 3 razy dziennie; dzieci: dawka przeliczona na masę ciała), w przypadku zespołu jelita drażliwego (0,2-0,4 ml olejku w kapsułkach dojelitowych).
Zewnętrznie do inhalacji w łagodzeniu kaszlu i przeziębienia (3-4 krople dodane do gorącej wody), objawowym łagodzeniu dolegliwości reumatycznych, napięciowym bólu głowy (10% roztwór do nacierania czoła i skroni), w swędzeniu, pokrzywce i bólu podrażnionej skóry: do nacierania zainfekowanej skóry roztwór lub półstały preparat zawierający równoważną ilość 0,1-1% m/m mentolu jako środek znieczulający lub przeciwświądowy lub zawierający równoważną ilość 1,25-16% m/m mentolu jako środek powodujący łagodny terapeutyczny odczyn zapalny i przeciwbólowy. U dzieci zaleca się do zewnętrznego stosowania w postaci preparatów półstałych (dzieci od 4 do 10 roku życia 2-10%, dzieci od 10 do16 roku życia 5-15%) lub wodnoetanolowych (dzieci od 4 do 10 roku życia 2-4%, dzieci od 10 do16 roku życia 3-6%).

U niemowląt i małych dzieci preparatów z olejkiem miętowym nie należy stosować bezpośrednio w obszarze nosa oraz piersi, ze względu na możliwość wystąpienia skurczy krtani i oskrzeli.

W przypadku nadwrażliwości na mentol lub olejek miętowy, nie należy stosować preparatów z olejkiem.

Nie tylko lek
Mięta pieprzowa i olejek miętowy są znane nie tylko w przemyśle farmaceutycznym, gdzie tradycyjnie stosowane są w dolegliwościach pokarmowych. Znalazły także szerokie zastosowanie w przemyśle spożywczym jako dodatek smakowy, np. w napojach gaszących pragnienie, w wyrobach alkoholowych (likier miętowy peperment), w gumach do żucia. W przemyśle kosmetycznym stosowane są jako dodatek do szamponów, balsamów, perfum. W aromaterapii używa się ich do kąpieli, masażu, inhalacji i aromatyzacji powietrza.

dr Lidia Klaudel - Labofarm

Piśmiennictwo:
Borkowski B. Rośliny lecznicze w fitoterapii. Instut Roślin i Przetworów Zielarskich. Poznań, 1994, 402-403; ESCOP Monographs. The Scientific Foundation for Herbal Medicinal Products. Second edition. Completely revised and expanded. Exeter, UK: European Scientific Cooperative on Phytotherapy, 2003; 329-339; European Pharmacopoeia 5.0, Strasbourg, 2004; 2205-2207; Farmakopea Polska VI, Warszawa, 2002; 873-875; Grigoleit HG, Grigoleit P. Gastrointestinal clinical pharmacology of peppermint oil. Phytomedicine. 2005; 12(8): 607-11; Grigoleit HG, Grigoleit P. Peppermint oil in irritable bowel syndrome. Phytomedicine. 2005; 12(8): 601-6; Grigoleit HG, Grigoleit P. Pharmacology and preclinical pharmacokinetics of peppermint oil. Phytomedicine. 2005; 12(8): 612-6; Kohlmünzer S. Farmakognozja. Wyd. V. PZWL, Warszawa, 2000; 553-556; WHO Monographs on selected medicinal plants. Volume 2. Geneva, Switzerland: WHO. 2002; 188-205.



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.