Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 7
Artykuły > Owoce > Poziomka - niedoceniana roślina zielarska

Panacea Nr 3 (24), lipiec - wrzesień 2008 strony: 26-27

Poziomka - niedoceniana roślina zielarska

Poziomka pospolita
to drobna, niepozorna roślinka, której maleńkie owoce mają niezrównany zapach i niezapomniany smak. Znali ją już ludzie pierwotni, dla których owoce runa leśnego stanowiły dużą część pożywienia. Uprawiane obecnie odmiany pochodzą od dzikiego gatunku zwanego poziomką pospolitą Fragaria vesca L. Badania archeologiczne wskazują, że owocami tej rośliny odżywiały się również małpy człekokształtne. Lecznicze właściwości poziomki po raz pierwszy opisał Apulejusz, pisarz rzymski z II w. n.e. Poziomka pospolita jest byliną z rodziny różowatych Rosaceae. Pochodzi z Europy oraz z północnej Azji. W Polsce poziomkę dziko rosnącą, od której pochodzą wszystkie uprawiane obecnie odmiany, można spotkać na terenie całego kraju. Największe skupiska występują w rejonach północno-wschodnich i na południu. Potrzebuje ona dużo światła, rośnie więc na zrębach, w lukach i na obrzeżach oraz w prześwietlonych drzewostanach. Uprawa rozpoczęła się w XVI w. we Francji, głównie ze względu na walory dekoracyjne. Znanych jest obecnie wiele form użytkowych, jednak uprawa poziomek jest, niestety, mało rozpowszechniona. Skupia się głównie w ogrodach przydomowych i na działkach. Dla celów leczniczych poziomka uprawiana jest w środkowej i we wschodniej Europie. Jest byliną o wysokości około 5-20 cm. Jej częścią trwałą jest system korzeniowy oraz bardzo krótkie, owłosione pędy, z których wyrastają liście. Na szczycie skróconych pędów, tzw. koron, zawiązują się pąki kwiatowe. Liście złożone (trójdzielne, pierzaste), mają brzegi ząbkowane i owłosione ogonki. Kwiatostanem poziomki jest wierzchotka, składająca się z kwiatów pierwszego, drugiego i dalszych rzędów. W kwiatostanie jest zwykle od kilku do kilkunastu kwiatów. Kwiaty są promieniste, mają okrągłe, białe płatki korony i szerokie, trójkątne listki kielicha. Łodygi kwiatostanowe wyrastają ponad liście. Znane wszystkim owoce poziomki dojrzewają w 3-4 tygodnie od rozwinięcia kwiatów, czas dojrzewania uzależniony jest w dużej mierze od pogody. Owoce poziomki powstają w wyniku rozrośnięcia się dna kwiatowego, zaliczamy je zatem do owoców rzekomych (pozornych). Owocami właściwymi są natomiast małe orzeszki (niełupki). Nasiona rozwijają się wewnątrz orzeszków. System korzeniowy poziomki rozrasta się głównie w wierzchniej warstwie gleby do około 15 cm. Poziomka pospolita wytwarza rozłogi, kwitnie i owocuje krótko, zwykle na przełomie wiosny i lata. W XII w. w rejonach Alp Prowansalskich znaleziono mutanty poziomki pospolitej, które tworzą kwiaty i owocują od wczesnego lata do późnej jesieni. Nazwano je poziomką alpejską Fragaria vesca var. alpina L. lub poziomką długokwitnącą Fragaria vesca var. semperflorens Heye. Wśród nich odnaleziono takie rośliny, które utraciły zdolność wytwarzania rozłogów i to one posłużyły hodowcom do wyselekcjonowania wartościowych, bezrozłogowych, łatwiejszych w uprawie odmian ogrodowych.

W fitoterapii
Poziomka pospolita, choć tak drobna i niepozorna, została dostrzeżona przez zielarzy. Oprócz aromatycznych owoców Fragariae fructus, poziomka dostarcza również innych surowców wykorzystanych w lecznictwie – liści Fragariae folium i korzeni Fragariae radix. Owoce mają dużą wartość odżywczą, dietetyczną i smakową. Zawierają łatwoprzyswajalne cukry proste, sole mineralne (żelaza, fosforu, potasu i wapnia), witaminy. Owoce poziomki pospolitej zawierają do 10% cukrów, kwasy (1,6%) – cytrynowy, jabłkowy i salicylowy, ponadto antocyjany, garbniki, pektyny. Są bogate w witaminy: C, karoten, B1, B2, K. Spożywane są chętnie w stanie świeżym i mrożonym.
W liściach występuje około 6% garbników pirokatechinowych, flawonoidy (kwercetyna, rutyna), kwasy organiczne, glikozydy, ślady olejku eterycznego i sole mineralne.
Korzenie zawierają dużą ilość garbników (około 10%).
Zielone, nieprzebarwione, zdrowe liście poziomki z ogonkami lub bez nich, można zbierać ze stanu dzikiego przez cały okres wegetacji. Należy je suszyć w warunkach naturalnych, w cieniu i w przewiewie. Owoce należy zbierać w pogodny, słoneczny dzień, w godzinach rannych lub pod koniec dnia, przed opadnięciem rosy, suszyć w temperaturze podwyższonej. Surowce przechowuje się w półszczelnych opakowaniach. Liście poziomki, ze względu na dość słabe działanie fizjologiczne, najczęściej wchodzą w skład mieszanek ziołowych, działających moczopędnie, przeciwbiegunkowo, przeciwzapalnie lub regulujących przemianę materii. Młode liście poziomki są używane jako namiastka herbaty. W praktyce medycznej stosuje się je także przy podagrze, kamicy nerkowej, kamicy pęcherza żółciowego, przy krwawieniach macicznych i niedokrwistości. Herbatka może być stosowana do płukania jamy ustnej przy występowaniu nieprzyjemnego zapachu. Odwary z liści poziomki, dzięki zawartości flawonoidów, ułatwiają usuwanie z organizmu jonów chlorkowych i sodowych oraz szkodliwych produktów przemiany materii, rozpuszczalnych w wodzie (działają moczopędnie). Zawarte w liściu garbniki mają działanie ściągające na błony śluzowe przewodu pokarmowego, ale również przeciwbiegunkowe i bakteriobójcze. Dodatkowo neutralizują toksyny produkowane przez szczepy bakterii chorobotwórczych. Suszone owoce poziomki mają działanie odżywcze i witaminizujące. Sok i same owoce mają właściwości odtruwające, poprzez tzw. czyszczenie krwi i regulowanie przemiany materii. Mogą być wykorzystywane jako środek zapobiegawczy przy nadciśnieniu, miażdżycy naczyń, zaburzeniach w przemianie materii oraz przy stanach zapalnych jamy ustnej i gardła.

W lecznictwie ludowym
owoce poziomki pospolitej stosowane są jako środek napotny, moczopędny, w chorobach wątroby, nerek, niedokrwistości, gruźlicy płuc i w bezsenności. Kłącza i rozłogi stosuje się przeciw reumatyzmowi. Dzięki składowi chemicznemu, świeże owoce poziomki dobrze spełniają rolę dietetyczną. Spożywane w odpowiednio dużej dawce, wraz z dietą poprawiają przemianę materii, łagodzą skutki chorób serca, krążenia i nerek.

Inne zastosowania
W kosmetyce stosuje się świeże owoce zewnętrznie, do maseczek odżywczych. Przetwory z poziomek zachowują aromat i właściwości owoców świeżych, dlatego wykorzystywane są w cukiernictwie

***

Mimo wysokich walorów deserowych, dietetycznych i leczniczych; mimo iż na rynku są dostępne odmiany poziomki łatwe w uprawie i zdolne do wydawania zadowalających plonów, nigdzie na świecie uprawy poziomki nie prowadzi się na dużą skalę. Małe plantacje można spotkać w niektórych rejonach Francji, w północnych rejonach Włoch, w Austrii oraz w Polsce. Dobrze, że poziomka uprawiana jest powszechnie w ogrodach przydomowych i na działkach.

mgr inż. Magdalena Dyduch
- Akademia Rolnicza w Lublinie, Katedra Genetyki
i Hodowli Roślin Ogrodniczych

Mgr inż. Magdalena Dyduch – absolwentka biotechnologii na Wydziale Nauk o Żywności i Biotechnologii Uniwersytetu Przyrodniczego w Lublinie, ukończyła też studia podyplomowe w zakresie biologii molekularnej na Wydziale Biochemii, Biofizyki i Biotechnologii UJ w Krakowie. Obecnie jest doktorantką w Katedrze Genetyki i Hodowli Roślin Ogrodniczych na Wydziale Ogrodniczym UP w Lublinie.

komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Fitoterapia w cho...
Zioła na choroby...
Reumatoidalne zap...
Selen - pierwiast...
Ruszczyk kolczast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Pomarańcza
Rośliny leczą b...
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Kora dębu i dęb...
Lucerna - niedoce...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Wąkrota azjatyck...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.