Home Rejestracja Szukaj Kontakt

W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu swiadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczacych cookies oznacza, że beda one zamieszczane w Państwa urzadzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień przechowywania i uzyskiwania dostępu do cookies przy pomocy ustawień przegladarki lub urzadzenia końcowego, z których Państwo korzystacie. X

Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Monografie roślin leczniczych
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opieka farmaceutyczna
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 4
Artykuły > Problemy zdrowotne > Miażdżyca

Panacea Nr 2 (11), kwiecień - czerwiec 2005 strony: 20-22

Miażdżyca

Zwana jest także arteriosklerozą. Charakteryzuje się zgrubieniem błony wewnętrznej i gromadzeniem w niej lipidów, tworzących blaszkę miażdżycową. Stwierdzamy również zmiany włókniste, mikrozakrzepy i zwapnienia. Zmiany miażdżycowe rozwijają się ogniskowo, ale mają charakter postępujący i przewlekły.

arterioskleroza - [gr. arteria = naczynie krwionośne, tętnica, gr. skleros, łac sclerosis = twardy] - zwyrodnienie, stawardnienie, utrata elastyczności ścianek tętnic, powstające na skutek osadzania się w nich tłuszczu i soli wapniowych

Już w starożytności
opisywano w obrębie tętnic uwapnione blaszki, przypominające chrząstkę lub kość. W 1909 r. wykazano stwardnienie tętnic u zwierząt, spowodowane przewlekłym wzrostem ciśnienia tętniczego, w wyniku podawania adrenaliny. W 1913 r. uzyskano doświadczalny obraz miażdżycy (odpowiadający zmianom u ludzi) po podawaniu królikom mieszaniny cholesterolu z olejem lnianym.

Przyczyny
Schemat powstawania miażdżycy nie są jeszcze ostatecznie wyjaśnione. Istnieją teorie: lipidowa, infekcyjna, przewlekłego uszkodzenia śródbłonka, zakrzepowa, hormonalna. Powstanie blaszki miażdżycowej często rozpoczyna się od zmian w komórkach śródbłonka naczyń. Czynnikami wywołującymi te zmiany mogą być m.in. LDL (lipoproteiny o małej gęstości), bakteria Chlamydia pneumoniae (w badaniach in vitro wykazano skuteczność czosnku w jej zwalczaniu), wirus cytomegalii, składniki dymu tytoniowego, leptyna (hormon produkowany przez komórki tłuszczowe). Do uszkodzonego śródbłonka przylegają płytki krwi. Dochodzi również do proliferacji komórek mięśni gładkich, patologicznej syntezy kolagenu, dalszego gromadzenia lipidów. Te niekorzystne zjawiska sprzyjają powiększaniu się blaszki miażdżycowej oraz tworzeniu zakrzepicy w jej obrębie. W badaniu mikroskopowym wyróżniamy blaszkę miażdżycową lipidową, włóknistą lub lipidowo-włóknistą. Blaszka lipidowa zbudowana jest z rdzenia umiejscowionego w błonie wewnętrznej tętnicy i pokrytego warstwą włóknistą. Rdzeń tworzą masy martwicze (resztki komórkowe), komórki piankowate (makrofagi "naładowane" lipidami), kryształki cholesterolu i złogi wapnia. Blaszka włóknista utworzona jest przez "uaktywnione" komórki mięśni gładkich, makrofagi, limfocyty i podścielisko zbudowane z kolagenu, elastyny i proteoglikanów. Ten rodzaj blaszki spotykamy częściej u osób długowiecznych.
O tzw. stabilności blaszki miażdżycowej decyduje ilość zawartych w niej lipidów. Uważa się, że większa zawartość lipidów powoduje mniejszą stabilność blaszki i częstsze powikłania zakrzepowo- zatorowe.
Coraz częściej jako czynnik inicjujący zmiany miażdżycowe wymienia się Chlamydia pneumoniae, ponieważ we krwi chorych z miażdżycą tętnic stwierdza się przeciwciała skierowane przeciwko tej bakterii. Warto również zwrócić uwagę na działanie leptyny. Receptory wiążące leptynę znajdują się m.in. na śródbłonkach naczyń, komórkach mięśni gładkich, w obrębie komórek tworzących blaszki miażdżycowe. Przez te receptory leptyna może powodować tzw. stres oksydatywny i pobudzać rozwój procesu miażdżycowego.

Czynniki ryzyka
Można je podzielić na wewnątrzustrojowe (niezależne od chorego) i zewnątrzustrojowe, które pacjent może dla własnego dobra wyeliminować lub przynajmniej osłabić, zmodyfikować.

Czynniki wewnętrzne
to wiek (częstość występowania miażdżycy wzrasta z wiekiem) i płeć (miażdżyca częściej występuje u mężczyzn już po 45 roku życia, u kobiet po 55 r.ż.).
Innym ważnym czynnikiem są zaburzenia gospodarki lipidowej - dotyczą głównie zbyt wysokich wartości LDL i TG (triglicerydów) oraz zbyt niskich wartości HDL. W tym miejscu należy przypomnieć rolę lipoprotein, które służą do transportu z krwią nierozpuszczalnych w wodzie tłuszczów. Zależnie od ich gęstości wyróżniamy chylomikrony (w tej postaci krążą tłuszcze przyjmowane z pokarmem, będące źródłem cholesterolu pochodzenia pokarmowego), lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL), lipoproteiny o małej gęstości (LDL), czyli tzw. "zły" cholesterol, lipoproteiny o dużej gęstości (HDL), tzw. "dobry" cholesterol. Szczególnie niekorzystne jest wysokie stężenie LDL w surowicy, przyczynia się ono do powstawania miażdżycy. Korzystne jest natomiast wyższe stężenie HDL, które prawdopodobnie zmniejsza ryzyko miażdżycy, "wchłaniając" cholesterol wbudowany w blaszkę miażdżycową. Hiperlipidemia może być również związana z niedoczynnością gruczołu tarczowego, z chorobami nerek i przyjmowaniem leków (niektóre leki moczopędne, B-adrenolityki, estrogeny, retinoidy). Należy pamiętać o tym, że wątroba sama syntetyzuje ok.70% całkowitej ilości cholesterolu. Kluczowym enzymem tej syntezy jest reduktaza HMG-CoA.
Zaburzenia gospodarki lipidowej mogą występować już u dzieci. Szczególnie wrodzone hiperlipoproteinemie sprzyjają wczesnemu rozwojowi miażdżycy. Zagrożone są również dzieci z rodzin, gdzie przed 55 rokiem życia występowały objawy choroby niedokrwiennej serca. Hiperlipoproteinemie można wykryć już w pierwszym roku życia dziecka. U niemowląt pierwszym objawem może być lipemiczna surowica i podwyższone stężenie cholesterolu. Zaburzenia gospodarki lipidowej obserwujemy u większości osób otyłych. Nadwaga stwierdzana jest u około 33% ludzi na świecie. W Polsce, w badaniu POL-MEDICA przeprowadzonym w Warszawie, wykazano, że tylko 32% kobiet i 30% mężczyzn miało prawidłową masę ciała!
W codziennej praktyce, w celu określenia zaburzeń w gospodarce lipidowej, oznaczamy tzw. profil lipidowy, czyli cholesterol całkowity, LDL-cholesterol, HDL-cholesterol i triglicerydy. Czynnikiem sprzyjającym miażdżycy jest nadciśnienie tętnicze (czynnik mechaniczny). Powoduje ono uszkodzenia śródbłonka, inicjując rozwój zmian miażdżycowych. Podobnie sprzyja miażdżycy cukrzyca. Liczne doniesienia naukowe wskazują, że podwyższone stężenie glukozy we krwi bezpośrednio uszkadza błonę wewnętrzną tętnic.

Czynniki zewnętrzne
sprzyjające miażdżycy, które pacjent może wyeliminować, to dieta bogatotłuszczowa, powodująca otyłość, składniki dymu tytoniowego, mała aktywność fizyczna oraz nadmierne spożywanie alkoholu.

Powikłania
Przewlekle toczący się proces miażdżycowy doprowadza do zwężenia światła tętnicy i utrudnienia przepływu krwi. Powoduje to gorsze zaopatrzenie tkanek i narządów w krew, co doprowadza do zmian zwyrodnieniowych w narządach i upośledzenia ich czynności. Ostrymi powikłaniami są zakrzepica, zatory i pęknięcia ściany tętnicy.

Miejsce zmian
decyduje o rodzaju schorzenia: zmiany w aorcie powodują tętniaka, pęknięcie ściany; zmiany w tętnicach wieńcowych - chorobę niedokrwienną serca, zawał mięśnia sercowego (już w 1912 r. opisano zamknięcie zwężonej miażdżycowo tętnicy wieńcowej przez zakrzep jako przyczynę ostrego zawału serca); zmiany w tętnicach szyjnych wewnętrznych - udar niedokrwienny mózgu; zmiany w mózgu - zaburzenia krążenia mózgowego, zmiany otępienne, niedowłady połowicze, zaburzenia połykania i mówienia; zmiany w nerce - upośledzenie funkcji nerki, nerka marska; zmiany w kończynach - zaburzenia krążenia obwodowego, chromanie przestankowe, zgorzel.

Czosnek
Czosnek i preparaty zawierające czosnek mają znane od dawna lecznicze właściwości w chorobach układu sercowo-naczyniowego. Wiemy to dzięki badaniom przedklinicznym i klinicznym. Częściowo poznaliśmy złożony mechanizm przeciwmiażdżycowego działania czosnku, który polega na hamowaniu reduktazy HMG-CoA (alicyna, ajoen, disiarczek diallilu) i hamowaniu syntetazy kwasów tłuszczowych, redukcji stężenia lipidów w ścianach tętnic. Potwierdzona jest też aktywność antyoksydacyjna czosnku - "antybiotyku starożytności". W badaniach przedklinicznych wykazano m.in., że stosowanie czosnku chroni przed hipercholesterolemią wywołaną dietą, zmniejsza zmiany miażdżycowe, działa ochronnie na śródbłonek naczyń. Badania kliniczne potwierdziły skuteczność stosowania standaryzowanych preparatów zawierających czosnek u pacjentów z zaburzeniami gospodarki lipidowej i miażdżycą. Stwierdzono obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego, LDL-cholesterolu, triglicerydów oraz wykazano wzrost HDL-cholesterolu, czyli pozytywny wpływ na gospodarkę lipidową. Na szczególną uwagę zasługuje badanie kliniczne ogłoszone w 1999 r. przez Instytut Fizjologii Uniwersytetu Benjamina Franklina. Badaniem objęto 1997 osób, którym podawano standaryzowany preparat na bazie sproszkowanego czosnku, w zalecanej dawce 3 x 300 mg dziennie. Uzyskano obniżenie poziomu cholesterolu całkowitego w surowicy o ok. 10%, obniżenie LDL-cholesterolu o ok. 4%, obniżenie triglicerydów o ok. 12%, wzrost HDL o ok. 8%! U niektórych pacjentów w badaniach naczyniowych obserwowano cofanie się zmian miażdżycowych. Obecnie dostępne, standaryzowane preparaty zawierające sproszkowany czosnek, są na ogół dobrze tolerowane. Jest to szczególnie ważne przy stosowaniu w zaburzeniach gospodarki lipidowej, ponieważ okres terapii trwa kilka miesięcy (najczęściej oczekiwany efekt terapeutyczny uzyskiwany jest po 6 miesiącach stosowania w zalecanych dawkach). Czosnek wykazuje również m.in. działanie hamujące agregację płytek krwi, obniżające ciśnienie tętnicze krwi, obniżające stężenie glukozy we krwi i dlatego przed rozpoczęciem leczenia wskazana jest konsultacja lekarza lub farmaceuty.

Głóg Głóg i miłorząb
Duże znaczenie ma również stosowanie preparatów poprawiających krążenie oraz działających ochronnie na komórki śródbłonka. Szczególnie korzystne działanie wykazują związki zawarte w głogu (Crataegus) oraz miłorzębie japońskim (Ginkgo biloba). W fitoterapii stosujemy kwiatostan i owoc głogu. Zawarte w nich związki flawonoidowe rozkurczają mięśnie gładkie naczyń, co przyczynia się do poprawy przepływu krwi oraz łagodnie obniżają ciśnienie tętnicze, dzięki zmniejszeniu obwodowego oporu naczyniowego (obniżają "afterload"). Miłorząb japoński (syn. miłorząb dwuklapowy) swoje korzystne działanie na układ krążenia zawdzięcza również obecności flawonoidów. Wykazano, że przygotowane z tej rośliny standaryzowane preparaty powodują zwiększenie uwalniania czynnika rozszerzającego naczynia (EDRF) przez komórki śródbłonka; hamują aktywność fosfodiesterazy (FDA) w obrębie naczyń, co powoduje wzrost cAMP i rozszerzenie tętniczek; wpływają na "odbudowę" prawidłowego napięcia naczyń. Zaliczane są także do tzw. wymiataczy wolnych rodników. Właściwości te powodują, że miłorząb jest często stosowany w zaburzeniach krążenia kończyn dolnych (głównie w przebiegu miażdżycy i cukrzycy), w stanach zakrzepowo-zatorowych i łamliwości naczyń włosowatych. Oczekiwany efekt terapeutyczny uzyskamy stosując jedynie preparaty standaryzowane, odpowiednio przebadane pod względem analitycznym i klinicznym.

*

Miażdżyca często przebiega "podstępnie". Ujawnia się najczęściej nagle, gdy dochodzi do zakrzepu lub zatoru. Dlatego warto wcześniej włączyć preparaty pochodzenia roślinnego, o udokumentowanym badaniami klinicznymi korzystnym działaniu na gospodarkę lipidową i układ krążenia.

lek. med., mgr farm. Jarosław Struczyński
- Centrum Fitoterapii w Gdańsku

Piśmiennictwo
Adair O.V., Havranek E.P. [red.] Sekrety kardiologii. D.W. Publishing - Poland; Apteka Braci Bonifratrów. Edipresse Polska SA, Wwa 2003; [red.] Boss N., Jackle R. Podręczny leksykon medycyny. Wyd. Med. Urban&Partner, Wrocław; Dąbrowski R. Miażdżyca i hipercholesterolemia. "Nowa Klinika. Choroby Wewnętrzne", nr 11/ 2004; Freed M., Grines C. Choroby układu krążenia. Wyd. Medycyna Praktyczna 1997; Hasik J., Lutomski J. Ziołolecznictwo w chorobach wewnętrznych. Wyd. Med. Borgis, Wwa 2000; Herold G. Medycyna wewnętrzna. PZWL, Wwa 2001; [red.] Janicki K., Rewerski W. Medycyna naturalna. PZWL, Wwa 2001; Kleinschmidt K. Ostre zespoły wieńcowe. "Nowości Kardiologiczne", vol.1, nr 9/2001; Łysiak Z. i wsp. Nadciśnienie tętnicze i miażdżyca tętnic szyjnych wewnętrznych u pacjentów z udarem niedokrwiennym mózgu; Myers A.R. Choroby wewnętrzne. Wyd. Med. Urban&Partner, Wrocław; Samochowiec L. Kompendium ziołolecznictwa. Wyd. Med. Urban&Partner, Wrocław 2002; Siegel G. i wsp. Pleiotropowe działanie czosnku. "Herba Polonica", nr 3/1999; [red.] Strzelecka H., Kowalski J. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. PWN, W-wa 2000; Suchocka Z. Otyłość - przyczyny i leczenie. "Biuletyn Wydziału Farmacji AMW", nr 2003, I. Szarkowska E. Wrodzone hiperlipoproteinemie u dzieci. "Puls Medycyny", nr 13/2004; Ścibiorski C., Pasierski T. Kardiologia dla lekarzy rodzinnych. PZWL, Wwa 2001; [red.] Świątecka G. Kardiologia starszego wieku. Via Medica, Gdańsk; Wang T. Postępowanie z hiperlipidemią. "Lekarz Rodzinny", nr 2/2005; Witkowska M. Otyłość jako czynnik zagrożenia chorobami sercowo-naczyniowymi. "Medycyna po Dyplomie" (wyd. specjalne), nr 4/2004; [red.] Wojtczak A. Choroby wewnętrzne. PZWL, Wwa.


komentarz[0] |

Najczęściej czytane
Zioła na choroby...
Fitoterapia w cho...
Reumatoidalne zap...
Ruszczyk kolczast...
Selen - pierwiast...
Propolis, mleczko...
Nadciśnienie tę...
Mniszek lekarski
Rośliny leczą b...
Pomarańcza
Polifenole rośli...
Forum Naukowe W G...
Lucerna - niedoce...
Kora dębu i dęb...
Wąkrota azjatyck...
Ostropest plamist...
Zioła na dziecie...
Czosnek - Antybio...
Rumianek
Zioła dla niemow...
Reklama
IWLF Labofarm Labovet
Nasze leki
IWLF Labofarm IWLF Labofarm IWLF Labofarm
Facebook Panacea
© 2005-2017 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.