Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Warzywa > Kukurydza uprawna - dla ludzi i na paszę

Panacea Nr 4 (49), listopad - grudzień 2014 strony: 30-31

Kukurydza uprawna
- dla ludzi i na paszę

Jest jedną z najstarszych roślin uprawnych świata. Dla starożytnych Majów i Azteków była nie tylko podstawą wyżywienia, ale także przedmiotem kultu religijnego. Podczas wykopalisk archeologicznych grobowców indiańskich zostały odnalezione szczątki kukurydzy. Na ich podstawie uważa się, że roślina ta jest uprawiana już od ponad 4500 lat.

Pochodzenie
kukurydzy uprawnej L. nie zostało jednak nigdy wyjaśnione. Nie pomogły badania archeologiczne, cytologiczne, genetyczne. Z botanicznego punktu widzenia to warzywo nie może być rozmnażane bez pomocy człowieka. Ziarniaki kukurydzy są silnie umocowane w wieloziarnowej kolbie i chronione przez kilka warstw liści okrywowych. Taka budowa uniemożliwia osypywanie się ziarniaków, czyli samosiew i samorozmnażanie. Kukurydza nie występuje w stanie dzikim. Więc skąd pochodzi? Naukowcy wysunęli jedynie wniosek, że uprawne formy rośliny są spokrewnione z gatunkami teosinie Euchlaena Mexicana Schard. i z trawą gama Tripsacum dactyloides L. Te występujące na obszarze Meksyku rośliny też nie są jednak bezpośrednimi przodkami kukurydzy.

Pierwsze wzmianki
o uprawie związane są z odkryciem Ameryki przez Krzysztofa Kolumba (1492). Na obszarze Ameryki Środkowej uprawiane były w tamtych czasach na dużą skalę niektóre formy kukurydzy, określane dziś jako podgatunki kukurydzy zwyczajnej, pękającej, cukrowej i końskiego zębu.
Kukurydza była znana w czasach nowożytnych na kontynencie azjatyckim, afrykańskim, także w Australii i w Europie. Uprawy w Europie koncentrowały się początkowo na obszarze Hiszpanii i Portugalii. Na przełomie XVI-XVII w. rozpowszechniły się we Francji, we Włoszech i w Szwajcarii, także w krajach bałkańskich.
W Polsce pierwsze wzmianki o uprawie sięgają XVIII w. Uważa się, że pierwsze nasiona dotarły do nas z Węgier i z Rumunii.

Z rodziny traw
Zea mays L. to roślina jednoroczna, rozdzielnopłciowa, jednopienna. Ma wiązkowy system korzeniowy. Łodyga składa się z międzywęźli podzielonych węzłami. Liście są lancetowate, gładkie od spodu, z wierzchu mogą być lekko owłosione. Kwiaty żeńskie zebrane są w kolbę, męskie tworzą wiechę na szczycie pędu. Owocem jest ziarniak. Dojrzały ziarniak jest przezroczysty, pomarszczony, słodki i w całości wypełniony ziarenkami skrobi oraz dekstryn, które przylegają do siebie ściśle i zespolone są substancją białkową, tzw. bielmo szkliste. Wewnątrz znajduje się bielmo mączyste, które składa się z komórek wypełnionych ziarnami skrobi, między którymi znajdują się pęcherzyki powietrza.
Według współczesnej klasyfikacji roślin, kukurydza należy do rodziny traw Poaceae. W obrębie gatunku Zea mays L. wyodrębnia się 8 podgatunków: kukurydza koński ząb Z. mays ssp. indentata, inaczej pastewna, zwyczajna Z. mays ssp. indurata, czyli szklista lub rogowata, cukrowa Z. mays ssp. saccharata, pękająca Z. mays ssp. everta, oplewiona Z. mays ssp. tunicata), czyli plewiasta, skrobiowa Z. mays ssp. amylacea, czyli mączysta, woskowa Z. mays ssp. ceratina i skrobiowo-cukrowa Z. mays ssp. amylo-saccharata. Klasyfikacja opiera się na cechach morfologicznych i anatomicznych ziarna, jego kształcie i budowie, czyli rozmieszczeniu bielma mączystego i szklistego.

Trzecia siła
Kukurydza zajmuje trzecie miejsce na świecie – po pszenicy i ryżu – pod względem skali produkcji ziarna. W uprawie najbardziej rozpowszechnione są koński ząb i kukurydza zwyczajna. Uprawiane są wyłącznie odmiany mieszańcowe F1, które odznaczają się dużą żywotnością i bujniejszym wzrostem, co prowadzi do zwiększenia plonu ziarna i zielonej masy. Pierwszy mieszaniec został wyhodowany przez D.F. Jonesa (1918) i wprowadzony do sprzedaży przez stację Connecticut (1924).
Największymi producentami kukurydzy są dziś USA, Chiny i Brazylia, w krajach Unii Francja i Niemcy, w Europie środkowej i południowej Rumunia, Jugosławia i Węgry. Postęp technologiczny, także wyodrębnienie odmian mieszańcowych, mających krótszy okres wegetacji i mniejsze wymagania termiczne, wpłynęły korzystnie na wzrost produkcji kukurydzy w krajach Europy środkowej. W Polsce powierzchnia uprawy kukurydzy (1997) wynosiła około 300 tys. ha, z czego około 200 tys. ha przeznaczono na kiszonkę z całych roślin, reszta na ziarno i CCM.

Na skalę przemysłową
Kukurydza należy do najwartościowszych jednostek pokarmowych – pod względem wydajności i wartości energetycznej plonu. Jako pasza (ziarno, kiszonka z całych roślin, kiszonka z kolb, zielonka) znajduje zastosowanie w żywieniu wszystkich gatunków zwierząt, szczególnie bydła i trzody chlewnej. Pozostające po zbiorze ziarna i kolby słomy mają większą wartość paszową niż słoma jęczmienna i owsiana. Na paszę wykorzystywane są również produkty uboczne, wytwarzane podczas przemysłowego przerobu ziarna, np. osadki i rdzenie kolbowe, makuch, kiełki i wywar.

Ziarno dojrzałej kukurydzy pastewnej jest przerabiane na kaszę, mąkę i popularne płatki kukurydziane.

Mąka kukurydziana z dodatkiem mąki pszennej nadaje się do wypieków chleba i słodkich ciast, nie zawiera glutenu. W przemyśle spożywczym istotną rolę odgrywa kukurydza cukrowa. Jej dojrzałe kolby spożywane są jako jarzyna i są przerabiane na konserwy. Kukurydza pękająca wykorzystywana jest w produkcji popcornu. Niemal wszystkie części kukurydzy wykorzystywane są w przemyśle rolno-spożywczym: zarodki do produkcji oleju, ziarno do wyrobu penicyliny, środków dezynfekcyjnych, gliceryny, krochmalu i do produkcji alkoholu, m.in. piwa. Słoma jest przerabiana na papier, płyty budowlane i alkohol butylowy.

Chemizm i właściwości terapeutyczne
Kukurydza jest bogata w związki chemiczne, dzięki którym ma tak szerokie zastosowanie. Ziarno odznacza się dużą zawartością białka (8-14%), tłuszczu (4-7%), włókna surowego (1,6-2,8%) i bezazotowych związków (68-75%). W przemyśle zielarskim wykorzystywane są znamiona Maydis sigma, które zawierają m.in. olejki eteryczne, saponiny, flawonoidy, garbniki, żywice, cukry redukujące, allantoinę, alkaloidy, fitosterole, gorycze, sole mineralne, witaminę K3 i dużo potasu. Surowiec działa przeciwzapalnie, tonizująco, moczopędnie, zwiększa krzepliwość krwi. Znamiona kukurydzy wykorzystywane są najczęściej w schorzeniach dróg moczowych i nerek, wątroby, kamienicy moczowej i fosforanowej, w skazie moczowej, w skłonnościach do krwawienia oraz w początkowych stadiach cukrzycy i otyłości.
W medycynie niekonwencjonalnej znamiona stosowane są jako afrodyzjak i środek zwiększający popęd płciowy. Do surowców leczniczych należy także olej kukurydziany Maydis oleum i skrobia kukurydzy Maydis amylum. Olej ma około 93% glicerydów kwasów linolowego i olejowego, 7% stałych kwasów tłuszczowych, także witaminy E, i kwas pangamowy.

W tradycji i w kulturze
kukurydza – jako roślina uprawiana od wieków – ma oczywiście utrwalone miejsce. Posiada niezwykłe moce i według mitologii meksykańskiej została ofiarowana ludziom przez władcę cywilizacji, planety Wenus i wiatru oraz twórcy sztuki, nauki i kalendarza, boga Quetzalcoatla (Quetzalcoatl) – jednego z najważniejszych bogów w mitologii Mezoameryki. Wedle wierzeń dawnych ludów Ameryki Łacińskiej, ludzie i kukurydza to rodzeństwo pochodzące z jednego pnia. Stworzeni zostali razem, z krwi i ofiary bogów. Roślina odegrała ważną rolę w mitologii Meksyku. Symbolizuje cztery strony świata i jest substancją, z której powstał człowiek, jednym ze słońc. Od wieków w panteonie prekolumbijskim czczono bogów dla osobnych odmian kukurydzy oraz boginię młodej kukurydzy. Roślina dała początek wielu przesądom. Wierzono, że początek kolby, zawieszony nad lustrem, przyniesie pomyślność gospodarstwu. Naszyjnik z suchych czerwonych ziaren miał zapobiegać krwotokom z nosa. Pyłek kukurydzy, rzucany w niebo, pomagał sprowadzić deszcz, jedno ziarno w kołysce chroniło dziecko przed złymi mocami.
Ta tradycja nie dotarła z kukurydzą do Europy. Na naszym kontynencie nie była ona bożkiem, raczej pożywieniem ludzi biednych: rumuńska mamałyga (określenie dobrze znane na gruncie polskim), gruzińska maczadi, włoska polenta. Dziś ugotowana kukurydza spożywana jest często jako przekąska podczas wakacji, ale to niezwykłe warzywo zasługuje na większą uwagę.

mgr inż. Agata Miśkowiec

mgr inż. Agata Miśkowiec - absolwentka ZachodniopomorskiegoUniwersytetu Technologicznego w Szczecinie na Wydziale Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Kierunek Ogrodnictwo, Katedra Warzywnictwa. Interesuje się szczególnie roślinami warzywniczymi. - absolwentka ZachodniopomorskiegoUniwersytetu Technologicznego w Szczecinie na Wydziale Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Kierunek Ogrodnictwo, Katedra Warzywnictwa. Interesuje się szczególnie roślinami warzywniczymi.

Piśmiennictwo dostępne w rekacji.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Ruszczyk kolczast...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Lucerna - niedoce...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.