Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 7
Artykuły > Rośliny lecznicze > Cykoria podróżnik – wędrujące ziele

Panacea Nr 1 (50), styczeń - marzec 2015 strony: 5-7

Cykoria podróżnik
– wędrujące ziele

Zastosowanie lecznicze tego gatunku jest wielokierunkowe i ma długą historię. Cykoria podróżnik znana już w starożytnym Egipcie, była tam używana jako lek i warzywo. W średniowiecznej Europie leczoną nią żółtaczkę, w czasach późniejszych także malarię. W XIX w. w Polsce, w okolicach Chełma, zawieszano kwitnącą roślinę na ścianach domów, by chroniła ludzi przed epidemiami (zarazami – jak jeszcze wówczas mówiono). Łacińska nazwa Cichorium to według prof. Jana Muszyńskiego zlatynizowana nazwa kichorion, spotykana w pismach lekarzy starożytnych. Według innych autorów, pochodzi od słów greckich i łacińskich: kio – ‘idzie’ i chorion - ‘pole’. Związana jest z miejscem występowania stanowisk tego gatunku. Druga część nazwy intybus pochodzi od entomos – ‘ciąć’ i tubus – ‘tuba’, dotyczy budowy łodygi.

Cichorium intybus L. cykoria podróżnik
z rodziny astrowatych Asteraceae, dawniej złożone Compositae, występuje w Europie, na Uralu, w północnej Afryce i w Azji. W Polsce pospolita na niżu i w niższych partiach górskich, na przydrożach, pastwiskach i łąkach, stąd polskie określenie podróżnik – ‘po drogach’. Jest to bylina o mięsistym, palowym korzeniu, sztywnej, kanciastej, szorstko owłosionej łodydze, osiągającej do 150 cm wysokości, zwykle słabo ulistnionej. Liście odziomkowe, zatokowo pierzasto wcięte, skupione rożyczkowato, liście łodygowe lancetowate, siedzące. Kwiaty zebrane w koszyczki o średnicy 3-4 cm występują na szczytach gałązek łodygi i w kątach jej górnych liści, brzeżne kwiaty języczkowate są jasnoniebieskie, środkowe rurkowate są ciemniejsze.

Surowcem leczniczym
są korzenie zebrane jesienią, szybko suszone w warunkach naturalnych lub w suszarniach, z oznaczonym wskaźnikiem goryczy.
Korzenie cykorii zawierają: laktony seskwiterpenowe: germakranolidy (laktucyna, laktukopikryna i 8-deoksylaktucyna) oraz gwajanolidy (cykoriozyd B i C, sonchuzyd C); triterpeny typu taraksanu: taraksasterol; kwasy fenolowe: cykoriowy, chlorogenowy, izochlorogenowy; hydroksykumaryny: umbeliferon, cykorynę (7-O-glukozyd eskuletyny); flawonoidy: hyperozyd; inulinę (50-60%). Obecne w surowcu związki gorzkie, głównie laktony seskwiterpenowe, zwiększają wydzielanie soku żołądkowego i pobudzają czynność wydzielniczą wątroby.
Stosowanie cykorii podróżnika w lecznictwie jest udokumentowane od roku 1938, kiedy to firma Madaus zalecała ten surowiec w postaci herbaty, w średnio nasilonych dolegliwościach dyspeptycznych i w braku apetytu.

Jako lek tradycyjny, korzeń cykorii stosowany jest w braku łaknienia, niestrawności oraz w słabo nasilonych, przewlekłych zaburzeniach funkcji wątroby.

W medycynie ludowej różnych krajów świata poszczególne części rośliny miały różnorodne zastosowania, nieraz dość odległe od wymienionych. Napar ze świeżych korzeni podróżnika w Afganistanie od dawna był używany przeciw malarii. Badania wykazały, że słusznie. Gorzkie składniki surowca: laktucyna i laktupikryna oraz seskwiterpeny gwajanolidowe izolowane z korzeni już w stężeniu 10 i 50 µg/ml hamowały rozwój Plazmodium falciparum, pierwotniaków powodujących malarię. W Italii odwar z kwiatostanów uważano za lek „czyszczący krew”. W Bośni i Hercegowinie części nadziemne, a w Indiach korzenie stosowano w dolegliwościach wątroby.

Korzenie cykorii mają także zastosowanie spożywcze, po uprażeniu produkuje się z nich namiastkę kawy.

Od roku 1970, gdy stwierdzono, że korzenie cykorii zawierają ponad 40% inuliny – polisacharydu będącego polimerem fruktofuranozy, który prawie nie wpływa na poziom glukozy we krwi i jest przez to wskazany dla diabetyków – gatunek uprawia się dla przemysłu. W końcu XX w. i na początku naszego wieku cykoria podróżnik stała się przedmiotem wielu badań, głównie in vivo i in vitro, dotyczących różnych właściwości farmakologicznych tego gatunku, w większości przypadków innych niż znane z tradycji jego stosowania.

Ochrona wątroby
W jednej tylko pracy wykazano zwiększanie wydzielania żółci przez wodny wyciąg z korzeni cykorii, podawany szczurom w wysokiej dawce 750 do 1250 mg na kilogram masy ciała, więc działanie zgodne z tradycyjnym stosowaniem surowca w lecznictwie. Od roku 1995 publikowane są wyniki, wskazujące na działanie hepatochronne związków czynnych cykorii podróżnika.
Surowy wyciąg z korzeni cykorii i izolowane z niego frakcje metanolowa i wodna znacznie obniżały u zwierząt doświadczalnych podwyższony poziom transaminaz, alkalicznej fosfatazy i bilirubiny, świadczący o uszkodzeniu wątroby przez podanie czterochlorku węgla i paracetamolu. Podobne wyniki uzyskano w innej pracy, w której także po zatruciu czterochlorkiem węgla wyciągi z kallusa korzeni i z korzeni cykorii poprawiały parametry biochemiczne u zwierząt leczonych, a ich skuteczność potwierdzono badaniami histopatologicznymi, wykazującymi znaczne zmniejszenie uszkodzeń komórek wątroby.

Suplementacja diety zwierząt korzeniami podróżnika chroniła je przed uszkadzającym komórki wątroby działaniem nitrozoamin i powodowanym przez nie stresem oksydacyjnym.

Znaczące obniżenie poziomu tkankowych antyoksydantów (dysmutazy ponadtlenkowej, glutationu, glutationu zredukowanego i katalazy) oraz zwiększenie poziomu cholesterolu, bilirubiny i aktywności enzymów wątrobowych (AST, ALT, ALP i gamma GT), świadczące o uszkodzeniu wątroby, było normalizowane dietą z dodatkiem surowca.
Substancje czynne ziela cykorii, używanego często jako warzywo, także działają ochronnie na komórki wątroby. Wyciągi metanolowe z liści cykorii i kłącza imbiru, podawane łącznie, zmniejszały podwyższoną aktywność enzymów wątrobowych oraz poziom cholesterolu i triglicerydów, hamowały też powstawanie zmian w obrazie krwi u szczurów, po zatruciu czterochlorkiem węgla. Podobnie wyciąg z owoców cykorii podróżnika chronił szczury przed uszkadzającym działaniem 4-tert- oktofenolu, a wodno-metanolowy wyciąg z nasion chronił myszy przed szkodliwym wpływem acetoaminofenonu i czterochlorku węgla, obniżając aktywność enzymów wątrobowych i zmniejszając śmiertelność zwierząt.
Izolowane z cykorii pojedyncze związki także wykazują właściwości ochronne. Seskwiterpen guajanolidowy, otrzymany z nasion cichotybiozyd, zapobiegał uszkodzeniu wątroby szczurów przez czterochlorek węgla w stopniu porównywalnym z sylimaryną, a kwas cykoriowy hamował rozwój marskości wątroby u myszy, którym przez dłuższy okres podawano alkohol.
Wyraźne, stwierdzane w wielu pracach działanie hepatochronne związków korzeni, liści i owoców cykorii podróżnika jest warunkowane przez właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne, immunomodulujące oraz przez wpływ tych związków na układy enzymów cytochromu P 450, biorących udział w biotransformacji wielu substancji.
Cykoria podróżnik wchodzi w skład preparatów złożonych, stosowanych w medycynie naturalnej wielu krajów świata. Liście cykorii to jeden z 15 składników preparatu Jigrine, którego działanie, zapobiegające uszkodzeniu wątroby przez galaktozoaminę, wykazano w badaniach na szczurach. Jigrine zmniejszał poziom transaminaz alaninowej i asparaginowej oraz zwiększał poziom glutationu we krwi. W badaniach histopatologicznych stwierdzono obniżenie liczby komórek w stanie zapalnym.
Liv-52, tradycyjnie stosowany w Indiach w leczeniu dolegliwości wątroby, podawany przez 6 miesięcy 36 pacjentom z marskością tego narządu, działał skutecznie, zmniejszając aktywność transaminaz alaninowej i asparaginowej w porównaniu z placebo.
W roku 2013 opublikowano interesujące wyniki skutecznego leczenia czkawki syropem zawierającym 10% wyciągu z korzeni cykorii. Autorzy pracy oparli się na opinii Awicenny, że czkawka może być wynikiem zaburzeń funkcji wątroby i stanu zapalnego w układzie trawiennym. Zastosowali u dwóch dorosłych pacjentów preparat z cykorii podróżnika, zwanej w Iranie Handba i stosowanej w tradycyjnej medycynie tamtego regionu jako lek diuretyczny, żółciotwórczy i pobudzający apetyt. Męcząca czkawka, nie poddająca się leczeniu klinicznemu, po trzech tygodniach przyjmowania syropu, ustąpiła.

Działanie przeciwzapalne
W badaniach in vitro wyciąg z korzeni cykorii podróżnika hamował produkcję prostaglandyny E2 w stopniu zależnym od dawki oraz znacznie zmniejszał ekspresję COX-2, indukowaną przez TNF-? w komórkach ludzkiego raka jelita grubego. W badaniach na szczurach zmniejszał obrzęk łapy, spowodowany wstrzyknięciem karagenu, oraz obniżał poziomu IL-6 i IL-1w surowicy krwi.

Wpływ na procesy odporności
Wielokierunkowe badania właściwości farmakologicznych korzeni cykorii podróżnika obejmują także wpływ na układ odpornościowy. Etanolowy wyciąg z surowca w dużych stężeniach hamował aktywność komórek dendrytycznych u myszy, stymulowaną przez limfocyty T, w niskich stężeniach zwiększał wytwarzanie interleukiny IL-12 przez komórki dendrytyczne i uwalnianie cytokin przez komórki T. U myszy ze znacznie obniżoną odpornością, w wyniku chronicznego podawania etanolu, powodował poprawę funkcji układu odpornościowego, zwiększając aktywność fagocytów i komórek K – naturalnych killerów oraz nasilając ich proliferację i wydzielanie interferonu gamma.

W zaburzeniach metabolicznych
Korzeń cykorii podróżnika może być cennym lekiem dla diabetyków i to nie tylko z powodu zawartości inuliny, ale ze względu na przeciwcukrzycowe właściwości surowca. Wyciąg etanolowy z rośliny, stosowany u szczurów ze sztucznie wywołaną cukrzycą, przez dootrzewnowe wstrzyknięcie streptozotocyny, podawany w dawce 125 mg na kilogram masy ciała, zmniejszał poziom glukozy, obniżał także poziom triglicerydów i cholesterolu w surowicy krwi. Wodny wyciąg z nasion cykorii podróżnika, u szczurów we wczesnym i późnym stadium cukrzycy działał hipoglikemicznie. W kolejnej pracy stwierdzono, że związki czynne Cichorium intybus, dzięki właściwościom antyoksydacyjnym, u szczurów z cukrzycą zmniejszały uszkodzenia oksydacyjne, powstające przez obniżenie aktywności tkankowych mechanizmów obronnych, zwiększając poziom zredukowanego glutationu, dysmutazy ponadtlenkowej, transferazy glutationowej i katalazy, poprawiając także parametry biochemiczne przez obniżenie poziomu glukozy, cholesterolu, ogólnego cholesterolu i jego frakcji LDL.
Wyniki niektórych prac wskazują na istotne znaczenie w tym działaniu polifenoli rośliny. W badaniach wpływu wyciągu metanolowego na transport glukozy i powstawanie adipocytów taniny cykorii podróżnika, warunkowały zmniejszanie poziomu glukozy bez indukowania adipogenezy. W innej pracy wyciąg z korzeni cykorii podróżnika, bogaty w kwas cykoriowy, zwiększał wydzielanie insuliny przez komórki ß trzustki i tolerancję glukozy w stopniu zależnym od dawki.
Niedotlenienie występujące u diabetyków może powodować zaburzenia funkcji mózgu. Wyniki badań na szczurach wskazują, że podawanie wyciągu z liści Cichorium intybus w tym przypadku działało neuroprotekcyjnie, przez stymulację aktywności acetylocholinoesterazy.

Badania kliniczne
Opublikowano wyniki dwóch badań klinicznych, dotyczących zupełnie nowych zastosowań korzeni cykorii podróżnika. Pierwsza, wykonana w roku 2010, z kontrolą placebo i podwójnie ślepą próbą oraz eskalacją stosowanych dawek, oceniała tolerancję, bezpieczeństwo i skuteczność stosowania wyciągu z korzeni cykorii u pacjentów z zapaleniem kości i stawów. Wyniki badań wskazują na pozytywne efekty leczenia i dobrą tolerancję, więc i na celowość dalszych badań. Druga praca dotyczyła wpływu picia „kawy” z korzeni cykorii podróżnika na układ sercowo- naczyniowy u 27 zdrowych ochotników.

Okazało się, że picie codziennie przez tydzień 300 ml kawy z cykorii zmniejsza lepkość krwi i surowicy krwi oraz obniża zdolność agregacji płytek.

Lek tradycyjny, ale z przyszłością
Korzenie cykorii podróżnika, od wieków stosowane jako poprawiające trawienie i apetyt, dzięki prowadzonym badaniom okazały się interesującym surowcem o szerokiej aktywności farmakologicznej. Wykonano tylko jedną pracę, która potwierdziła celowość tradycyjnego stosowania cykorii, wykazując działanie choleretyczne surowca. Wyniki innych badań wskazują na zupełnie nowe możliwości wykorzystania tego gatunku w terapii. Zdolność ochrony komórek wątroby przed działaniem substancji toksycznych, porównywalna z sylimaryną, aktywność antyoksydacyjna i przeciwzapalna, wpływ na procesy odporności, wykazane w przeprowadzonych pracach in vivo i in vitro, także efekty pilotowych badań klinicznych, otwierają nowe perspektywy wykorzystania korzeni podróżnika, leku znanego od dawna, o ważnej pozycji w fitoterapii.

dr farm. Jadwiga Nartowska

Piśmiennictwo:
Achmed B., Khan S., Siddique A.H. Anti-hepatotoxic activity of cichotybosiside, a sesquiterpene glycoside from seeds of Cichorium intybus. J. Asian. Nat. Prod. Res. 10(3-4)/2008, 223-31; Atta A., Elkowy T., Mouneir S.,Alwabel N., Zaher S. Hepatoprotektive effect of metanol extracts of Zingiber officinale and Cichorium intybus. Indian J. Pharm. Sci. 72(5)/2010, 570-84; Azay-Milhau J., Ferrare K., Tournier M., Lajaoix A.D., Tousch D. Antihyperglycemic effect of natural chicoric acid extract of chicory (Cichorium intybus L.): acomparative in vitro study with the effects of caffeic and ferulic acids. J. Ethnopharmacology 150(2)/2013, 755-60; Bruneton J. Pharmacognosy, phytochemistry medicinal plants. Lavoisier Paris, New York 1999; European Medicines Agency: Assesment report on Cichorium intybus L.,radix. Committee on Herbal Medicinal Products. January 2013; Hassan H.A., Yousef M. Ameliorating effect of chicory (Cichorium intybus L.)-supplemented diet against nitrosamine precursors-induced liver injury and oxidative stress in male rats. Food Chem. Toxicol. 48(8-9)/2010, 2163-69; Huseini H.F., Alavian S.M., Heydari M.R., Abolmaali K. The efficacy of Liv-52 on liver cirrhotic patients: a randomized, double- -blind, placebo -controlled first approach. Phytomedicine 12/2005, 619-24; Karimi M., Ebrahimnezhad S., Namayandeh M., Amigrhofran Z. The effects of Cichorium intybus extract on the maturation and activity of dendric cells. J. of Pharmaceuticals Science 22, 28/2014; Kim J.H., Woo W.H., Jeon K.S., An N.H., Park J.S. Effects of the ethanol extract of Cichorium intybus on the immunotoxicity by ethanol in mice. Int. Immunopharmacol. 1(6)/2002, 733-44; Kohlműnzer S. Farmakognozja. PZWL, Wwa 1998; Landmann M., Kanuri G., Spruss A., Bergheim J. Oral intake chicoric acid reduces acute alcohol-induced hepatic steatosis in mice. Nutrition. 30(7-8)/2014, 882-89; Luzina E.V. Food value of Cichorium intybus. Vopr. Pitan. 82(2)/2013, 62-65; Matławska I. Farmakognozja. AM Poznań 2005; Mohammadi Q., Minae M., Somi M., Mosaddeh M., Kamalinejad M. Noveluse chicory for the treament of hiccups in liver obstruction: in iranian traditional medicine. Iranian Red Crescent Medical J. 15(11)/2013, 6647; Muthusamy V.S., Anand S., Sujatha S., Arun B., Lakshmi B.S. Tannins present in Cichorium intybus ebhance glucose uptake and inhibit adipogenesis in 3T3-L1 adipocytes through PTP1B inhibition. Chem. Biol. Interact. 174(1)/2008, 69-78; Muszyński J. Farmakognozja. PZWL, Wwa 1957; Nayemunnisa A., Tarannum S. Acetylocholinoesterase activity in the brain of alloxan diabetic albino rats: Presence o fan inhibitor of his enzyme activity in the cerebral extract. Int. J. Diabetes Dev. Ctries. 29(4)/2009, 174-77; Nowak A., Klimowicz A., Bielecka-Grzela S., Piechota M. Inulin: a valuable nutritional komponent. Ann. Acad. Med. Stein. 58(1)/2012, 62-65; Puhsparaj P.N., Low H.K., Mankandan J., Tan B.K., Tan C.H. Anti-diabetic effects of Cichorium intybus in streptozotocin-induced diabetic rats. J. Ethnopharmacol. 111(2)/2007, 430-34; Rasmussen M.K., Klausem C.L., Ekstrand B. Regulation of cytochrome P450 mRNA expresion in primary pocine hepatocytes by selected secondary plant metabolites from chicory (Cichorium intybus L.). Ford Chem. 146/2014, 255-63; Rizvi V., Shariq S., Singh Q., Akhtar K., Kumar A. Anti-inflamatory activity of roots of Cichorium intybus due to its inhibitory effect on various cytokines and antioxidant activity. Anc. Sci. Life 34(1)/2014, 44-49; Samarghandian S., Borii A., Tabasi S.H. Effects of Cichorium intybus linn on blood glucose, lipidm constituents and selected oxidative stress parameters in streptozotocin-induced diabetic rats. Cardiovasc. Hematol. Disord. Drug. Targets 13(3)/2013, 231-36; Saqqu S., Sakeran M., Ridan N., Rehman H. Ameliorating effect of chicory (Cichorium intybus L.) fruit extract against 4-tert-octylphenol induced liver injury and oxidative stress in male rats. Food Chem. Toxicol. 72/2014, 138-46; Street R., Sidana J., Prinsloo G. Cichorium intybus traditional uses, phytochemistry, pharmacology, and toxicology. Hindawi Publishing Corporation Evidence - Based Complementary and Alternative Medicine 2013, Article ID 57919; Strzelecka H., Kowalski J. [red.]. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000; Zafar R., Mujahid Ali S. Anti-hepatotoxic effects of root and root callus extracts of Cichorium intybus L. J. Ethnopharmacol. 63(3)/1998, 227-31.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Ruszczyk kolczast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Lucerna - niedoce...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Wąkrota azjatyck...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.