Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 9
Artykuły > Rośliny lecznicze > Wąkrota azjatycka

Panacea Nr 4 (49), listopad - grudzień 2014 strony: 5-7

Wąkrota azjatycka

Stosowanie wąkroty azjatyckiej w lecznictwie ma długą i bogatą historię. W starożytnych Chinach nazywana była eliksirem życia, a jej właściwości lecznicze miał doceniać już sam Shen Nong, zwany Płomiennym Cesarzem, mitologiczny twórca ziołolecznictwa chińskiego, legendarny władca panujący około roku 2800 p.n.e. Jeszcze wcześniej Suszruta – jeden z pierwszych lekarzy Ayurwedy, indyjskiego systemu medycznego starożytnych Indii – zalecał stosowanie ziela wąkroty, nazywanej Mandukaparni lub Jalbrahmi, w leczeniu wielu dolegliwości.

Centella asiatica (L.) Urban
syn. Hydrocotyle asiatica - czyli wąkrota azjatycka, należy do rodziny selerowatych Apiaceae. Porasta znaczne obszary bagiennych terenów w Indiach, występuje w Sri Lance, w Tajlandii, na Cejlonie i Madagaskarze, także w RPA. Lubi miejsca wilgotne, często rośnie wokół zbiorników wodnych, ale spotyka się ją także w miejscach nasłonecznionych, wśród kamieni, do wysokości 700 m n.p.m. Jest to bylina o pełzającej łodydze z węzłami, z których wyrastają długoogonkowe, okrągławe liście o karbowanym brzegu, długości 2-6 cm i szerokości 1-5 cm. Kwiatostan wąkroty jest baldachokształtny, kwiaty drobne, siedzące, białe, różowe lub purpurowe. Owoce drobne, owalne lub okrągłe.
W lecznictwie stosowane jest ziele wąkroty azjatyckiej Hydrocotylis asiaticae herba, zwane popularnie Gotu Cola.

Główne związki
surowca to pentacykliczne triterpeny, pochodne ursanu lub oleananu: kwasy triterpenowe: azjatykowy, madekasowy i terminolowy oraz ich pochodne, saponiny o budowie estrowej: azjatykozyd, azjatykozyd A (madekasozyd) i azjatykozyd B – zwane centelozydami. Inne triterpeny, to kwasy braminowy, centelowy i ich glikozydy.
W surowcu występują także olejek eteryczny, zawierający kariofilen, p-cymol i trans-p-farnezen, flawonoidy (apigenina, rutyna i kwercetyna, kastiliferol i kastilicetyna), taniny, karotenoidy i polisacharydy – głównie arabinogalaktany oraz sterole.

W problemach skórnych
Centella asiatica – tradycyjnie stosowana od tysięcy lat w Azji, w XIX w. została włączona do Farmakopei Indyjskiej jako oficjalnie uznany lek przyspieszający gojenie ran, skuteczny w terapii dolegliwości skórnych, trądu, tocznia, łuszczycy i owrzodzeń żylakowych podudzi. W XX w. stała się znana i ceniona także w krajach Zachodu. Badania prowadzone od 2 połowy stulecia pozwoliły na poznanie chemizmu surowca, określenie związków czynnych, odpowiedzialnych za właściwości lecznicze, oraz wykrycie niektórych mechanizmów działania. Uzyskiwane wyniki w wielu przypadkach potwierdzają celowość tradycyjnego stosowania leków z wąkroty, wskazują też na nowe możliwości wykorzystania ich w terapii. Leki z ziela wąkroty są stosowane w medycynie naturalnej krajów Orientu w leczeniu ran i oparzeń. Badania in vitro i in vivo wykazały, że wyciągi z surowca, stosowane wewnętrznie i bezpośrednio na skórę, przyspieszają procesy gojenia przez stymulację epitelizacji, zwiększanie proliferacji fibroblastów, syntezy kolagenu i poziomu wewnątrzkomórkowej fibronektyny, nasilanie angiogenezy i działanie antyoksydacyjne.
Wyciągi z ziela Gotu Cola – wodny, etanolowy i octanu etylu – w zbliżonym stopniu przyspieszały gojenie zranień i oparzeń u szczurów. Najbardziej aktywnym składnikiem okazał się kwas azjatykowy, występujący głównie w wyciągu octanu etylu. W kolejnych badaniach – prowadzonych in vitro i in vivo, porównujących aktywność azjatykozydu i madekasozydu oraz ich aglikonów kwasu azjatykowego i madekasowgo w procesach gojenia – stwierdzono, że azjatykozyd i madekasozyd silniej zwiększały proliferację komórek i syntezę kolagenu oraz szybkość gojenia oparzeń u szczurów niż ich aglikony. W kolejnej pracy wyciąg z surowca nie tylko przyspieszał gojenie zranień u szczurów, ale znosił negatywny wpływ deksametazonu na ten proces.

W kosmetologii
Centella asiatica jest stosowana ze względu na wzmacnianie elastyczności i napięcia skóry oraz hamowanie procesów jej starzenia, głównie przez zwiększanie syntezy kolagenu typu I, którego poziom zmniejsza się z wiekiem. Jest także skuteczna w likwidowaniu cellulitu i rozstępów skóry.
W badaniach klinicznych – prowadzonych z udziałem 20 kobiet w wieku 45-60 lat, z oznakami starzenia się skóry w wyniku działania UV – po 6 miesiącach stosowania preparatu z madekasozydem stwierdzono znaczne wygładzenie zmarszczek, poprawę elastyczności i nawilżenia skóry. Podobne wyniki uzyskano w badaniach preparatu złożonego (sylibina, kwas bosweliowy i wyciąg z ziela wąkroty) u kobiet młodych, u których obserwowano znaczną poprawę jędrności i elastyczności skóry.
W kosmetologii ważne jest zapobieganie przebarwieniom skóry, często powstającym w wyniku promieniowania UV. W badaniach in vitro, w kulturze keratynocytów i melanocytów, madekasozyd hamował syntezę melaniny przez zmniejszanie odczynu zapalnego.

W niewydolności żylnej
Znana jest skuteczność ziela wąkroty w łagodzeniu objawów zaburzeń krążenia żylnego. Jest to efekt stymulacji angiogenezy i działania przeciwzapalnego oraz zwiększania syntezy kolagenu i glikozoaminoglikanów, co chroni śródbłonek i wzmacnia ściany żył. Istotne jest też zmniejszanie przesączania kapilarnego i poprawa parametrów mikrocyrkulacji. Te mechanizmy określono w badaniach in vivo. W badaniach z udziałem ludzi podawanie frakcji triterpenów z Gotu Cola zmniejszało poziom enzymów lizosomalnych, odpowiedzialnych za metabolizm mukopolisacharydów, co także poprawia stan naczyń.
W latach 1981-2001 wykonano wiele badań klinicznych, w których wyciąg z ziela wąkroty skutecznie poprawiał mikrocyrkulację i łagodził objawy niewydolności żylnej. Obserwowano zmniejszenie obrzęków kostek, swędzenia, uczucia ciężkości i bólu nóg po dłuższym staniu. U pacjentów z mikroangiopatią, powodowaną przez cukrzycę, frakcja triterpenowa z ziela wąkroty, po 6 miesiącach stosowania, w istotnym stopniu poprawiła parametry mikrocyrkulacji i zmniejszyła przesączanie kapilarne.

Ochronnie i leczniczo na OUN
W medycynie ayurwedyjskiej od czasów starożytnych zalecano ziele wąkroty azjatyckiej w celu poprawy funkcji mózgu i hamowania jego starzenia się. Wyniki badań potwierdzają działanie ochronne i korzystny wpływ ziela wąkroty na OUN.
Lecznicze działanie surowca jest efektem różnych mechanizmów: hamowania aktywności niektórych enzymów, zapobiegania odkładaniu się płytki amyloidowej w chorobie Alzheimera, zmniejszania negatywnych skutków stresu oksydacyjnego i neurotoksyczności czynników patogennych. Bardzo istotne jest pobudzanie regeneracji neuronów.
W badaniach in vitro i in vivo stwierdzono, że wyciąg etanolowy z ziela wąkroty w znacznym stopniu powodował wydłużenie neuronów. W hodowli komórek ludzkiej neuroblastomy i u szczurów przyspieszał regenerację aksonów i odzyskiwanie funkcjonalności neuronów. Wyciąg wodny, nie zawierający azjatykozydu, także wpływał korzystnie na stan neuronów, ale w znacznie mniejszym stopniu. W kolejnych badaniach okazało się, że związki czynne wąkroty stymulują także wzrost dendrytów i mogą skutecznie odbudowywać ich strukturę, zniszczoną w wyniku działania stresu oraz schorzeń powodujących zmiany neurodegeneracyjne w mózgu i utratę pamięci. Poprawa możliwości poznawczych i pamięci to jeden z ważniejszych kierunków badań możliwości terapeutycznego działania ziela Centella asiatica. Prowadzone in vivo i z udziałem ludzi przynoszą obiecujące wyniki. W porównaniu skuteczności wyciągów z ziela wąkroty, przygotowanych przy użyciu rozpuszczalników o różnej polarności, tylko wyciąg wodny znacząco poprawiał pamięć i możliwości uczenia się szczurów. W badaniach biochemicznych stwierdzono zmniejszenie poziomu dialdehydu malonowego oraz zwiększenie poziomu glutationu i katalazy. Wskazuje to, że poprawa funkcji poznawczych może być efektem właściwości antyoksydacyjnych związków czynnych Gotu Cola. W innej pracy także wyciąg wodny, podawany myszom od piętnastego dnia po urodzeniu przez piętnaście dni, zwiększał możliwości poznawcze i uczenia się oraz poprawiał pamięć. W tym przypadku stwierdzono wzrost poziomu esterazy acetylocholiny i zwiększenie ilości rozgałęzień dendrytów w neuronach hipokampu. Stosowanie izolowanego azjatykozydu poprawiało u myszy pamięć, uszkodzoną przez niedokrwienie mózgu i reperfuzję.

Badania kliniczne, wykonane w latach 1977-2008, wykazały skuteczność ziela wąkroty w poprawianiu pamięci i funkcji poznawczych u ludzi.

W pierwszej z prowadzonych prac uzyskano statystycznie istotną poprawę możliwości mentalnych u dzieci z opóźnionym rozwojem umysłowym. Podobny efekt obserwowano w badaniach wykonanych w Tajlandii, z udziałem zdrowych, starszych osób, którym podawano wyciąg z ziela wąkroty, standaryzowany na zawartość azjatykozydu i kwasu azjatykowego.
Wyniki najnowszych prac także wskazują na skuteczność leczenia Gotu Cola oraz określają wysokość dawek, koniecznych do uzyskania pozytywnych efektów. W badaniu z udziałem 68 starszych pacjentów w wieku około 65 lat, ze średnim obniżeniem sprawności umysłu, podawanie 500 mg na dobę wyciągu przez 6 miesięcy, znacznie poprawiło możliwości poznawcze. W kolejnej pracy, z udziałem zdrowych starszych ochotników, konieczne było zastosowanie wyciągu w dawce 750 mg na dobę, aby uzyskać znaczną poprawę pamięci, ocenianą testem komputerowym oraz nastroju, określanego przez samych pacjentów. Kolejnym kierunkiem wpływu ziela wąkroty na OUN okazało się hamowanie lęku. W badaniach na myszach, wyciąg z surowca, zawierający nie mniej niż 80% triterpenów wąkroty, chronił zwierzęta przed lękiem powodowanym przez ostry i przewlekły stres. Badania kliniczne, wykonane w roku 2010 w Nepalu, z udziałem 33 pacjentów, potwierdziły działanie przeciwlękowe wąkroty azjatyckiej. Podawanie 70% wodno-alkoholowego wyciągu z ziela nie tylko znacząco zmniejszało niepokój, ale także stres i towarzyszącą mu depresję.
Oceniane były także efekty działania ziela wąkroty w chorobie Alzheimera. W badaniach in vitro wodny wyciąg z surowca, bogaty w kwasy fenolowe: protokatechowy, gentyzynowy, chlorogenowy, kawowy i ferulowy, silnie „wymiatał” rodnik DPPH oraz działał przeciwzapalnie, hamując aktywność 5-lipooksygenazy. Według autorów, może to mieć znaczenie w zapobieganiu chorobie Alzheimera. W badaniach na myszach, z modelem choroby Alzheimera, podanie per os wodnego wyciągu z Gotu Cola osłabiało nienormalne zachowania behawioralne, powodowane przez wysoki poziom amyloidu. W badaniach in vitro wyciąg zapobiegał powstawaniu agregatów ß amyloidu w komórkach neuroblastomy, ale nie hamował aktywności cholinoesterazy i nie chronił neuronów przed uszkodzeniami oksydacyjnymi, a są to mechanizmy ważne w terapii choroby Alzheimera.

Działanie immunomodulujące
Wśród licznych właściwości farmakologicznych wąkroty azjatyckiej obiecujący wydaje się jej wpływ na aktywność układu odpornościowego. Wyciąg metanolowy z ziela o zawartości 18% azjatykozydu, stosowany u myszy, zwiększał poziom przeciwciał i liczbę białych krwinek oraz zmniejszał supresyjny wpływ cyklofosfamidu na procesy odporności. Stwierdzono, że to polisacharydy wąkroty warunkują jej immunomodulujące działanie. Rozpuszczalny w wodzie kwaśny arabinogalaktan zwiększał aktywność i proliferację limfocytów T i B w badaniach in vitro i in vivo. W badaniach in vitro po stymulacji zwiększał wydzielanie IFN gamma, IL-12 i IL-6, natomiast hamował IL-10. Istotne dla wpływu tego związku i produktów jego degradacji na mechanizmy odporności okazały się grupy acetylowa i karboksylowa.

Długa historia, ciekawa przyszłość
Centella asiatica, od tysięcy lat stosowana w Azji w leczeniu wielu chorób, okazała się cennym lekiem współczesnej medycyny, stosowanym w dolegliwościach skórnych i w zaburzeniach krążenia żylnego. Przegląd prowadzonych badań wskazuje, że może znaleźć szersze zastosowanie. Szczególnie cenny wydaje się wpływ ziela wąkroty na OUN - pobudzanie regeneracji neuronów i poprawa możliwości mentalnych, a także działanie immunomodulujące. Konieczne są dalsze badania, aby wyjaśnić skuteczność Gotu Cola w chorobach mózgu i zaburzeniach odporności. Problemy zdrowotne współczesnego świata wymagają skutecznych leków o takich właściwościach. Być może ziele wąkroty azjatyckiej okaże się takim lekiem.

dr n. farm. Jadwiga Nartowska

Dr n. farm. Jadwiga Nartowska - wieloletni adiunkt w Katedrze Farmakognozji i Molekularnych Podstaw Fitoterapii Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego. Jest członkinią komitetu redakcyjnego dwutygodnika Farmacja Polska, Polskiego Towarzystwa Immunologii Doświadczalnej i Klinicznej, Polskiego Towarzystwa Farmaceutycznego.

Piśmiennictwo:
Brinkhaus B., Lindner M., Schuppan D., Hahn E.G. Chemical, pharmacological and clinical profile of the East Asian medical plant Centella asiatica. Phytomedicine 7(5)/2000, 427-48; Bylka W., Znajdek-Awiżeń P., Studzińska-Sroka E., Dańczak-Pazdrowska A., Brzezińska M. Centella asiatica in dermatology: an overview. Phytother. Res. 28(8)/2014, 117-24; Bylka W., Znajdek-Awiżeń P., Studzińska-Sroka E., Dańczak-Pazdrowska A., Brzezińska M. Centella asiatica in cosmetology. Postępy Derm. Alergol. XXX(1)/2013, 4446-49; Chen S., Yin Z.J., Jiang C., Qu R., Ma S.P. Asiaticoside attenuates memory impairments induced by transient cerebral ischemia-reperfusion in mice through antiinflamatory mechanizm. Pharmacol. Biochem. Behav. 122/2014, 7-15; Chong N.J., Aziz Z. A systematic review of the efficacy of Centella asiatica for improvement of the signs and symptoms of chronic venous insufficiency. Hindawi Publishing Corporation, Evidence based Complementary and Alternative Medicine 20013, ID 627182; De Sanctis M.T., Belcaro G., Icandella L., Ippolito E., Caccchio M. Treatment of edema and increased capillary filtration in venous hypertension with total triterpenic fraction of Centella asiatica: a clinical, prospective, placebo-controlled, randomized, dose-ranging trial. Angiology 2001, Suppl. 2:S 55-9; European Medicines Agency: Assesment report on Centella asiatica (L.). Urban, Herba 2010, EMA/HMPC/291177/2009; Jan U. Sur T.K., Maity L.N., Debnath P.K., Bhattacharryya D. A clinical study on the management of generalized anxiety disorder with Centella asiatica. Nepal. Med. Coll. J. 12(1)/2010, 8-11; Jung E., Lee J.A., Shin S., Kim J.H., Park D. Madecassoside inhibits melanin synthesis by blocking ultraviolet-induced inflamation. Molecules 18 (12)/2013, 15724-38; Kashmira J.G., Patel J.A., Gajjar A.K. Pharmacological review on Centella asiatica: A potental herbal cure-all. Indian. J. Pharm. Sci. 72(5)/2010, 548-56; Martelli L., Berardesca E., Martelli M. Topical formulation of a new plant extract complex with refirming properties. Clinical and noninvasive evaluation in a double-blind trial. Int. J. Cosmet. Sci. 22(3)/2000, 201-06; Orhan I.E. Centella asiatica (L.) Urban: From traditional medicine to modern medicine with neuroprotective potential. Hindawi Publishing Corporation, Based Complementary and Alternative Medicine 2012 ID 946259; Ramesh B.N., Girish T.K., Naidu K.A., Prasada Rao U.J.,Rao K.S. Comparative study on anti-oxidant and anti-inflammatory activities of Caesalpinia crista and Centella asiatica leaf extracts. J. Biopharm Bioallied Sci. 6(2)/2014, 86-91; Rao S.B., Chetana M., Urna Devi P. Centella asiatica during postnatal period enhances learning and memory in mice. Physiol. Behav. 86(4)/2005, 449-57; Shetty B.S., Udupa S.L., Udupa A.L., Somayaji S.H. Effect of Centella asiatica L. (Umbelliferae) on normal and dexametasone-suppressed wound healing in Wistar Albino rats. Int. J. Low. Extrem. Wounds 5(3)/2006, 137-43; Somboonwong J., Kankaisre M., Tantisira B., Tantisira M. Wound healing activities of different extracts of Centella asiatica in incision and burn wound models: an experimental animal study. BMC Complementary and Alternative Medicine 12/2012, 103-05; Soumyanath A., Zhong Y.P., Bishop J., Quinn J.E. Centella asiatica extract improves behavioral deficits in a mouse model of Alzheimer´s disease: investigation of a possible mechanism of action. Int. J. Alzheimers Dis. 38(4)/2012, 342046; Soumyanath A, Zhong Y.P., Gold S., Yu Xiaolin, Burdette D., Gold B.G. Centella asiatica accelerates nerve regeneration upon oral administration and contains multiple active fractions increasing neurite elongation in vitro. J. of Pharmacy and Pharmacology 57/2005, 1221-29; Wanasuntronwong A., Tantisira M.H., Tantisira B., Watanabe H. Anxiolytic effects of standardized extract of Centella asiatica (ECa 233) after chronic immobilization stress in mice. J. Ethnopharmacol. 143(2)/2012, 579-85; Wattanathorn J., Mator L., Muchimapura S., Pivawatkul N., Yimtae K., Sripanidkulchai B., Sinqkforaad J. Positive modulation of cognition and mood in the healthy elderly volunteer following the administration of Centella asiatica. J. of Ethnopharmacology 116(2)/2008, 325-32; Wollina U., Abdel-Naser M.B., Mani R. A review of the microcirculation skin in patients with chronic venous insufficiency: the problem and the evidence available for therapeutic options. Int. J. Low. Extrem. Wounds. 5(3)/2006, 169-80l; Wu F., Bian D., Xia Y., Tan Q., Chen J., Dai Y. Identification of major ingredients responsible for burn wound healing of Centella asiatica herbs. Evid. Based Complementary and Alternative Medicine 14(1)/2012, 345-51; Zheng Ch., Qin L. Chemical components of Centella asiatica and their bioactivities. J. of Chinese Integrative Medicine 5(3)/2007, 348-50.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Ruszczyk kolczast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Lucerna - niedoce...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Wąkrota azjatyck...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.