Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 6
Artykuły > Stanowiska naturalne > Zioła Tatr

Panacea Nr 1 (30), styczeń - marzec 2010 strony: 14-15

Zioła Tatr

Już Paracelsus pisał, że góry są naturalnymi aptekami. Mamy to szczęście, że na terenie Polski znajduje się najwyższe pasmo Karpat. Tatry są górami typu alpejskiego. Ich powierzchnia po polskiej stronie wynosi 175 km2. W roku 1954 na terenie Tatr powstał Tatrzański Park Narodowy, który ze względu na jego unikatowy charakter, ogłoszono w roku 1992 międzynarodowym rezerwatem biosfery.


Na terenie Tatr rośnie ponad tysiąc gatunków roślin naczyniowych, spośród nich jedna czwarta ma tu swoje jedyne miejsce występowania w Polsce.

Wiele z nich jest endemitami i subendemitami. Ponadto można tu znaleźć około 700 gatunków mszaków, 870 gatunków porostów i tysiąc gatunków grzybów. Tatry charakteryzują się piętrowym układem roślinności. Wiąże się on nie tylko ze zmianą wysokości nad poziomem morza, ale także ze związaną z tym zmiennością klimatu. Najniżej znajduje się roślinność regla dolnego, następnie regla górnego, piętra subalpejskiego i hal. Najwyżej znajduje się piętro turni. Jakie rośliny rosną w danym miejscu, zależy także od typu podłoża. W Tatrach mamy rośliny, które preferują podłoże wapienne lub granitowe oraz takie, które są obojętne na podłoże. Chodząc szlakami Tatr, często zwracamy uwagę na zmieniający się krajobraz i jego rośliny. Powinniśmy jednak patrzeć na nie nie tylko jak na ładne, kolorowe kwiatki, ale także jak na potencjalne, naturalne antidotum na wiele grożących nam chorób. Dlatego ważna jest odpowiednia ochrona poszczególnych gatunków i całych ich siedlisk.

Roślinność regla dolnego i górnego
Piętrem regla dolnego w Tatrach określa się roślinność porastającą góry od ich podnóża do wysokości 1 200 m n.p.m. Tam gdzie kończy się regiel dolny, zaczyna się regiel górny. Sięga on aż po wysokość 1 550 m. Granice te są płynne i zmieniają się w zależności od kilku czynników, związanych z lokalizacją poszczególnych stanowisk. Obecnie trudno zauważyć różnicę między tymi piętrami, ze względu na wcześniejszą działalność ludzi. Na przełomie XIX i XX w. w obu tych piętrach licznie nasadzano świerki Picea abies. Pierwotnie w lasach pierwszego piętra dominowały buki Fagus sylvatica i jodły Abies alba. Można tu także spotkać klon jawor Acer pseudoplatanus. Dla regla górnego charakterystyczny jest las świerkowy. Spacerując szlakami można także spotkać limbę Pinus cembra oraz modrzew Larix decidua. Czasami można także zobaczyć jarzębinę Sorbus aucuparia i brzozę karpacką Betula pubescens ssp. carpatica. Typ gleby zmienia się w zależności od podłoża. Na skałach krystalicznych są to bielice, a na węglanowych rędziny brunatne. Widokiem charakterystycznym dla obu pięter są polany. Powstały one na skutek intensywnej gospodarki pasterskiej. Współcześnie są przede wszystkim atrakcją turystyczną. Tylko na nielicznych wprowadzono ponownie kulturowy wypas owiec. Wczesną wiosną na wielu z nich masowo zakwitają krokusy Crocus scepusiensis. Co roku rzesze turystów przyjeżdżają w Tatry tylko po to, aby móc podziwiać te piękne liliowe dywany. Zaraz po nich wyrastają kolejne wiosenne kwiaty. W czerwcu polany stają się kwiecistymi łąkami. Od najróżniejszych kolorów kwiatów aż mieni się w oczach. Nad nimi unoszą się barwne motyle i roje brzęczących owadów. Wiele spośród wonnych roślin, rosnących na obszarze obu regli, jest cennymi dla naszego zdrowia ziołami. Choćby arcydzięgiel litwor Angelica archangelica, kopytnik pospolity Asarum europaeum, jarzmianka większa Astrantia major, ziemowit jesienny Colchicum autumnale, naparstnica zwyczajna Digitalis grandiflora, borówka czernica Vaccinium myrtillus, borówka brusznica Vaccinium vitis-idaea i wiele innych.
Tam gdzie kończy się regiel górny, kończy się także las. Idąc wyżej, trafiamy do kolejnego piętra roślinności, które porasta kosodrzewina Pinus mugo.

Czosnek niedźwiedzi
Allium ursinum L.
to bylina o wysokości do pół metra, należąca do rodziny Alliaceae, wyrastająca z podługowatej, białej cebuli. Wiosną wyrastają dwa lub trzy eliptyczno-lancetowate liście odziomkowe.Tworzą kępy, czasami nawet łanowo pokrywają dany teren. Trójkanciasta, bezlistna łodyga zakończona jest białymi kwiatami, tworzącymi okrągłe baldachy pozorne. Kwitnienie trwa od kwietnia do czerwca, po jego zakończeniu powstają owoce – trójkomorowe torebki, z sześcioma nasionami wewnątrz. Od dawna liście czosnku niedźwiedziego dodawane były do sałatek – nie tylko ze względu na swój aromat. Enzymy wchodzące w skład tej rośliny mają działanie bakteriobójcze. Do celów leczniczych stosuje się głównie cebule. Jest to lek odkażający, ale i drażniący skórę. Używa się go w leczeniu nadciśnienia i do wzmagania procesów trawienia – pobudza wydzielanie żółci i soków żołądkowych. W roku 2003 potwierdzono jego zastosowanie w prewencji nowotworowej.

Jarzmianka większa
Astrantia major L.
to bylina o wysokości do 80 cm, należąca do rodziny Apiaceae, wyrastająca z czarnego, zdrewniałego kłącza. Dłoniastoklapowane, piłkowane liście zebrane są w różyczkę. Mają długie ogonki. Na wzniesionej, żebrowanej i słabo rozgałęzionej łodydze wyrasta niewiele liści. Są one osadzone pochwiasto. Na przełomie kwietnia i maja u szczytu łodygi zakwitają białoróżowe kwiaty, tworzące baldaszki. Każdy baldaszek otoczony jest listkami pokrywek o białoróżowym zabarwieniu i zielonych zakończeniach. Przypominają swoim kształtem wieloramienne gwiazdy, stąd łacińska nazwa rodzajowa Astrantia. Zapylone kwiaty po przekwitnięciu wytwarzają owoc, którym jest rozłupka. Nie przekracza ona 6 mm długości, ma walcowaty kształt, a na żebrach widoczne są pęcherzykowate łuseczki. Do celów leczniczych zbiera się kłącze i ziele. Ze względu na wonne olejki eteryczne, jarzmianka większa stosowana jest dla zwiększenia apetytu. Dodaje się ją także do mieszanek moczopędnych.

Naparstnica zwyczajna
Digitalis grandiflora Mill.
to prawie metrowa bylina, o palowym korzeniu, należąca do rodziny Scrophulariaceae. W pierwszym roku rozwoju liście tworzą różyczkę. W następnych latach, gdy wyrasta łodyga, liście są skrętoległe, błyszczące, o kształcie lancetowatym. U dołu łodygi posiadają one nibyogonki, wyżej położone są siedzące. Sama łodyga jest gruba, jej górna część jest pokryta drobnymi gruczołowatymi włoskami. U szczytu łodygi, z kątów przysadek, wyrastają żółte kwiaty nakrapiane na brązowo. Spore (3-4,5 cm) dzwonkowate kwiaty przypominają kształtem naparstek, stąd pochodzi nazwa gatunkowa rośliny. Kwiaty tworzą jednostronne grono. Kwitnienie zaczyna się w czerwcu i trwa do końca lipca. Po zakończeniu wytwarzane są owoce. Jajowatego kształtu torebki zawierają wiele czarnych nasion. Do celów leczniczych kilka razy w roku, w słoneczne dni, zbiera się liście – ze względu na glikozydy. W szczególności ze wzgledu na digitalinę, która stosowana jest w leczeniu chorób serca i nerwic. Obecnie zastępuje się ją wyciągami z naparstnicy wełnistej Digitalis lanata Ehrh., która jest mniej toksyczna dla organizmu. Niestety, jej uprawa jest mniej opłacalna, ponieważ w przeciwieństwie do naparstnicy zwyczajnej, nie jest rośliną wieloletnią.

Widłak goździsty
Lycopodium clavatum L.
nazywany potocznie babimórem, jest zimozieloną byliną. Płożący pęd, widlasto rozgałęziony, dorasta nawet do metra. Zarówno pędy, jak i gałązki są gęsto ulistnione. Wąskie, lancetowate liście ułożone są skrętolegle. Na czubku zakończone są białym lub rudawym włoskiem. Zazwyczaj są dwa żółtawobiałe kłosy zarodniowe, umieszczone na długich szypułkach. Między lipcem a wrześniem zaczynają dojrzewać żółte zarodniki. Dawniej stosowane były one w pirotechnice i w odlewnictwie. W celach leczniczych stosuje się je do posypywania ran i pęknięć skórnych, w leczeniu łuszczycy oraz na różnego rodzaju wypryski. Używa się ich także do leczenia wątroby, chorób żołądkowo- jelitowych i dróg moczowych.

mgr Dominika Kustosz

Mgr Dominika Kustosz - doktorantka w PAN, biolog, dziennikarka, fotograf. Jej pasją są podróże i góry.

Piśmiennictwo:
Capasso F., Gaginella T. S., Grandolini G., Izzo A. A. Phytotherapy. A Quick Reference to Herbal Medicine. Springer, Berlin - Heidelberg - New York - Hong Kong - London - Milan - Paris - Tokyo 2003; Miek Z., Piękoś-Mirkowa H. Kwiaty Tatr. Multico, Wwa 2003; Pawłowski B. Flora Tatr, t. I. PWN, Wwa 1956; Strzelecka H., Kowalski J. [red.]. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, Wwa 2000; Szweykowscy A. i J. Słownik botaniczny. Wiedza Powszechna, Wwa 2003; Volak J., Stodola J. Rośliny lecznicze. POW, Wwa 1992.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Ruszczyk kolczast...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Lucerna - niedoce...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2018 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.