Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 7
Artykuły > Stanowiska naturalne > Zioła Tatr - roślinność piętra alpejskiego

Panacea Nr 3 (32), lipiec - wrzesień 2010 strony: 16-17

Zioła Tatr - roślinność piętra alpejskiego

Piętro alpejskie do niedawna nazywane było głównie „piętrem hal”. Wędrując po Tatrach, wchodzimy w nie po wyjściu z piętra kosodrzewiny, czyli na wysokości około 1800 m n.p.m. Przejście to jest stopniowe i łagodne. Im wyżej się wznosimy, tym kosówka jest coraz bardziej skarlała i rzadsza. Górna granica piętra alpejskiego uzależniona jest od typu skał. Na wapieniu piętro to obejmuje najwyższe szczyty, czyli do 2152 m n.p.m. (wysokość Hawrania). Na podłożu granitowym sięga wysokości 2200-2300 m n.p.m. Piętro to w naszym kraju wyznacza się jedynie w Tatrach, na Babiej Górze oraz w Karkonoszach.

Piętro alpejskie jest obszarem porośniętym niską trawiastą roślinnością. Podobnie jak w niższych piętrach, tu także skład gatunkowy zależy od podłoża skalnego. Murawy wysokogórskie na podłożu granitowym tworzą zbite darnie situ skuciny Juncus trifidus. Ta sztywna, 30-centymetrowa roślina jest wyjątkowo piękna jesienią. Jej liście przebarwiają się na czerwono, zmieniając barwę wysokogórskiego krajobrazu. Rdzawe szczyty odcinają się na tle błękitnego nieba. Jest to idealna pora do spokojnych spacerów górskich, np. po Czerwonych Wierchach, których nazwa pochodzi właśnie od jesiennego koloru tego situ.

Innymi ważnymi gatunkami, wchodzącymi w skład tego zespołu, są boimka dwurzędowa Oreochloa disticha, która tworzy gęste kępki, oraz kostrzewa niska Festuca airoides, często w postaci żyworodnej. Żyworodność i pseudożyworodność to forma przystosowania roślin górskich do życia w trudnych warunkach klimatycznych. Zapewniają one wielu roślinom możliwość wydania potomstwa podczas bardzo krótkiego okresu wegetacyjnego. Trzeba, bowiem pamiętać, że w piętrze alpejskim średnia temperatura wynosi od 0 do 2°C, a pokrywa śnieżna zalega nawet 250 dni w roku!

W obrębie podłoża wapiennego, w zależności od grubości warstwy gleby, można wyróżnić dwa charakterystyczne typy roślinności murawowej. Tam gdzie warstwa gleby jest cieniutka, występuje zespół turzycy mocnej Carex firma. Natomiast tam, gdzie warstwa gleby jest grubsza i bogata w próchnicę, rośnie kostrzewa pstra Festuca versicolor. Na obu typach podłoża występują tzw. wyleżyska. Znajdujemy je w kotłach lub na zboczach wysokogórskich. Są to miejsca, w których teren całkowicie się wypłaszcza lub jest delikatnie pochylony. Charakteryzują się specyficznym mikroklimatem. Są zwykle wilgotne, zacienione i zimne. Śnieg zalega w nich długo, nawet do lipca. Okres wegetacyjny rosnących tu roślin jest drastycznie skrócony, nawet do półtora miesiąca. Wyleżyska na granicie są ubogie. W miejscach, gdzie śnieg zalega najdłużej, rośnie w nich głównie mech płonnik północny Polytrichetum sexangularis. Tam gdzie śnieg topnieje szybciej, rośnie wierzba zielna Salix herbacea, a wraz z nią rogownica trójszyjkowa Cerastium trigynum, sybaldia rozesłana Sibbaldia procumbens i szarota drobna Gnaphalium supinum. W wyleżyskach wapiennych powstał endemiczny zespół skalnicy tatrzańskiej Saxifragetum perdurantis z rzeżuszką alpejską Hutchinsia alpina i wierzbownicą drobnolistną Epilobium anagallidifolium.

Spacerując po wysokogórskich szlakach, w piętrze alpejskim spotkamy wiele charakterystycznych dla niego roślin, np. lilijkę alpejską Lloydia serotina, mak tatrzański Papaver tatricum, piaskowiec orzęsiony Arenaria ciliata, rogownicę szerokolistną Cerastium latifolium, rutewnik jaskrowaty Callianthemum coriandrifolium, sasankę alpejską Pulsatilla alba, jastrzębca alpejskiego Hieracium alpinum, pełnika alpejskiego Trollius altissimus, goździka lodowcowego Dianthus glacialis, rojnika górskiego Sempervivum montanum, fiołka alpejskigo Viola alpina, potrostka alpejskiego Chamorchis alpina oraz skalnicę jastrzębcowatą Saxifraga hieracifolia.

Sasanka wiosenna
Pulsatilla vernalis (L.) Miller
- to wieloletnia roślina, osiągająca do 35 cm wysokości, należąca do rodziny Ranunculaceae. Podczas kwitnienia roślina jest niższa (około 15 cm) niż podczas owocowanie (do 35 cm). Zarówno łodyga, liście, jak i działki są owłosione. Łodyga wyrasta z silnie rozgałęzionego kłącza. Pierzastosieczne liście odziomkowe tworzą blisko gruntu rozetę. Są one zimotrwałe. Dolne liście łodygowe są nieparzystopierzaste – sieczne lub wrębne. Na przełomie maja i czerwca roślina zakwita. Kwiat jest pojedynczy z zewnątrz, o barwie fioletowej, a wewnątrz biały. Pod własnym ciężarem kwiat zwisa. W lipcu, po przekwitnięciu kwiatów, powstaje owocostan złożony z niełupek. Niełupki zrośnięte są z owłosioną szyjką słupka. Całość wyglądem przypomina włochatą kulkę. Ze względu na zawartość protoanemoniny i anemoniny, będących alkaloidami, oraz saponiny triterpenowe, jest rośliną trującą. Jednak saponiny mają także właściwości lecznicze. Działają moczopędnie, wykrztuśnie, przeciwzapalnie, bakteriobójczo i grzybobójczo. Co więcej, wpływają pobudzająco na wydzielanie soków żołądkowych, żółci i soków jelitowych. Należy pamiętać, że sasanka wiosenna jest rośliną chronioną – podobnie jak wszystkie inne gatunki sasanek, występujące na terenie całego kraju.

Świetlik tatrzański
Euphrasia tatrae Wettst.
- to niewielka, jednoroczna roślina, osiągająca około 15 cm wysokości (wyjątkowo do 30 cm), należąca do rodziny Scrophulariaceae. Łodygi są słabo rozgałęzione, pokryte białymi włoskami. Również liście są owłosione. Dolne liście mają kształt okrągławojajowaty, natomiast wyższe eliptycznojajowaty. Na brzegach mają tępe, zaokrąglone ząbki. Kwiaty pojawiają się w lipcu i w sierpniu. Są drobne, grzbiecisto zrosłopłatkowe. Wyrastają z kątów liści, tworząc szczytowe grona. Mają kolor białawy. Górna warga jest lekko fioletowawa, z widocznymi żyłkami. W gardzieli znajduje się wyraźna żółta plamka. Owocem jest miejscami owłosiona wielonasienna torebka, osiągająca długość 6 mm. W celach leczniczych używane są głównie liście i łodygi w formie okładów lub herbatek. Właściwości lecznicze zawdzięcza świetlik głównie glikozydowi irydoidowemu. Stosowany jest do usuwania zaczerwienienia i obrzęków spowodowanych chorobami ocznymi, np. zapaleniem spojówek. Zmniejsza także zmęczenie oczu i stany zapalne spowodowane infekcjami górnych dróg oddechowych (infekcjami zatok, bólami gardła, przeziębieniami) czy katarem siennym.

Różeniec górski
Rhodiola rosea L.
- roślina wieloletnia, osiągająca do 40 cm wysokości, należąca do rodziny Crassulaceae. Gruba łodyga wyrasta z poskręcanych bulwiastych kłączy o różanym zapachu, od czego pochodzi nazwa gatunkowa. Cała roślina ma kolor sinozielony. Liście są siedzące, skrętoległe, ich kształt zmienia się w zależności od wysokości na łodydze. Dolne są szerokie i okrągławe, natomiast górne są wąskie. Ich brzegi na szczycie są nieregularnie piłkowane, dalej całobrzegie. Często bywają czerwono nabiegłe. Żółte kwiaty zakwitają w czerwcu i w lipcu. Są drobniutkie, ale za to liczne. Tworzą gęste kwiatostany na szczycie łodyg. Po przekwitnięciu cztery mieszki tworzą owoc, wypełniony małymi nasionami. Swoje właściwości lecznicze zawdzięcza różeniec steroidom, glikozydom i ekstraktom fenolowym. Stosowany jako zioło, poprawia nastrój i łagodzi stany depresyjne. Wpływa korzystnie nie tylko na stan psychiczny, ale także fizyczny. Poprawia wydajność organizmu i zmniejsza zmęczenie. Badania na zwierzętach wykazały, że wyciągi z różeńca zapobiegają indukowanej stresem, niekorzystnej zmianie apetytu, aktywności fizycznej i masy ciała. Ekstrakty z kłącza stosowane są do przyrządzania tonizujących napojów bezalkoholowych.

mgr Dominika Kustosz

Mgr Dominika Kustosz, doktorantka w PAN, pochodzi z Krakowa, jest biologiem, dziennikarką, fotografem. Jej pasją są podróże i góry.

Piśmiennictwo:
Capasso F., Gaginella T. S., Grandolini G., Izzo A. A. Phytotherapy. A Quick Reference to Herbal Medicine. Springer, Berlin - Heidelberg - New York - Hong Kong - London - Milan - Paris - Tokyo 2003; Fabijanowski J. Lasy tatrzańskie, w: Szafer W. [red.]. Tatrzański Park Narodowy. PAN, Kraków 1955; Mirek Z. Przyroda Tatrzańskiego Parku Narodowego. Wyd. TPN, Kraków - Zakopane 1996; Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H. Kwiaty Tatr. Multico, Wwa 2003; Pawłowski B. Flora Tatr, t. I. PWN, Wwa 1956; Strzelecka H., Kowalski J. [red.]. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000; Szweykowscy A. i J. Słownik botaniczny. Wiedza Powszechna, Wwa 2003; Volak J., Stodola J. Rośliny lecznicze. POW, Wwa 1992.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Lucerna - niedoce...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2018 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.