Home Rejestracja Szukaj Kontakt
Menu główne
Strona główna
Logowanie
Księga gości
Rekomenduj nas
Prenumerata
Kontakt
Szukaj
Labofarm
IWLF Labofarm
Działy artykułów
Aktualności
Apiterapia
Aromaterapia
Badania
Badania kliniczne
Badania laboratoryjne
Centrum Fitoterapii
Człowiek i natura
Dermatologia
Dodatki żywnościowe
Edukacja
Felieton
Forum Aptekarskie
Herbarium
Historia
Historia i tradycja
Informacja naukowa
Informacje
Kosmeceutyki
Kosmetologia
Kultura
Kwiaty
Natura i literatura
Natura i sztuka
Naturalne stanowiska
Nauka
Nauka i terapia
Nowości
Nutraceutyki
Od wydawcy
Ogrody
Ogrody botaniczne
Opinie
Osobliwości
Owoce
Perspektywy
Pielęgnacja
Poczet wielkich fitoterapeutów
Podróże
Polemiki
Prace badawcze
Prawo
Problemy zdrowotne
Przyroda
Rośliny lecznicze
Rośliny niebezpieczne
Rynek
Stanowiska naturalne
Sztuka
Technologia
Terapia
Tradycja
Uprawy
Warzywa
Weterynaria
Wspomnienia
Wydarzenia
Z biblioteki
Z laboratorium
Zielarstwo
Zielnik
Zioła przyprawowe
Menu użytkownika
Nie masz jeszcze konta? Możesz sobie założyć!
Statystyki
userów na stronie: 0
gości na stronie: 7
Artykuły > Rośliny lecznicze > Głóg

Panacea Nr 1 (6), styczeń 2004 strony: 12-14

Głóg Kwiatostan i owoc głogu są współcześnie stosowane jako łagodne środki nasercowe - w miażdżycy, chorobach serca wieku starszego, dusznicy bolesnej czy nadciśnieniu. Poprawiają one pracę mięśnia sercowego, poprzez zwiększenie siły jego skurczu, i zwiększają przepływ wieńcowy.  

Kwiatostan głogu
Crataegi inflorescentia
- kwiatostan głogu
Głóg należy do rodziny Różowatych (Rosaceae) i występuje w postaci ciernistych krzewów bądź drzew, pospolitych w Europie, Azji i północnej Afryce. W Polsce można go spotkać w widnych lasach, zaroślach, na zrębach i zboczach. Sadzony jest też w parkach i jako element żywopłotu.
Surowce lecznicze pochodzą od dwóch gatunków pospolicie występujących w Polsce: głogu jednoszyjkowego (Crataegus monogyna Jacq.) - będącego krzewem lub drzewem osiągającym wysokość do ośmiu metrów - oraz głogu dwuszyjkowego (Crataegus oxyacantia L.), krzewu o wysokości do 3-4 m. Oba gatunki głogu posiadają białe kwiaty zebrane w kwiatostany, ciemnoczerwone owoce oraz ciemnozielone, lśniące liście odwrotnie jajowate bądź okrągławe, o zmiennych wcięciach. Gatunki te można rozróżnić po słupku kwiatowym i ilości pestek w owocach. Kwiaty głogu jednoszyjkowego posiadają słupek jednoszyjkowy, a owoce jedną pestkę, natomiast dwuszyjkowego - słupek dwuszyjkowy i owoce dwupestkowe lub trzypestkowe.

W dawnym lecznictwie
Obecnie w lecznictwie stosuje się kwiatostan głogu (Crataegi inflorescentia) oraz owoc głogu (Crataegi fructus), które są surowcami farmakopealnymi. Pierwsze wzmianki o głogu pochodzą od Teofrasta (371-286 r. p.Chr.), zwanego ojcem botaniki starożytnej, który wspomina o tym, iż głóg był stosowany do przygotowywania środków uśmierzających ból, m.in. przy bólach zębów, przeciwko podagrze. Informacje o głogu możemy też znaleźć w średniowiecznym dziele Petrusa de Crescentiis De agri cultura omnibusque plantarum et animarum generibus Libri XII (O uprawie roli i wszystkich gatunków roślin i zwierząt) z około 1235 r. Dzisiejsze zastosowanie głogu w zaburzeniach krążenia jest znane prawdopodobnie od XVII w.

Crataegi inflorescentia
Crataegus oxyacantha L. - ilustracja z niemieckiej książki prof. dr. Otto Wilhelma Thomé, Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz z roku 1885.
Crataegus oxyacantha L. - ilustracja z niemieckiej książki prof. dr. Otto Wilhelma Thomé, Flora von Deutschland, Österreich und der Schweiz z roku 1885.
Według Farmakopei Polskiej surowiec stanowią kwiatostany głogu z kilkoma liśćmi, zebrane w początkowym okresie kwitnienia i wysuszone w warunkach naturalnych. Głóg dwuszyjkowy zakwita w maju lub czerwcu, natomiast jednoszyjkowy nieco wcześniej. Głównymi związkami czynnymi kwiatostanu głogu są flawonoidy, które są odpowiedzialne za działanie rozkurczające mięśni gładkich naczyń krwionośnych, a także procyjanidyny oligomeryczne (związki wielofenolowe), łagodnie obniżające ciśnienie tętnicze krwi. Wśród flawonoidów występują m.in. witeksyna i jej glikozydy, rutozyd, hiperozyd, kemferol. Surowiec zawiera także fenolokwasy, kwasy triterpenowe, związki azotowe, garbniki, olejek eteryczny, beta-sitosterol, a także eskulinę.

Crataegi fructus
Zgodnie z wymogami Farmakopei Polskiej, surowcem są w pełni dojrzałe owoce głogu, zebrane we wrześniu lub październiku i wysuszone w warunkach naturalnych bądź w suszarni, w temperaturze 60°C. Owoce głogu, podobnie jak kwiatostany, zawierają flawonoidy i procyjanidyny, ale w innych stosunkach ilościowych. Większe są zawartości epikatechiny, oligomerycznych procyjanidyn, w porównaniu z kwiatostanem, natomiast mniejsze są ilości flawonoidów. Ponadto w owocu występują witaminy A i C oraz sorbitol. Działanie głogu jest wielokierunkowe.

Inotropowe dodatnie
Badania przeprowadzone zarówno in vivo, jak i invitro wykazały, iż preparaty z głogu, a także izolowane frakcje flawonoidów bądź procyjanidyn, działają inotropowo dodatnio, czyli zwiększają siłę skurczu mięśnia sercowego, a także wydłużają okres refrakcji sercowych włókienek mięśniowych, izolowanych mięśni brodawkowatych. W efekcie tego działania następuje rozszerzenie wieńcowych naczyń krwionośnych oraz działanie inotropowe dodatnie.

Efekt chronotropowy
Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, iż preparaty z głogu, podane doustnie bądź dożylnie, hamowały arytmię indukowaną przez akonitynę czy chlorek wapnia. Zwiększenie przepływu krwi Zarówno flawonoidy, jak i zawarte w surowcach procyjanidyny działają rozkurczająco na mięśnie gładkie naczyń krwionośnych, dzięki czemu zwiększają przepływ krwi przez naczynia wieńcowe. Działanie to zostało potwierdzone badaniami przeprowadzonymi in vitro oraz in vivo. Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, iż preparaty z głogu - podane dożylnie - powodują wzrost przepływu wieńcowego i pojemności minutowej serca oraz zmniejszenie obwodowego oporu naczyniowego.

Owoc głogu
Crataegi fructus
- owoc głogu
Obniżenie ciśnienia krwi
Badania przeprowadzone na zwierzętach wykazały, iż podawanie preparatów z głogu powoduje spadek obwodowego oporu naczyniowego i nadciśnienia.

Przeciwzapalne - antyoksydacyjne
Różne patologiczne procesy, prowadzące do niedokrwienia sercowego, związane są zarówno z produkcją wolnych rodników, jak i peroksydacją lipidów. Badania przeprowadzane in vitro wykazały, iż preparaty z głogu są zmiataczami wolnych rodników oraz charakteryzują się działaniem antyoksydacyjnym. Ekstrakty standaryzowane na zawartość procyjanidyn na poziomie ponad 18%, jak i izolowana frakcja procyjanidyn, hamowały peroksydację lipidów.

Moczopędne
Frakcje flawonoidowe zawarte zarówno w kwiatostanie, jak i w owocu głogu, są odpowiedzialne za działanie moczopędne, co zostało potwierdzone w badaniach na zwierzętach.

Zastosowanie w lecznictwie
Obecnie w lecznictwie kwiatostan i owoc głogu są głównie stosowane jako łagodne środki nasercowe, zwłaszcza w miażdżycy, chorobach serca wieku starszego, dusznicy bolesnej czy nadciśnieniu. Poprawiają one pracę mięśnia sercowego, poprzez zwiększenie siły skurczu mięśnia sercowego (działanie inotropowe dodatnie), zwiększają przepływ wieńcowy, zmniejszają opór naczyniowy oraz wydłużają czas refrakcji (potencjalne działanie przeciwarytmiczne). Preparaty z głogu mogą poprawić jakość życia pacjenta, poprzez poprawę wydolności organizmu. Przeprowadzone badania kliniczne wykazały, iż preparaty te są skuteczne w leczeniu niewydolności serca u osób należących do klasy I i II - według Nowojorskiego Towarzystwa Kardiologicznego. Powodowały one wzrost wydolności mięśnia sercowego, poprawiały przepływ krwi w mięśniu sercowym i zwiększały tolerancję w przypadku deficytu tlenowego, a także wykazywały działanie przeciwartymiczne i redukowały obwodowy opór naczyniowy.

Przemysł spożywczy
Owoc głogu jest także stosowany w przemyśle spożywczym do przyrządzania nalewek, syropów, kompotów, kisieli, galaretek. W przetwórstwie dodaje się go jako dodatek do marmolad i dżemów, jak również do niektórych gatunków win i wódek.

Klasyfikacja niewydolności serca według NYHA
(New York Heart Association) - Nowojorskiego Towarzystwa Kardiologicznego


Klasa I Pacjenci z chorobą serca, u których zwykłe, codziennie wykonywane czynności fizyczne nie wywołują zmęczenia, bicia serca i uczucia duszności.
Klasa IA Pacjenci, u których przy dużych wysiłkach fizycznych pojawiają się pierwsze objawy niewydolności serca, głównie w postaci zmęczenia czy duszności.
Klasa II Pacjenci, u których przy wykonywaniu zwykłych codziennych czynności występuje zmęczenie, bicie serca, duszność czy bóle wieńcowe, ale brak tych dolegliwości w spoczynku. Następuje niewielkie ograniczenie aktywności fizycznej.
Klasa III Pacjenci, u których nastąpiło znaczne ograniczenie aktywności fizycznej. Brak dolegliwości w spoczynku, ale mniejsze niż codzienne wysiłki fizyczne powodują pojawienie się duszności, zmęczenia, bicia serca, bólów wieńcowych.
Klasa IV Pacjenci, którzy nie mogą wykonywać jakichkolwiek wysiłków bez pojawienia się zmęczenia, bicia serca, duszności, bólów wieńcowych, występujących nawet w spoczynku. Nieznaczny wysiłek znamiennie nasila objawy.

W preparatach Labofarmu
Kwiatostan i owoc głogu są bardzo często stosowanymi surowcami w preparatach Labofarmu. Obecnie są dostępne na rynku Tabletki tonizujące, zawierające m.in. kwiatostan i owoc głogu, Kwiatostan głogu - pojedyncze zioła w saszetkach do zaparzania - oraz Zioła uspokajające - w saszetkach do zaparzania, posiadające w swoim składzie m.in. kwiatostan głogu. Gama produktów Labofarmu zostanie w najbliższym czasie poszerzona o nowe preparaty znajdujące się obecnie w procesie rejestracyjnym: Cratiflor - monopreparat z kwiatostanu głogu w postaci tabletek - oraz Zioła tonizujące - mieszanka ziołowa w saszetkach do zaparzania, zawierająca w swym składzie m.in. owoc i kwiatostan głogu, będąca odpowiednikiem Tabletek tonizujących, Valegran - granulat ziół uspokajających o składzie farmakopealnym. Preparaty te są stosowane jako środki uspokajające, łagodzące stany nerwicowe oraz objawy stresu i związane z tym zaburzenia rytmu, w zaburzeniach układu krążenia, niewydolności wieńcowej i stanach łatwego męczenia.

mgr farm. Maria Piaskowska - Labofarm

Piśmiennictwo
Kohlmünzer S. Farmakognozja. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2000; Strzelecka H. Kowalski J. Encyklopedia zielarstwa i ziołolecznictwa. Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2000; Delio I. Głóg - cenna roślina lecznicza. "Wiadomości Zielarskie" 4, 10-11, 1989; Mikołajczyk K., Wierzbicki A. Poznajemy zioła, 1989; Kuźnicka B., Dziak M.
Zioła i ich stosowanie. Historia i współczesność. PZWL, Warszawa 1992; Mowszowicz J. Dziko rosnące rośliny użytkowe. Wydawnictwa Szkolne i Pedagogiczne, Warszawa 1992; Ożarowski A. Ziołolecznictwo. Poradnik dla lekarzy. PZWL, Warszawa 1976; WHO monographs on selected plants, Volume 2, Folium cum Flore Crataegi. WHO Geneva, 2001; Scientific Committe of ESCOP. ESCOP monographs: Crataegi folium cum flore. European Scientific Cooperative on Phytotherapy, Exeter, October 1999; Borkowski B. Zarys farmakognozji, 1974; Kostowski W. Farmakologia. Podstawy farmakoterapii. Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2001.


komentarz[1] |

© 2005-2014 Panacea.pl. Wszelkie prawa zastrzeżone.