Home Szukaj Regulamin Kontakt
Menu główne
Strona główna
Prenumerata
Regulamin
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Suplementy diety
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 1
Artykuły > Badania laboratoryjne > Działanie biologiczne wodnego ekstraktu ziela jeżówki purpurowej

Panacea Nr 2 (7), kwiecień 2004 strony: 23-26

Działanie biologiczne wodnego ekstraktu ziela jeżówki purpurowej (preparat Echinerba)

Wprowadzenie
Echinacea purpurea(L.) Moench (Asteraceae) należy do roślin najczęściej stosowanych w fitoterapii schorzeń infekcyjnych, głownie dróg oddechowych. Ojczyzną tej rośliny, jak również kilku innych jej odmian i gatunków, są prerie i pustkowia Ameryki Północnej, a odkrycie jej właściwości leczniczych zawdzięczamy szamanom plemion indiańskich. Indianie stosowali jeżówki jako lek na wszystkie dolegliwości - od chorób skóry począwszy, na schorzeniach przewodu pokarmowego skończywszy. Leczyli jeżówką ukąszenia węży i jadowitych owadów, choroby weneryczne, wszelkiego rodzaju infekcje i trudno gojące się rany, choroby zakaźne, nosaciznę u koni. Odkryli również jej właściwości przeciwbólowe. Biali osadnicy początkowo byli nieufni, wkrótce jednak zaczęli naśladować Indian, stosując jeżówkę najpierw w leczeniu zwierząt (m.in. miejscowo w odparzeniach skóry u koni, spowodowanych siodłem) a później i u ludzi. Przyswojona przez białych osadników wiedza Indian amerykańskich niebawem dotarła do Europy. W epoce burzliwego rozwoju chemioterapii oficjalna medycyna straciła zainteresowanie roślinami leczniczymi, w tym jeżówkami, mimo iż rozpoczęto ich systematyczne badania. Wyniki tych badań były jednak na tyle obiecujące, że od lat 70. ubiegłego stulecia obserwuje się ponowny wzrost zainteresowania tymi roślinami. Wielu badaczy wykazało wielokierunkowe działanie soku i wyciągów z ziela jeżówki purpurowej na reakcje odpornościowe. Pomimo wyizolowania z nich frakcji wykazujących działanie immunotropowe, uważa się (Bauer i Wagner 1989), że aktywność immunostymulująca tych wyciągów jest wypadkową działania wielu związków w nich obecnych. Wyciągi wodne różnią się składem od alkoholowych, dominują w nich polisacharydy i flawonoidy.

Pomimo udowodnionego doświadczalnie i klinicznie działania immunotropowego jeżówki purpurowej, pojawiają się stale badania kliniczne wykazujące brak jej aktywności u ludzi. Analiza piśmiennictwa pozwala wyjaśnić tę zagadkę. Wbrew zdrowemu rozsądkowi i istniejącym w literaturze badaniom wykazującym niezbicie, że jeżówka działa na układ odpornościowy korzystnie w niskich dawkach i podawana przez krótki okres, niektórzy klinicyści uparcie prowadzą badania wielotygodniowe, podając zbyt duże dawki.

Takie działanie prowadzi do stymulacji mechanizmów supresyjnych i jest wysoce szkodliwe. W tabelach 1 i 2 podano część danych literaturowych na ten temat. Należy więc pamiętać, że jeżówki są immunomodulatorami, mogą pobudzać lub hamować aktywność komórek układu odpornościowego. Każdy preparat jest inny, każdy wymaga przebadania w celu ustalenia optymalnego dawkowania u ludzi. Nasz zespół posiada duże doświadczenie, ponieważ od wielu lat prowadzimy kontrolne badania dotyczące aktywności biologicznej leków jedno- i wieloskładnikowych, zawierających jeżówki.

Badania Echinerby
Celem przedstawianej pracy doświadczalnej była ocena niektórych właściwości biologicznych sproszkowanego wyciągu wodnego ziela Echinacea purpurea (produkt Echinerba-Labofarm). Interesowały nas dwa zagadnienia:
- wpływ podawania preparatu in vivo na wybrane mechanizmy odporności nieswoistej u myszy;
- wpływ na aktywność angiogenną komórek nowotworu mysiego.

Tabela 1. Badania kliniczne (dane z piśmiennictwa)
Profilaktyczne podawanie wysokich dawek przez wiele tygodni nie wywierało żadnego efektu na częstość infekcji dróg oddechowych i osłabiało, a nie pobudzało odporność.

Potwierdziły to nasze badania doświadczalne

Podając różne preparaty jeżówek myszom w małych dawkach, przez kilka dni, uzyskaliśmy bardzo dobrą stymulację odporności nieswoistej (granulocyty) i swoistej (limfocyty, przeciwciała). Potwierdziliśmy te wyniki podając sok z jeżówki zdrowym ochotnikom przez 7 dni.

Materiał i metody
Badania przeprowadzono na myszach szczepu Balb/c obu płci, w wieku 7-9 tygodni, wagi ok. 20 g, pochodzących z hodowli Państwowego Zakładu Higieny (materiał zarodowy z Centrum Onkologii w Warszawie) oraz hodowli własnej (materiał zarodowy z Centrum Onkologii).
Podawano zwierzętom preparat Echinerba doustnie, przy użyciu pipety Eppendorfa, w dawkach dobowych 600 lub 1200 mikrogramów i objętości 40 mikrolitrów. Myszy grupy kontrolnej otrzymywały wodę. Powyższe dawki odpowiadają, po przeliczeniu uwzględniającym różnice pomiędzy człowiekiem i myszą, dotyczące stosunku powierzchni ciała do jego masy, dawkom 300 i 600 mg podanym człowiekowi o wadze 70 kg. Myszy karmiono przez 7 dni przed przeprowadzeniem doświadczeń (badania odporności komórkowej i wpływu na zakażenie bakteryjne) lub przez 3 dni po przeszczepieniu komórek nowotworowych (badanie wpływu na aktywność angiogenną komórek nowotworowych).

W badaniach zastosowano następujące testy:
1. Badanie aktywności chemokinetycznej limfocytów śledzionowych ex vivo metodą Sandberga (hodowla in vitro).
2. Badanie aktywności angiogennej limfocytów śledzionowych ex vivo testem skórnej angiogenezy (test LIA).
3. Badanie aktywności metabolicznej granulocytów metodą chemiluminescencji.
4. Test skórnej angiogenezy indukowanej u myszy, wszczepieniem komórek nowotworowych mięsaka mysiego L-1 (3-dniowy test in vivo).
5. Test odporności na zakażenie bakteryjne Pseudomonas aeruginosa.

Część I
Badanie immunotropowego działania Echinerba u myszy
Po 7 dniach podawania leku myszy usypiano letalną dawką Morbitalu i pobierano krew i śledziony do dalszych badań. Zawiesiny komórek przygotowywano w sposób rutynowy, jałowo, przecierając narządy przez gazę młyńską i wirując na Histopaque-1077, w celu usunięcia erytrocytów.
Ocena aktywności chemokinetycznej komórek śledzion testem migracji in vltro (1, 2).
Metoda Sandberga w modyfikacji własnej. W skrócie: przygotowywano zawiesinę o gęstości 30 mln komórek w 1 ml środowiska hodowlanego Parkera, zawierającego 5% cielęcej surowicy płodowej (FCS). Napełniano szklane kapilary, zaklejano jeden koniec, wirowano przez 5 minut przy 450 g, a następnie kapilary umieszczano na szklanych płytkach, zaznaczano wysokość słupka komórek w poszczególnych rurkach i inkubowano przez 24 godziny (37°C, 5% CO2).
Długość drogi migracji komórek odczytywano przy pomocy powiększalnika fotograficznego (powiększenie 6,5 razy) i wyrażano w jednostkach migracyjnych (l j.m.=0,18 mm).
Badanie wpływu na spontaniczną aktywność angiogenną komórek śledziony ( 3,4).
Zastosowano model reakcji lokalnej według Sidky i Auerbacha. W skrócie: zawiesiny splenocytów myszy karmionych Echinerbą przez 7 dni wszczepiano śródskórnie w kilka miejsc w liczbie 106 komórek na jeden wszczep w ogolone boki grzbietu uśpionych wodzianem chloralu myszy Balb/c.
Odczytu dokonywano po 72 godzinach w mikroskopie operacyjnym, po uśmierceniu myszy Morbitalem, na wewnętrznej powierzchni skóry. Liczono nowopowstałe naczynia krwionośne w 1/3 pola widzenia pod powiększeniem 6 razy, stosując kryteria autorów metody (krótkie, kręte, rozgałęzione, skierowane do miejsca wszczepu komórek).
Ocena aktywności chemiluminescencyjnej granulocytów krwi stymulowanych zymosanem według metody opisanej (5).
Aktywność chemiluminescencyjną mierzono w liczniku scyntylacyjnym i wyrażano w wartościach cpm na 1000 granulocytów. Metoda ta pozwala na ocenę zdolności granulocytów obojętnochłonnych krwi do zabijania drobnoustrojów w mechanizmie powstawania wolnych rodników tlenowych.
Statystyczną istotność różnic pomiędzy grupami oceniano testem t Studenta i testem Manna-Whitneya.

Część 2
Badanie wpływu Echinerby na aktywność komórek nowotworowych.
Linię komórkową L-1 Sarcoma otrzymano z banku komórek Centrum Onkologii i pasażowano początkowo in vitro, a następnie in vivo na myszach Balb/c. Do doświadczeń użyto komórek uzyskanych z guzów po pierwszym pasażu in vivo.
Zawiesiny komórek przygotowywano z guzów usuwanych 14 dnia po wszczepieniu 1 mln komórek w okolicę podłopatkową. Guzy przecierano przez metalowe sito, otrzymaną zawiesinę przesączano przez gazę młyńską, płukano dwukrotnie, wirując przez 10 minut przy 300 g i zawieszano w płynie Parkera. Zawiesiny komórek guzów, przygotowane jak wyżej, wszczepiano myszom śródskórnie.
Test skórnej angiogenezy metodą opisaną przez Sidky i Auerbacha w modyfikacji własnej (6).
W skrócie: myszy usypiano wodzianem chloralu. Zawiesiny komórek wszczepiano śródskórnie (200 tys. komórek w 0,05 ml) w 3-6 miejsc na ogolonej powierzchni grzbietu. Po 72 godzinach myszy usypiano letalną dawką Morbitalu i dokonywano odczytu angiogenezy na wewnętrznej powierzchni skóry, w mikroskopie operacyjnym, licząc nowoutworzone naczynia krwionośne (krótkie, kręte, rozgałęzione, skierowane do miejsca wszczepu komórek).

Część 3
Badanie wpływu Echinerby na zakażenie bakteryjne (7). Rozwój infekcji P. aeruginosa.
Badania prowadzono na myszach Balb/c. Grupy doświadczalne liczyły po 5 osobników płci męskiej w wieku 7-9 tygodni. Zwierzęta otrzymywały per os przez 7 dni, raz dziennie, 40 mikrolitrów preparatu Echinerba (1200 lub 600 mcg) rozpuszczonego w wodzie destylowanej. Myszy grupy kontrolnej otrzymywały wodę destylowaną. Po 7 dniach podawania preparatu zwierzęta zarażano dootrzewnowo bakteriami (P. aeruginosa). Na 2 dni przed zarażeniem przygotowywano bakterie. W celu ożywienia, przeszczepiano bakterie ze skosu agarowego do bulionu odżywczego BHI i po 24 godzinach inkubacji w 37o C ponownie przesiewano na skos agarowy. Następnie przygotowywano zawiesinę P. aeruginosa, spłukując ze skosu bakterie roztworem PBS. Myszy zarażano dootrzewnowo, podając 0,1 ml zawiesiny bakterii (3,2 x 107 CFU na mysz). Po 4 godzinach od podania P. aeruginosa myszy usypiano i izolowano wątrobę. Wyizolowaną wątrobę ważono, homogenizowano w szklanych homogenizatorach i wysiewano ilościowo (w rozcieńczeniach 10-krotnych) na stałe podłoże do hodowli Pseudomonas (Cetrymide agar, Merck). Po inkubacji przez 24 godziny w 37° C odczytywano liczbę kolonii bakterii (CFU). Wyniki przedstawiono jako liczbę bakterii na 1 gram tkanki wątroby.
Wszystkie doświadczenia przeprowadzono za zgodą lokalnych Komisji Etycznych.
Analiza statystyczna - wyniki opracowano przy użyciu testu t Studenta i testu U Manna-Whitneya.

Omówienie wyników
W ostatnich latach obserwuje się wzrost zainteresowania lekami pochodzenia naturalnego, posiadającymi aktywność immunotropową. Mogą one stanowić cenne uzupełnienie terapii schorzeń infekcyjnych, podnosząc odporność komórkową i humoralną organizmu. Mogą również znaleźć zastosowanie u chorych z nowotworami, poddawanych chemioterapii i radioterapii. Jednakże immunostymulator podawany tej grupie chorych nie powinien pobudzać wzrostu nowotworu ani jego unaczynienia, ponieważ angiogeneza jest jednym z najważniejszych czynników związanych z rozwojem i rozprzestrzenianiem się guzów nowotworowych.

Immunomodulujące działanie wyciągów roślinnych polega między innymi na ich wpływie na metabolizm komórek układu odpornościowego, takich jak limfocyty, granulocyty, makrofagi.

Rys 1. Wpływ karmienia myszy Echinerbą na aktywność chemiluminescencyjną cytów krwi
Wpływ karmienia myszy Echinerbą na aktywność chemiluminescencyjną granulocytów krwi
Granulocyty stanowią pierwszy układ obronny układu odpornościowego, niezwykle istotny dla odporności przeciwbakteryjnej. Preparat Echinerba silnie pobudził ich zdolność do zabijania tlenowego bakterii, co stwierdziliśmy stosując test chemiluminescencji, oraz test odporności przeciwbakteryjnej w stosunku do groźnego patogenu jakim jest Pseudomonas aeruginosa. W tym ostatnim teście silniejszy efekt obserwowano przy niższej dawce. (rys. l). Pseudomonas aeruginosa jest Gram-ujemną pałeczką tlenową, zwaną pałeczką ropy błękitnej i jest postrzegana jako szczególnie groźny drobnoustrój. U ludzi z chorobą nowotworową lub po chemioterapii, u pacjentów oddziałów hematologicznych oraz u chorych po rozległych oparzeniach lub zranieniach, stwierdza się zaburzone funkcje układu immunologicznego, zwłaszcza występowanie neutropenii. W takich warunkach łatwo dochodzi do oportunistycznego zakażenia P. aeruginosa. Opracowany przez nas model infekcji dootrzewnowej Pseudomonas aeruginosa jest dobrym układem doświadczalnym do oceny jej rozwoju i badań, m.in. immunologicznych i histologicznych. (Bany i wsp. 2001).
Ruch komórek jest jednym z pierwszych sygnałów ich aktywacji, czyli gotowości organizmu do obrony immunologicznej. Czynniki wzbudzające nieukierunkowany ruch komórek (chemokineza) powodują wzrost metabolizmu komórkowego i indukują uwalnianie mediatorów z aktywowanych komórek. Komórkami układu immunologicznego, obdarzonymi zdolnością ruchu, są makrofagi i monocyty, a także granulocyty i limfocyty. Te ostatnie komórki zastosowaliśmy do badania udziału preparatu Echinerba w procesie aktywacji limfocytów, komórek ważnych dla rozwoju swoistej odporności na patogeny. Preparat Echinerba w obu dawkach silnie stymulował ten parametr aktywności komórkowej, czego wyrazem była istotnie wyższa aktywność chemokinetyczna limfocytów izolowanych ze śledzion myszy karmionych Echinerbą w stosunku do myszy grupy kontrolnej.
Badania prowadzone w teście angiogenezy skórnej nie wykazały istotnego wpływu na zdolność limfocytów śledzionowych do spontanicznej produkcji angiogennych czynników wzrostowych oraz istotnego hamowania odczynu angiogenezy nowotworowej przez niższą dawkę Echinerby (odpowiadającą 300 mg podanym człowiekowi o wadze 70 kg) w doświadczeniach, w których do indukcji angiogenezy skórnej stosowano komórki izolowane z mięsaka mysiego L-1 Sarcoma, nowotworu syngenicznego dla myszy Balb/c. Angiogeneza, czyli tworzenie naczyń krwionośnych na bazie już istniejących, w warunkach fizjologicznych, jest motorem rozwoju tkanek i narządów w życiu płodowym, odgrywa ważną rolę w procesach gojenia i regeneracji oraz w cyklu rozrodczym. W warunkach patologicznych dochodzi do zaburzenia mechanizmów regulacyjnych, co manifestuje się niedoborem lub nadmiarem stymulatorów lub inhibitorów angiogenezy. W zależności od rodzaju niedoboru mamy do czynienia z chorobami niedokrwiennymi i zaburzeniami procesów regeneracji, z jednej strony, lub z niekontrolowanym rozwojem patologicznych naczyń, które to zjawisko obserwujemy w przewlekłych chorobach zapalnych, retinopatiach oraz w rozwoju nowotworu i jego przerzutów. Badania nad poszukiwaniem skutecznych inhibitorów tego zjawiska prowadzone są od wielu lat, między innymi pośród substancji pochodzenia naturalnego. Stąd wszystkie preparaty ziołowe, które posiadają zdolność hamowania angiogenezy nowotworowej, mogą stać się ważnym źródłem takich inhibitorów. Przeprowadzone przez nas badanie sugeruje taką możliwość w przypadku preparatu Echinerba.

Tabela 2. Badania kliniczne (dane z piśmiennictwa)
Podawanie w trakcie infekcji, średnie dawki.
Barret 1999 wyniki pozytywne
Lindemuth 2000 wyniki pozytywne
Giles 2000 (przegląd literatury w latach 1961-2000): 15 wyników pozytywnych, 2 negatywne
Shulten 2001 wyniki pozytywne

Podsumowanie
Preparat Echinerba jest bardzo dobrym immunostymulatorem, pobudzającym aktywność metaboliczną i przeciwbakteryjną komórek układu odpornościowego. Nie pobudza aktywności angiogennej komórek nowotworowych, a w dawce 600 mcg/mysz (300mg dla człowieka) zmniejsza liczbę naczyń dukowanych przez komórki nowotworowe w teście angiogenezy skórnej. Nie powinno się przekraczać dawki 3 tabletek (300 mg) dziennie u dorosłych (1-2 u dzieci). Czas podawania nie powinien być dłuższy niż 10 dni codziennie lub 20 dni co drugi dzień. Po miesiącu kurację można powtórzyć.

prof. dr hab. n. med. Ewa Skopińska-Różewska - Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej i Immunologii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc w Warszawie,
prof. dr hab. n. przyr. Janusz Bany - Zakład Farmakologii i Toksykologii Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii w Warszawie,
dr wet. Ewa Sommer - Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej i Immunologii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc,
mgr biol. Danuta Zdanowska - Zakład Farmakologii i Toksykologii Wojskowego Instytutu Higieny i Epidemiologii,
Małgorzata Filewska - Zakład Diagnostyki Laboratoryjnej i Immunologii Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc,
dr n. med. Henryk Skurzak - Zakład Immunologii Centrum Onkologii w Warszawie

Piśmiennictwo
Białas-Chromiec B., Skopińska-Różewska E., Filewska M., Radomska D., Rogala E. Aktywność chemokinetyczna komórek śledziony jako bioindykator wpływu ksenobiotyków na organizm myszy [w]: Wpływ ksenobiotyków na organizm zwierząt i człowieka, pod red. A. K. Siwickiego. Wyd. IRS, Olsztyn 1999, ss. 157-161 Sandberg G. The sealed capillary migration techniąue and thymocyte migration in vitro. J. Immunol. Methods, 12/1976, s. 365; Sidky Y., Auerbach R. Lymphocyte-induced angiogenesis, a quantitative and sensitive assay of the graft-versus-host reaction. J. Exp. Med., 141/1975, 1084-1093; Kamiński P. i inni. The effect of salbutamol treatment on the cellular immunity of the offspring of pregnant mice: spleen celi activity. Drugs Exptl. Clin. Res, 24/1998, ss. 77-83; Kamiński P. i inni. Granulocyte chemiluminescence activity, antibody production and percentage of CD4 and CD8 lymphocytes in peripheral blood of offspring salbutamol-treated pregnant C3H mice. Pharmacological Research, 41/2000, ss. 89-94; Skopińska-Różewska E. i inni. Inhibitory effect of shark liver oil on cutaneous angiogenesis induced in Balb/c mice by syngeneic sarcoma L-1, human urinary blad- der and human kidney rumour cells. Oncology Reports, 6/1999, ss. 1341-1344; Bany J. i inni. Rozwój infekcji bakteryjnej u myszy zarażonych Trichinella spiralis lub Trichinettapseudospiralis. „Wiad. Parazytol.” 47/2001, ss. 667-674. Pozostałe piśmiennictwo u Autorów. ( e-mail: ewaskop@hotmail.com).



Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Lucerna - niedoce...
Nadciśnienie tę...
Propolis, mleczko...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Wąkrota azjatyck...
Kora dębu i dęb...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Zioła dla niemow...
Rumianek
Reklama
IWLF Labofarm Centrum Fitoterapii Panacea na poczcie
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2019 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.