Home Rejestracja Szukaj Kontakt
Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kultura
Kwiaty
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Weterynaria
Wspomnienia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 3
Artykuły > Kwiaty > Kwiaty jadalne - Złocienie

Panacea Nr 2 (35), kwiecień - czerwiec 2011 strony: 20-21

Kwiaty jadalne
Złocienie

Złocień Chrysanthemum L. to rodzaj należący do rodziny Asteraceae i liczący około 200 gatunków. Obejmuje on zarówno formy ogrodowe (tzw. chryzantemy - byliny w formie półkrzewów i krzewów, w stanie naturalnym występujące głównie w Chinach, Japonii, Korei i w Mongolii), jak jednoroczne i wieloletnie rośliny zielne o leczniczych właściwościach, objęte wspólną nazwą złocień.
W Polsce występuje kilka gatunków złocienia, z których najpospolitszym jest złocień właściwy, czyli tzw. margerytka Chrysanthemum leucanthemum L. – roślina łąkowa o dużych brzeżnych, białych kwiatach języczkowych, pełniących rolę powabni, i wewnętrznych drobnych, żółtych kwiatach rurkowatych, a także złocień maruna Chrysanthemum parthenium L., niegdyś pospolita roślina ozdobna o niewielkich koszyczkach kwiatowych, zebranych w baldachogrona. W Pieninach, ale i we wschodniej Azji, możemy spotkać złocień Zawadzkiego Chrysanthemum zawadzkii Herbich.
Do naturalnie rosnących w krajach śródziemnomorskich – w rejonie Bałkanów i Morza Adriatyckiego, należą złocień kaukaski, zwany złocieniem perskim Chrysanthemum carneum Karsten, złocień polny Chrysanthemum segetum L., złocień wieńcowy Chrysanthemum coronarium L. oraz złocień dalmatyński Chrysanthemum cinerariaefolium Vis.
Wspólną cechą wszystkich wymienionych gatunków są kwiatostany złożone w formie koszyczków kwiatowych, występujących na szczytach pędów. Kwiaty wewnętrzne są rurkowate, otoczone zewnętrznymi kwiatami języczkowatymi. Zależnie od odmiany, koszyczki kwiatowe mogą być półpełne lub pełne, w różnych odcieniach, barwach i rozmiarach. Mogą być pojedyncze lub zebrane w baldachogrona. Kwitnienie, zależnie od gatunku i odmiany, przypada na miesiące letnie (czerwiec - wrzesień) lub na czas jesieni. Łodyga złocienia może być naga, z rzadka owłosiona lub omszona, kanciasto bruzdowana, od 40 do 100 cm wysokości, z tendencją do drewnienia w dolnych partiach. Liście są pierzastosieczne, o odcinkach podługowatych lub podługowatojajowatych, tępawe, wcinane lub ząbkowane. Owocem jest wydłużona, brunatna niełupka. Są silnie aromatyczne.
Według XVI-wiecznego zielarza Gerarda, złocienie ceniono za piękne kwiaty i liście. Od wieków wykorzystywano je także w medycynie ludowej – w leczeniu gorączki, zawrotów głowy, w nadciśnieniu, chorobach zakaźnych, w zapaleniu jamy ustnej, płuc i okrężnicy. Naparów i odwarów z ziela używano w zaburzeniach trawiennych, miesiączkowania i zewnętrznie w obrzękach i stłuczeniach. Balsamicznych liści i kwitnących pędów złocienia bełżyna Chrysanthemum balsamita używano do warzenia piwa, gdyż ułatwiały jego konserwowanie i dodawały miętowej goryczy. W celach kulinarnych, podobnie jak u nagietka, czy aksamitki, wykorzystywane są wyłącznie ‘płatki’, czyli kwiaty języczkowe koszyczków chryzantemy. Charakteryzuje je silny aromat, który możemy złagodzić stosując delikatne blanszowanie. Smak płatków chryzantemy opisywany jest najczęściej jako ‘pieprzowy’.
Kwiaty chryzantemy dodawane są do sałatek, sosów, zup mięsnych. Mogą być wykorzystywane do aromatyzowania octu, a także wysycane cukrem i stosowane do garnirowania ciast oraz słodkich deserów.

W Chinach
Chrysanthemum coronarium L. jest składnikiem tradycyjnej potrawy chop suey, a Chrysanthemum indicum L. składnikiem napojów orzeźwiających. Liście złocienia dodawane są także do sałatek i zup, kwiaty zaś są cennym i popularnym składnikiem herbat ziołowych. Do parzenia herbat wykorzystywane są najczęściej Chrysanthemum morifolium i Chrysanthemum indicum. Z gotowanych płatków chryzantemy przygotowuje się słodki napój júhua chá. W Korei kwiaty chryzantemy stosowane są do aromatyzowania wina ryżowego.
W Chinach i w Japonii chryzantema jest symbolem długiego życia, szczęścia i bogactwa. Nippon, rodzima nazwa Japonii, oznacza kraj wschodzącego słońca. Rozchodzące się promieniście płatki złotej chryzantemy, przywodzące na myśl promienie słońca, uznano za godło japońskiej dynastii cesarskiej i za kwiat narodowy.

Surowcem zielarskim
może być cała roślina lub jej części nadziemne. Najczęściej zbierane są koszyczki Anthodium Pyrethri w początkowej fazie kwitnienia. Suszenie odbywa się w warunkach naturalnych, w miejscu zacienionym i przewiewnym lub w suszarni ogrzewanej, w temperaturze nie wyższej niż 35°C.
Złocienie mają wiele walorów użytkowych, które wynikają m.in. z ich bogatego składu chemicznego. U niektórych gatunków odnotowano przeciwnowotworowe, anty-HIV i przeciwutleniające działanie. Właściwości hamowania promocji nowotworów oraz cytostatyczną aktywność wobec nowotworowych linii komórkowych wykazują m.in. związki terpenowe z grupy karotenoidów, występujące w tych roślinach. Dominują luteina, luteoksantyna i wiolaksantyna. Skład karotenoidów oraz poziom ich akumulacji różni się zależnie od gatunku, odmiany i części rośliny. Wraz z dojrzewaniem płatków kwiatowych, ilość tych związków się zmniejsza.
Surowiec złocienia maruny Chrysanthemum partenium L. charakteryzuje się wysoką zawartością nienasyconych laktonów seskwiterpenowych, wśród których dominuje partenolid (85% laktonów), o działaniu przeciwmigrenowym. Wyciągi z maruny hamują agregację płytek krwi oraz tworzenie prostaglandyn i leukotrienów. Zmniejszają stężenie lipidów we krwi. Wykazują działanie przeciwzapalne, spazmolityczne, przeciwbakteryjne i cytotoksyczne. Partenolid jest alergenem kontaktowym, dlatego preparaty zawierające wyciągi z maruny nie powinny być stosowane u osób ze skłonnościami alergicznymi.
W chińskiej medycynie stosowane są preparaty w postaci pigułek. Aktywny jest głównie kwiat złocienia. W połączeniu z kwiatem forsycji łagodzi pierwsze objawy przeziębienia, świąd oczu i przekrwienie zatok. W połączeniu z owocem forsycji i miętą pieprzową stosuje się go do zwalczania pierwszych objawów przeziębienia i grypy. Kwiaty chryzantemy wykorzystywane są do standaryzowanych ekstraktów oraz do ziołowych produktów w terapii chorób układu krążenia.
Ziele złocieni zawiera ponadto pyretryny i cynaryny o właściwościach zwalczających pasożyty wewnętrzne (glisty, owsiki) i owadobójczych. Przetwory ze złocienia dalmatyńskiego Chrysanthemum cinerariaefolium Vis. stosowane są wewnętrznie przeciw owsikom, m.in. w postaci nalewki Tinctura pyrethri.
Intensywny zapach surowca z rodzaju Chrysanthemum pochodzi od zawartego w nim olejku eterycznego. Główne jego składniki to kamfora, octan chrysantenylu, kamfen, germaken D, p-cymen, terpineol, borneol. Niektóre olejki eteryczne – m.in. ten pozyskany z Chrysantemum coronarium L., którego głównymi składnikami są ? i ß pinen (14,8% i 9,5%) oraz kamfora (29,2%) – wykazują działanie antybakteryjne i grzybobójcze.
Preparaty z zawartością składników aktywnych, pochodzących z opisywanych roślin, mają status leków tradycyjnych i farmakopealnych (ESCOP 2; WHO 2).

dr hab. inż. Monika Grzeszczuk, mgr inż. Anna Kawecka
- Katedra Ogrodnictwa, Pracownia Przechowalnictwa
i Przetwórstwa ZUT w Szczecinie
dr hab. inż. Dorota Jadczak, prof. nadzw.
– Katedra Ogrodnictwa, Pracownia Warzywnictwa ZUT
w Szczecinie


komentarz[0] |

© 2005-2011 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.