Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 5
Artykuły > Warzywa > Od chwastu do odżywczej sałaty

Panacea Nr 3 (48), lipiec - październik 2014 strony: 30-31

Od chwastu do odżywczej sałaty

Warzywa w stanie surowym lub po przetworzeniu wykorzystujemy jako pokarm. Dostarczają organizmowi składników niezbędnych do prawidłowego wzrostu i rozwoju. Sałata siewna, obok endywii, cykorii sałatowej, szpinaku zwyczajnego, należy do grupy warzyw liściowych. Warzywa te mają dużą wartość odżywczą i dietetyczną, a ich liście są źródłem witamin i składników mineralnych.

Sałata siewna
Lactuca sativa L. wywodzi się od dzikiego gatunku Lactuca scariola L. – sałaty kompasowej, pochodzącego z basenu Morza Śródziemnego i Azji Zachodniej. Do Polski sprowadzona w XVI w., dzięki królowej Bonie.
Roślina jednoroczna, o grubym korzeniu palowym, liściach różnego kształtu, wielkości i o różnym zabarwieniu, w zależności od odmiany. Roślina tworzy rozetę liściową, osadzoną na krótkiej łodydze, której wydłużanie się związane jest z rozwojem pędu kwiatostanowego. Kwiaty sałaty są obupłciowe, żółte, języczkowate, zebrane w koszyczki. Sałata jest rośliną samopylną. Jej owocem jest niełupka.

Odmiany gatunku
Sałata głowiasta Lactuca sativa L. var. capitata L. Liście starsze tworzą rozetę, młodsze zwijają się do środka. Wyróżnia się dwie formy: masłową o delikatnych i miękkich liściach oraz kruchą o liściach twardszych i kruchych.
Sałata rzymska
Lactuca sativa L. var. romana Garst. ma podłużne, zaokrąglone i dość grube liście, o brzegach falistych, tworzących luźne, wydłużone główki. Barwa liści zielona lub żółtozielona.
Sałata listkowa (rozetowa)
Lactuca sativa L. var. foliosa. Liczne i gęste liście, tworzą rozetę liściową. W zależności od odmiany, odcinki blaszki liściowej między nerwami są skręcone i silnie wcięte (podobne do liści dębu), rozszerzone, z falistym i strzępiastym brzegiem (przypominające endywię), lub małe, całobrzegie, o prawie gładkiej powierzchni. Barwa liści może być zielonawa, żółtawa, lub ze względu na antocyjany także brązowa, czerwonobrązowa, ciemnoczerwona.
Sałata łodygowa
Lactuca sativa L. var. augustana Irish tworzy tuż przy ziemi rozetę wąskich, długich liści, barwy zielonej. Po wytworzeniu liści szybko wybija w pędy kwiatostanowe, nie tworząc główek. Na łodydze liście są ustawione sztywno i lekko skośnie. Zgrubiała łodyga jest częścią jadalną.

Nie lubi upałów
Sałata siewna jest rośliną klimatu chłodnego, przy zbyt wysokiej temperaturze nie tworzy główek, szybko wybijając w pędy kwiatostanowe. Jest rośliną dnia długiego. Ma umiarkowane wymagania wodne, niedobór wody objawia się twardymi i gorzkimi liśćmi, jej nadmiar sprzyja gniciu główek i rozwijaniu się chorób bakteryjnych. Za prawidłowy stan odżywienia roślin odpowiada głównie azot i wapń. Z badań wielu autorów wynika, że wraz ze wzrostem dawki azotu w podłożu wzrasta zawartość białka w roślinie.

W Polsce
dużą powierzchnię zajmuje uprawa sałaty na zbiór wczesnowiosenny, wtedy jest zapotrzebowanie na tzw. nowalijki. Sałata może być uprawiana przez prawie cały rok. Wczesną wiosną najlepiej udaje się uprawa sałaty łodygowej, w maju i później najlepsza do uprawy jest sałata krucha, zwana lodową (potoczna nazwa pochodzi od nazwy odmiany Lodowa Głowa). Sałata rzymska - na zbiór późnojesienny.

Cenne składniki
Warzywa są niezbędne w odżywianiu człowieka, powinny wchodzić w skład każdego posiłku.
Odżywcza wartość sałaty polega na dostarczeniu organizmowi prowitaminy A, witamin z grupy B, witaminy C, E, K oraz witaminy PP. Szczególnie cenne są witaminy o właściwościach bakteriobójczych, niezbędne do wytwarzania ciał odpornościowych, czerwonych ciałek krwi (witamina K), o właściwościach przeciwmiażdżycowych i antynowotworowych (witaminy E i K), wspomagające procesy przyswajania białka, tłuszczów i węglowodanów (witaminy z grupy B).
Liście sałaty dostarczają organizmowi białka, węglowodanów, także ß-karotenu oraz składników mineralnych, głównie magnezu, wapnia, potasu, żelaza, pomagając utrzymać równowagę kwasowo-zasadową w organizmie. Są źródłem błonnika pokarmowego, regulującego pracę przewodu pokarmowego i zapobiegają chorobom jelita grubego.

Sałata często jest wykorzystywana w dietach odchudzających, ze względu na małą wartość kaloryczną. Jej liście w 95% składają się z wody.

Sałata zawiera substancję czynną, działającą uspokajająco, nasennie i łagodząco w bólu. W medycynie ludowej wywar z sałaty używany był do mycia i oczyszczania twarzy przy trądziku. Spożywana regularnie, poprawia proces trawienia i wykazuje słabe działanie moczopędne.

Sałatę zaleca się

- w diecie wspomagającej leczenie naturalne nowotworów żeńskiego układu rozrodczego, zawierającej warzywa bogate w witaminy E, C, A – wsparcie układu odpornościowego, w walce z nowotworem;
- w diecie osób z zespołem przewlekłego zmęczenia (mialgia), którym zaleca się spożywanie zielonych warzyw liściastych o dużej zawartości witamin z grupy B, ß-karotenu, witaminy C i cynku;
- w leczeniu zaćmy, gdzie zalecane jest dostarczanie organizmowi dużej ilości witamin E, C i A;
- w diecie korzystnej dla włosów i paznokci, w leczeniu schorzeń skóry i włosów, w tym łysienia;
- przy bólach oczu zaleca się w diecie ciemnozielone warzywa, np. sałatę, czyli źródło witaminy A;

Niebezpieczne azotyny
Sałata może zawierać związki niepożądane – azotany, które dla zdrowia stają się szkodliwe po przekształceniu się w azotyny. Powstają one podczas niewłaściwego przechowywania i transportu. W świeżo zebranych i zdrowych warzywach nie występują. Wzrost azotanów może być spowodowany niedoborem fosforu, potasu, molibdenu, także zbytnim zagęszczeniem roślin. Z badań wynika, że na obniżenie zawartości azotanów w główkach sałaty wpływa ściółkowanie gleby folią bezbarwną i białą.

Głąbik krakowski z… Chin
Do mniej znanych, ale godnych uwagi odmian botanicznych należy sałata łodygowa, zwana też szparagową lub głąbikiem krakowskim. Została sprowadzona z Chin, gdzie uprawiano ją jako warzywo orientalne, mutację sałaty o krótkiej łodydze. W Polsce stała się popularna w latach 60., zwłaszcza w okolicach Krakowa, stąd jej potoczna nazwa. Obecnie uprawiana amatorsko. Jadalne łodygi spożywa się na surowo, kwasi jak ogórki lub gotuje jak szparagi.

* * *

Początek wielu dzisiejszym, wspaniałym odmianom i formom warzyw, dały niepozorne i niejadalne chwasty, takie jak sałata kompasowa, dzięki której mamy dziś wartościową sałatę liściastą.

Surówka z pieprzycy (rzeżuchy), jabłek i sałaty zielonej. 2 łyżki siekanej rzeżuchy, 2 jabłka, 2 główki zielonej sałaty, 3 łyżki oliwy z oliwek, 1 łyżka jogurtu naturalnego, 1 łyżeczka posiekanych orzechów laskowych, szczypta soli i cukru. Sałatę rozerwać na kawałki, jabłka pokroić w słupki i dodać do sałaty, zalać oliwą wymieszaną z jogurtem, dodać rzeżuchę, orzechy, doprawić solą i cukrem.

mgr inż. Justyna Meller
dr hab. inż. Dorota Jadczak, prof. nadzw.

mgr inż. Justyna Meller - absolwentka Akademii Rolniczej w Szczecinie, na Wydziale Kształ towania Środowiska i Rolnictwa, kierunek ogrodnictwo, katedra warzywnictwa (2002-2007). Obecnie doktorantka - Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa, Katedra Ogrodnictwa, Pracownia Warzywnictwa ZUT w Szczecinie.

Prof. nadzw. dr hab. inż. Dorota Jadczak jest kierownikiem Katedry Ogrodnictwa Zachodniopomorskiego Uniwersytetu Technologicznego w Szczecinie.

Piśmiennictwo dostępne w rekacji.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Ruszczyk kolczast...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Lucerna - niedoce...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.