Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 10
Artykuły > Rośliny lecznicze > Wiesiołek - nocna świeca

Panacea Nr 1 (54), styczeń - marzec 2016 strony: 5-7

Wiesiołek - nocna świeca

Wiesiołek sprowadzony do Europy w roku 1614 przez botaników z Virginii jako roślina ozdobna i lecznicza, od dawna był znany Indianom Ameryki Północnej i stosowany w leczeniu różnych dolegliwości. Szybko stał się ozdobą ogrodów i popularnym lekiem, szczególnie w Anglii. Już w roku 1650 angielski zielarz Nicholas Culpeper opisywał skuteczność naparu z ziela wiesiołka w leczeniu wątroby i trzustki. W późniejszym okresie został zapomniany i dopiero w wieku XX odkryto i doceniono istotne dla zdrowia właściwości tego gatunku. Okazało się, że warunkuje je zawarty w nasionach olej, po raz pierwszy otrzymany przez niemieckiego badacza Ungera. W roku 1919 Heiduschka i Luft stwierdzili występowanie w oleju kwasu linolowego i kwasu, który nazwali y-linolenowym.

Wiesiołek dwuletni Oenothera biennis L.
zwany też nocną świecą, z rodziny wiesiołkowatych (Oenotheraceae ) to roślina zielna, występująca w całej Europie, w Am. Północnej i na Bliskim Wschodzie. W Polsce rośnie jako pospolity chwast na nieużytkach i mało urodzajnych glebach, a od 30 lat jest też uprawiany. W pierwszym roku wegetacji wytwarza przyziemną rozetę liści odwrotnie jajowatych lub podłużnie eliptycznych. W drugim roku wyrasta prosta, pojedyncza łodyga, osiągająca do 150 cm wysokości, o liściach podługowato lancetowatych, naprzemianległych, zaostrzonych, drobno ząbkowanych, owłosionych. Korzeń wrzecionowaty, prosty, mięsisty. Kwiaty umieszczone pojedynczo w kątach liści, jasnożółte, wonne, otwierające się wieczorem, o 4 płatkach długości do 3 cm. Kwitnie od maja do września. Owoc to 4-klapowa torebka z licznymi małymi, twardymi, o brązowej barwie nasionami. Nasiona do celów leczniczych są pozyskiwane także z gatunku Oenothera lamarckiana L.

W lecznictwie
stosowany jest olej - Oenotherae oleum, pozyskiwany z nasion zbieranych po całkowitym dojrzeniu przez tłoczenie na zimno w temp. nie wyższej niż 30°C lub przez ekstrakcję. W oleju występują nienasycone kwasy tłuszczowe, w tym nie mniej niż 65% kwasu linolowego i 7-14% kwasu y-linolenowego, nie więcej niż 0,5% kwasu y-linolenowego i 5 do 12% kwasu olejowego oraz nasycone kwasy tłuszczowe: palmitynowy (4-10%) i stearynowy (1-4%).Obecne są też nasycone kwasy tłuszczowe z łańcuchem węglowym krótszym od C16, nie więcej niż 0,3%. Olej z nasion wiesiołka jest bardzo reaktywny, łatwo ulega utlenieniu w obecności powietrza i światła, musi więc być przechowywany w zimnym, ciemnym miejscu. Pierwsze badania właściwości farmakologicznych oleju z nasion wiesiołka wykonano w Anglii w latach 60. ubiegłego wieku, wykazując istotne znaczenie zawartego w nim kwasu y-linolenowego dla prawidłowego metabolizmu. Spowodowało to duże zainteresowanie surowcem i zastosowanie go do leczenia wielu chorób: egzemy atopowej, PMS, mastalgii, alkoholizmu, reumatoidalnego zapalenia stawów, stanów zapalnyc

Kwas y-linolenowy
powstaje w wyniku przekształcenia kwasu linolowego przy udziale enzymu delta-6-desaturazy, dalej przechodzi w kwas dihomo-y-linolenowy, a dalsze przemiany prowadzą do powstania eikozanoidów i hormonów tkankowych. Aktywność delta 6-desaturazy zależy od wielu czynników, osłabiają ją niektóre leki, starzenie się organizmu, palenie papierosów, alkoholizm, zakażenia bakteryjne i wirusowe, mała aktywność tego enzymu występuje w etiologii niektórych chorób. W monografii EMA ogłoszonej w roku 2011 zakwalifikowano olej z wiesiołka jako produkt medyczny tradycyjnego stosowania przeznaczony do łagodzenia świądu w ostrych i chronicznych dolegliwościach suchej skóry.

W chorobach skóry
Egzema atopowa to chroniczny stan zapalny skóry powodujący uszkodzenia i suchość oraz silny świąd, obrzęk i zaczerwienienie. Etiologia tego schorzenia jest złożona, istotnymi czynnikami są predyspozycje genetyczne, powodujące m. in. zaburzenia metabolizmu szlaku kwasu arachidonowego przez niski poziom delta-6-desaturazy, kierującej przemianą kwasu linolowego w kwas y-linolenowy i dalej do kwasu dihomo-y-linolenowego, prekursora hormonów zrostu i eikozanoidów, także prostaglandyny PGE1 o działaniu przeciwzapalnym. Obniżenie poziomu PGE1 obserwowane u pacjentów z atopią wiąże się ze wzrostem IgE i prowadzi do uwalniania mediatorów stanu zapalnego, łącznie z histaminą z leukocytów i komórek tucznych, zaburzenia mechanizmów odporności i do dominacji prozapalnie działających prostaglandyn PGE2 i PGF2, a w efekcie do rozwoju stanu zapalnego. W ostatnim dwudziestoleciu XX wieku wykonano pawie 30 badań klinicznych skuteczności oleju z nasion wiesiołka o znacznej zawartości kwasu y-linolenowego w leczeniu atopowego zapalenia skóry. Metodologia znacznej części tych badań nie odpowiada współczesnym wymaganiom dobrej praktyki klinicznej, a uzyskane wyniki nie są jednoznaczne. W niektórych pracach stwierdzono całkowity brak działania leczniczego, także w przypadkach podawania dawek znacznie wyższych niż powszechnie stosowane, w kolejnych słabą poprawę w stanie chorych leczonych olejem, w pewnych przypadkach zależną od wielkości stosowanej dawki. Większość badań wykazała skuteczność terapii, czasem dotyczącą tylko niektórych objawów egzemy atopowej - świądu, uszkodzeń skóry lub rumienia. Jedną z nowszych prac (Senapati 2008) wykonano w Kalkucie z udziałem 65 pacjentów podzielonych na dwie części. Pierwsza przyjmowała olej z nasion wiesiołka w dawkach zależnych od wieku, druga placebo. Badania trwały 5 miesięcy. Stwierdzono znaczną poprawę stanu u 96% leczonych pacjentów i u 32% przyjmujących placebo. W tej pracy olej z wiesiołka okazał się skuteczny i bezpieczny w leczenia egzemy atopowej. Metaanalizy badań klinicznych wskazują na pozytywne efekty leczenia, analiza z roku 1989 oceniająca wyniki 9 prac różnicuje stopień działania na wysoki w ocenie pacjentów i słabszy w ocenie lekarzy, wskazując także, że poprawa dotyczyła głównie zmniejszania świądu. Kolejna, wykonana w roku 2006 analizująca 26 badań klinicznych z udziałem 1207 pacjentów stwierdza skuteczność oleju z nasion wiesiołka w łagodzeniu świądu, zmniejszaniu zmian na skórze, rumienia i obrzęku w 4 do 8 tygodni po rozpoczęciu leczenia, wskazując jednocześnie na zwiększenie częstotliwości używania leków steroidowych w tym okresie. Przedstawione wyniki badań nie pozwalają na jednoznaczną ocenę skuteczności oleju z wiesiołka w leczeniu egzemy atopowej, ale badania kliniczne są dalej prowadzone i ich wyniki mogą wyjaśnić wiele wątpliwości. Wykonana w Szwajcarii, opublikowana w roku 2014 praca, przeprowadzona z udziałem 21 pacjentów, trwająca 12 tygodni wykazała, że stosowane leczenie zmniejsza w istotnym stopniu nasilenie objawów choroby, powodując też znaczący wzrost poziomu kwasu y-linolenowego i dihomo-y-linolenowego, korelujący z poprawą klinicznego stanu pacjentów. Te wyniki potwierdzają mechanizm leczniczego wpływu składników oleju z wiesiołka, poprawiających przebieg przemian metabolicznych szlaku kwasu arachidonowego.

Egzema i inne schorzenia skóry
Celowość tradycyjnego stosowania leków z wiesiołka w innych schorzeniach skóry nie znalazła potwierdzenia w wynikach badań. Efekty leczenia nie różniły się w istotny sposób od używania placebo. Wykazano to w meta-analizie 27 prac klinicznych wykonanych z udziałem 1596 pacjentów, dotyczących stosowania oleju z wiesiołka lub oleju z ogórecznika, też zawierającego kwas y-linolenowy, u chorych z egzemą charakteryzującą się chronicznym stanem zapalnym skóry, ale o innej etiologii niż egzema atopowa.

W kosmetologii
Korzystny wpływ oleju z wiesiołka na stan skóry znany jest i wykorzystywany w innym celu. W kosmetologii olej jest uważany za jeden z 10 najcenniejszych roślinnych składników kremów hamujących procesy starzenia się. Wyciąg z nasion wiesiołka jako składnik emulsji stosowanej zewnętrznie w badaniach in vivo po 6 tygodniach znacznie zmniejszył podrażnienia skóry i zwiększył jej nawilżenie. W badaniach klinicznych z udziałem 22 zdrowych ochotników wewnętrzne stosowanie oleju przez 12 tygodni poprawiło nawilżenie, jędrność i elastyczność skóry oraz zmniejszyło jej szorstkość.

Mastalgia
Bóle piersi znacznie pogarszają jakość życia wielu kobietom. Olej z nasion wiesiołka od dawna stosowano w łagodzeniu tej dolegliwości. Pierwsza z publikowanych prac klinicznych (1979) wykazała skuteczność leczenia w zmniejszaniu bólu nie związanego z cyklem miesiączkowym, następne prace już nie. Metaanaliza badań klinicznych przeprowadzona w roku 2007 wskazywała na brak skuteczności oleju z wiesiołka w łagodzeniu dolegliwości u pacjentek z bólami sutka, kolejna, z roku 2014 potwierdziła wynik poprzedniej. Odmienne, pozytywne wyniki uzyskano stosując olej z wiesiołka u kobiet z bólami piersi związanymi z cyklem miesięcznym (PMS), określanymi jako mastalgia cykliczna. Są one jednym z objawów zespołu napięcia przedmiesiączkowego (PMS), często towarzyszącym całemu szeregowi dolegliwości fizycznych (bóle głowy, brak energii, opuchlizna kostek i palców, łatwe męczenie się) i psychicznych (depresja, lęki) występującym w fazie lutealnej cyklu u od 20 do 40% kobiet w wieku rozrodczym, znacznie obniżającymi jakość ich życia. Jednym z powodów występowania PMS jest zmniejszenie aktywności delta-6-desaturazy. Olej z wiesiołka jest jednym z naturalnych środków stosowanych w leczeniu tej dolegliwości już od lat 80-tych XX wieku, ale badania kliniczne nie dały jednoznacznych wyników. W badaniach pilotowych z udziałem 85 kobiet porównywanie skuteczności witaminy E, oleju z wiesiołka i oleju wiesiołkowego stosowanego łącznie z witaminą E z działaniem placebo wykazało, że wszystkie trzy substancje lecznicze, przyjmowane przez 6 miesięcy skutecznie łagodzi nasilenie cyklicznej mastalgii w porównaniu z placebo. Nie wszystkie prace wykonane w latach 1985-1993 potwierdziły skuteczności oleju z wiesiołka w łagodzeniu PMS, w jednym z badań pozytywne efekty obserwowano dopiero po 5 cyklach leczenia. W roku 2010 opublikowano wyniki pracy wykazujące wyraźne działanie lecznicze oleju z wiesiołka stosowanego łącznie z witaminą B6 i witaminą E. Preparat złożony w randomizowanym badaniu klinicznym z podwójnie ślepą próbą i kontrolą placebo stosowany u 20 kobiet przez okres dwóch cykli znacznie zmniejszył dolegliwości powodowane przez PMS, także uczucie depresji, oceniane przy użyciu Skali Hamiltona.

Menopauza
W pracy z roku 2009 omawiającej środki naturalne stosowane w łagodzeniu uderzeń gorąca u kobiet po menopauzie, olej z nasion wiesiołka jest wymieniony, jako jeden z częściej używanych, mimo, że badania kliniczne opublikowane do roku 1994 nie wskazywały na jego dużą skuteczność. Ale wyniki nowszych prac są odmienne. W roku 2006 opublikowano efekty działania preparatu złożonego (izoflawony, witamina E i olej z wiesiołka) stosowanego przez 3 do 6 miesięcy w dwóch różnych dawkach u 1080 kobiet. Obie dawki w zbliżonym stopniu zmniejszały wartości Skali Kuppermana, świadczące o skuteczności leczenia. W badaniach z roku 2013 olej z nasion wiesiołka stosowany przez 6 tygodni u 56 kobiet zmniejszył częstotliwość, natężenie i czas trwania uderzeń gorąca odpowiednio o 39, 42 i 19 %, w stopniu znaczącym w porównaniu z placebo (32, 32 i 18%).

Stwardnienie rozsiane
W okresie wielkiej popularności oleju z nasion wiesiołka, stosowano go także w leczeniu stwardnienia rozsianego, mimo braku badań wykazujących jego skuteczność. W latach 2013 i 2014 udowodniono, że było to słuszne. Badacze z Iranu zastosowali w terapii tego schorzenia olej z nasion wiesiołka i z nasion konopi z bardzo dobrym efektem. Pierwsza praca z udziałem 23 pacjentów przyjmujących przez sześć miesięcy preparat z wiesiołka i konopi oraz stosujących specjalną dietę, wykazała znaczną poprawę stanu klinicznego chorych oraz obniżenie poziomu cytokin IFN y i IL-17 i wzrost poziomu IL-4. Następne badania trwające 6 miesięcy prowadzono z udziałem 100 pacjentów podzielonych na trzy grupy. W grupie A podawano olej z nasion konopi i wiesiołka i stosowano specjalną dietę, grupie B podawano olej z oliwek, a grupie C tylko olej z nasion. Stwierdzono pozytywny wpływ oleju z nasion na stan kliniczny pacjentów i na poziom cytokin w stosunku do placebo. Stosowana suplementacja w grupach A i C poprawiała także proporcje niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych do kwasów nasyconych w błonie erytrocytów oraz funkcje wątroby oceniana przez oznaczenie aktywności ATP i ALT.

Poszukiwania
Bogaty zespół związków czynnych występujący w nasionach wiesiołka i w tłoczonym z nich oleju stał się ciekawym obiektem poszukiwania nowych zastosowań tego gatunku w lecznictwie. W badaniu klinicznym skuteczności oleju z wiesiołka w leczeniu nadwrażliwości jelita grubego, prowadzonym przez 6 miesięcy z udziałem 27 osób, stwierdzono zwiększenie zawartości kwasu y-linolenowego w błonie erytrocytów i poprawę funkcji jelita grubego w porównaniu z placebo. W badaniach in vivo wyciąg z wytłoków z nasion wiesiołka o dużej zawartości polifenoli w mysim modelu zapalenia okrężnicy zmniejszał nasilenie stanu zapalnego obniżając poziom prozapalnie działających cytokin IL-1ß i TNF-y oraz makroskopowe i mikroskopowe uszkodzenia ścian jelita. Ocena preparatu złożonego zawierającego wyciąg z ziela Laminaria japonica i nasion Oenothera biennis, stosowanego u myszy zarażonych Helicobacter pylori wykazała hamowanie namnażania bakterii w błonie śluzowej żołądka u myszy. Podobny efekt obserwowano u 58 pacjentów biorących udział w badaniach klinicznych. Te właściwości obu surowców mogą zmniejszyć konieczność używania antybiotyków w leczeniu infekcji Helicobacter pylori. Kolejnym zastosowaniem oleju z wiesiołka może stać się łagodzenie dolegliwości powodowanych przez zespół suchego oka. W badaniach klinicznych z udziałem 76 kobiet stosujących soczewki kontaktowe, powodujące zmniejszenie wydzielania łez i uczucie suchości oczu, wykazano skuteczność oleju z nasion wiesiołka przyjmowanego wewnętrznie przez 6 miesięcy, w łagodzeniu suchości oczu.

Konieczne dalsze badania
Wiesiołek po sprowadzeniu do Europy stał się niezwykle popularnym gatunkiem o różnorodnym zastosowaniu. Olej tłoczony z nasion używano w leczeniu wielu chorób. Mimo licznych prac, wykonanych głównie w końcu XX wieku trudno ocenić w sposób pewny właściwości tego surowca. Znaczna część badań nie odpowiada współczesnym standardom, w wielu przypadkach uzyskane wyniki nie potwierdzają działania leczniczego. Ale wciąż prowadzone prace świadczą o dużym zainteresowaniu specjalistów tym surowcem, a uzyskiwane wyniki na celowość dalszych prób wyjaśnienia przydatności oleju w lecznictwie. Konieczne są więc dalsze badania.

dr n. farm. Jadwiga Nartowska

Piśmiennictwo:
Bamford J.T. i inni. Oral evening primrose oil and borage oil for eczema. Cochrane Database Syst. Rev. 30:4/2013/CD004416; Bayles B., Usatine R. Evening primrose oil. American Family Physician 80(12)/2009, 1405-08; Bruneton J. Pharmacognosy, phytochemistry medicinal plants. Lavoisier, Paris, New York 1999; Cancelo H. i inni. Effects of compoud containg isoflavones, primrose oil and vitamin E in two different doses on climacteric symptoms. J. Obstet Gynecol. 26(4)/2006, 344-47; Cronin H., Draelos Z.D. Top 10 botanical ingredients in 2010 anti-aging creams. J. Cosmet. Dermatol. 9(3)/2010, 218-25; EMA. Assesment report on Oenothera biennis L., Oenothera lamarckiana L., oleum. Committee on Herbal Medicinal Products 2011; Farzeneh F. i inni. The effect of oral evemning primrose oil on menopauzal hot flashes: a randomized clinical trial. Arch. Gynecol. Obstet. 288(5)/2013, 1075-79; Kashani L., Saedi N., Akhondzadeh S. Femicomfort in the treatment of premenstrual syndromes: a double-blind, randomized and placebo controlled trial. Iran. J. Psychiatry 5(2)/2010, 47-50; Kokke K.H., Morris J.A., Lawrenson J.G. Oral omega-6 essential fatty acid treatment in contact lens associated dry eye. Cont. Lens Anterior Eye. 31(3)/2008, 141-46; Kataria K. i inni. A systematic review of current understanding and management of mastalgia. India J. Surg. 76(3)/2014, 217- 22; Kupferer E.M., Domine S.L., Becker H. Complementary and alternative medicine use for vasomotor symptoms among women who have discontinued hormone therapy. J. Obstet Gynecol. 38(1)/2009, 50-59; Matławska I. Farmakognozja. AM Poznań 2005; Morse N.L., Clough P.M. A meta-analysis of randomized, placebo - controled clinical trals of Efamol evening primrose oil in atopic eczema. Where do we go from here in light of more recent discoveries? Curr. Pharm. Biotechnol. 7(6)/2006, 503-24; Abstract PubMed PMID:17168667; Muggi R. Systemic evening primrose oil improves the biophysical skin parametres of healthy adults. Int. J. Cosmet. Sci. 27(4)/2005, 243-49; Pruthi S. i inni. Vitamin E and evening primrose oil for management of cyclical mastalgia: A randomized pilot study. Alternative Med. Rev. 15(1)/2010, 59-67; Ratz-Łyko A. i inni. In vivo and ex vivo evaluation of cosmetic properties of seedcakes. J. Cosmet. Laser Ther. 17(2)/2015, 109-15; Rezapour- Firouzi S. i inni. Activity of liver enzymes in multiple sclerosis patients with hot-nature diet and co-supplemented hemp seed, evening primrose oils intervention. Compl. Ther. Med. 22(6)/2014, 986-93; Rezapour-Firouzi S. i inni. Immunomodulatory and therapeutic effects of hot-nature diet and co-supplemented hemp seed, evening primrose oils intervention in multiple sclerosis patients. Compl. Ther. Med. 21(5)/2013, 473-80, 986- 93; Rezapour-Firouzi S. i inni. Association of expanded disability status scale and cytokines after intervention with co-supplementred hemp seed, evening primrose oils and hot-natured diet in multiple sclerosis patients. Bioimpacts 3(1)/2013, 43-47; Rezapour-Firouzi S. i inni. Erythrocyte membranę fatty acids in multiple sclerosis patients and hot-nature dietary intervention with co-supplemented hemp-seed and evening primrose oils. Afr. Tradit. Compl. Altern. Med. 10(8)/2013, 519- 27; Sałaga M. i inni. Polyphenol extract from evening primrose pomace alleviates experimental colitis after intracolonic and oral administration in mice. Arch. Pharmacol. 387/2014, 1069-78; Senapati S., Baneriee S., Gangopadhyay D.N. Evening primrose oilis effective in atopic dermatitis. A randomized placebo-controlled trial. Indian J. of Dermatology, Venerology and Leprology 74(5)/2008, 447-52; Simon D. i inni. Gamma- -linolenic acid levels correlate with clinical efficacy of evening primrose oil in patients with atopic dermatitis. Adv. Ther. 31/2014, 180-88; Sristava A. i inni. Evidence -based management of mastagia: a meta-analysis of randomised trials. Breast. 16(5)/2007, 503-12; Strzelecka H., Kowalski J. [red.]. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000; Szwejkowski J. Słownik botaniczny, Wwa 1993; Tae-su K. i inni. Comparative analysis of anti- Helicobacter pylori activites of FEMY-R7 composed of Laminaria japonica and Oenothera biennis extracts in mice and humans. Lab. Anim. Res. 31(1)/2015, 7-12; Trantafyllidi A. i inni. Herbal and plant therapy in patients with inflamatory bowel disease. Gastroenterol. 28(2)/2015, 210-20.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Fitoterapia w cho...
Zioła na choroby...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Ruszczyk kolczast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Pomarańcza
Rośliny leczą b...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Lucerna - niedoce...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Wąkrota azjatyck...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.