Home Rejestracja Szukaj Kontakt
Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kultura
Kwiaty
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Weterynaria
Wspomnienia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 4
Artykuły > Rynek > Roślinne suplementy diety – specyfiki odżywcze czy leki naturalne?

Panacea Nr 1 (34), styczeń - marzec 2011 strony: 13-15

Roślinne suplementy diety
– specyfiki odżywcze czy leki naturalne?

Współczesny świat zafascynowany jest rozwojem technologii żywności i racjonalnego żywienia. Jednocześnie na naszych oczach wzrasta zapadalność na schorzenia cywilizacyjne, których przyczyny związane są przede wszystkim z dynamicznym rozwojem różnych gałęzi przemysłu wydobywczego, przetwórstwa kopalin oraz energetyki, także różnych gałęzi przemysłu chemicznego, m.in. na potrzeby produkcji rolniczej. Pozostaje to w ścisłym związku z degradacją środowiska naturalnego i ponadnormatywną kontaminacją toksycznymi substancjami pochodzenia poprzemysłowego niemal wszystkich ekosystemów – w obrębie atmosfery, hydrosfery i litosfery. Degradacyjny wpływ wielu czynników antropopresyjnych nie omija również specyficznego, antropogenicznie odkształconego środowiska życia człowieka, czyli noosfery (antroposfery). Jedną z odpowiedzi na wyraźnie pogarszającą się sytuację zdrowotną społeczeństw, zwłaszcza gospodarczo wysoko rozwiniętych, jest opracowywanie i wprowadzanie na rynek preparatów wzmacniających siły witalne i poprawiających stan psychofizyczny człowieka, zwanych suplementami diety. W ślad za tym idzie intensywne poszukiwanie środków spożywczych jeszcze nieznanych lub mało znanych naturalnych ingrediencji, głównie roślinnych i mineralnych, które w sposób zadowalający mogłyby pełnić korzystne pod względem fizjologicznym funkcje witalizujące w postaci środków odżywczych.

Zjawisko bardzo zróżnicowanej pod względem specyfiki jakościowej suplementacji diety należy uznać za powszechne, zwłaszcza w krajach europejskich oraz w USA, Kanadzie i Australii. W ostatnich kilkunastu latach daje się zauważyć także w Polsce wyraźne wpływy zarówno rynków sąsiednich krajów europejskich, jak i amerykańskiego na rozwój wielu firm – nie tylko z branży farmaceutycznej, również zielarskich i produkujących specyfiki żywieniowe, które wprowadzają tego typu preparaty dietetyczne. Wiele specyfików jest sprowadzanych z zagranicy. Pojawiają się w naszym handlu także nielegalnie! Odnotowujemy coraz więcej różnej jakości suplementów diety rodzimej produkcji. Świadczy o tym pokaźna liczba dotąd zarejestrowanych suplementów: 4519 pozycji na dzień 16 lutego 2010 r. (źródło: Kamsoft SA).

Suplementy diety, jako nowa grupa preparatów w polskich aptekach, pojawiły się oficjalnie wraz z pierwszym aktem prawnym: rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 19 grudnia 2002 w sprawie suplementów diety (Dz. U. Nr 27, poz. 236), uchylonym rozporządzeniem z 9 października 2007 (Dz. U. Nr 196, poz. 1425), nadal obowiązującym. Brak wyraźnych ograniczeń w zakresie reklamy suplementów diety; brak stosownych przepisów o rodzaju kontroli jakości produkcji, trybie rejestracji oraz wyłączenie ich spod jurysdykcji Inspekcji Farmaceutycznej; brak ograniczeń dotyczących miejsc ich sprzedaży i związana z taką sytuacją niska ich cena – rodzą szczególne zainteresowanie wielu potencjalnych pacjentów (klientów).

Według definicji, suplementy diety mają dostarczać w skoncentrowanej formie składniki odżywcze lub inne substancje o działaniu żywieniowym lub fizjologicznym. Ich stosowanie powinno sprzyjać uzupełnieniu codziennej diety deficytowej w niektóre składniki mineralne czy witaminy.

Jednak codzienna rzeczywistość i doświadczenie zawodowe aptekarzy (farmaceutów) zdają się wskazywać także inne ważne przyczyny dynamicznego wzrostu popytu na te specyfiki. Fragmentaryczna wiedza sprzedawców o tych preparatach oraz niska cena większości z nich sprawiają, że substancje terapeutyczne, zawarte w suplementach diety, są często traktowane – wbrew ich przeznaczeniu – jako środki wspomagające leczenie lub po prostu jako leki sensu stricte!

Badanie opinii
Od 27 listopada 2009 do 15 stycznia 2010 wykonano w.rod farmaceutow, kierownikow aptek i ich zast.pcow, 154 ankiety w 75 wybranych aptekach, przy czym przeprowadzono najwi.cej trzy ankiety w jednej aptece. Ankietyzacj. obj.to apteki w 59 miastach na terenie ca.ej Polski. Analiza statystyczna odpowiedzi prowadzona by.a jako rozk.ad procentowy w przypadku odpowiedzi zakwalifikowanych jako prawid.owe; w drugiej cz..ci szukano zale.no.ci statystycznie istotnych pomi.dzy odpowiedziami respondentow. Wyniki badania ankietowego reprezentowa.y cechy (zmienne) jako.ciowe w skali nominalnej lub porz.dkowej. Statystycznej oceny zwi.zkow mi.dzy tymi zmiennymi dokonano na podstawie oblicze., zgodnie z testem niezale.no.ci Chi kwadrat (Chi2 lub X2) Pearsona - przy spe.nieniu za.o.enia, .e ka.da z liczebno.ci oczekiwanych by.a wi.ksza od 5. Przyj.tym poziomem istotno.ci by.o alfa=0,05.

Wnioski
1. Zasoby surowców roślinnych o wykazanym działaniu terapeutycznym w suplementach diety powiększają się dynamicznie na rynku leków. Konieczne jest wprowadzenie odpowiednich przepisów prawnych, które wyeliminują tzw. „preparaty z pogranicza” i jasno rozdzielą SD od leków OTC.
2. Generalnie opinia środowiska farmaceutów praktyków (aptekarzy) jest przychylna w ocenie roli suplementów diety, dla uzupełniania codziennej diety. Zasadnicze obawy budzą sposób wprowadzania ich na rynek i brak stałej kontroli przez Nadzór Farmaceutyczny pod względem warunków ich przechowywania i sprzedaży.
3. W środowisku aptekarskim stwierdzono brak biegłej znajomości diagnostycznych cech nowej grupy środków wspomagających, znanej powszechnie jako suplementy diety. Ponieważ są one zalecane zarówno osobom zdrowym, jak i chorym, są tym samym niezgodne z przyjętą definicją ustawodawcy (Dz. U. nr 171/2006, poz. 1225, ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia). Polecane są bowiem jako składniki uzupełniające dietę lub wspomagające terapię lekową, a w pewnych przypadkach nawet jako leki!
4. Środowisko farmaceutyczne stanowczo sprzeciwia się sprzedaży SD we wszystkich dowolnych punktach handlowych. Wspiera powszechną opinię o potrzebie ograniczenia ich sprzedaży do miejsc z wykwalifikowanym personelem – wyłącznie do aptek i sklepów zielarskich.
5. Brak ulotek informacyjnych na części preparatów należących do suplementów diety lub załączenie jedynie fragmentarycznych informacji na opakowaniach takich produktów, nie stwarza warunków do prowadzenia bezpiecznej suplementacji diety lub terapii.
6. Ze względu na skład chemiczny, te suplementy diety, które są bardzo zbliżone do leków, nie powinny być dopuszczone do obrotu handlowego w punktach nie będących obiektem monitorowania specjalistycznego. Jednocześnie wydający je sprzedawcy powinni posiadać odpowiednią wiedzę farmakologiczną. Dlatego wydaje się konieczne i w pełni uzasadnione ograniczenie sprzedaży wyłącznie do aptek i sklepów zielarskich.
7. Niektórzy producenci suplementów diety celowo przemilczają obecność w ekstraktach roślinnych biologicznie czynnych substancji endogennych, które od dawna uznawane są za typowo lecznicze.

prof. dr hab. Krzysztof Jędrzejko
mgr farm. Mikołaj Konstanty

Prof. dr hab. n. biol. Krzysztof Jędrzejko jest kierownikiem Katedry i Zakładu Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa na Wydziale Farmaceutycznym z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej Śląskiego UM w Katowicach. Autor i współautor licznych opracowań botanicznych, zielarsko - farmaceutycznych i medycznych (około 400 pozycji). Wyróżniony licznymi nagrodami naukowymi i dydaktycznymi – uczelnianymi i ministerialnymi.

Mgr farm. Mikołaj Konstanty jest absolwentem Śląskiego UM w Katowicach (2001). Obecnie zatrudniony w aptece Farmacji Kolejowej w Tarnowskich Górach. Doktorant w Katedrze i Zakładzie Botaniki Farmaceutycznej i Zielarstwa Śląskiego UM na Wydziale Farmaceutycznym z Oddziałem Medycyny Laboratoryjnej (Sosnowiec).

komentarz[0] |

© 2005-2011 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.